Кіріспе
Калифорния заңы жерді дамыту кезінде экологиялық мәселелерді қарастыруды талап етеді.
Калифорнияның қоршаған ортаны қорғау туралы заңы (CEQA) – 1970 жылы қабылданған және сол кездегі губернатор Рональд Рейган қол қойған Калифорния штатының заңы. Бұл заң АҚШ федералды үкіметі Ұлттық экологиялық саясат туралы заңды (NEPA) қабылдағаннан кейін, штат бойынша қоршаған ортаны қорғау саясатын орнату мақсатымен қабылданды. CEQA жерді пайдалануды тікелей реттемейді, бірақ Калифорниядағы мемлекеттік және жергілікті органдардан ұсынылып отырған жобалардың қоршаған ортаға тигізетін әсерін талдап, оны жария ету және, NEPA-дан өзгешелік ретінде, осы әсерді барынша азайту шараларын қабылдауды талап етеді. CEQA қоршаған ортаны қорғауды Калифорния штатының және жергілікті (мемлекеттік) органдарының шешім қабылдау процесінің міндетті бөлігіне айналдырады. 1972 жылы Калифорния Жоғарғы соты «қоғамдық» жобаны – үкіметтік мақұлдау қажет болатын кез келген даму деп түсіндіре отырып, CEQA-ны кеңейтті. Осыдан кейін CEQA жобаға қарсы пікір білдірген кез келген адамға жобаны жылдар бойы баяулатуға немесе оны тоқтатуға мүмкіндік беретін сотқа шағымдану құралы болды, себебі кешігулер мен сот шығындары жобаны жүзеге асыруға мүмкін емес етеді. CEQA қоршаған ортаға қатысы жоқ себептермен жаңа дамуды тоқтату, көлемді азайту, кешіктіру немесе басқа да жеңілдіктер алу үшін теріс пайдаланылғаны үшін сынға ұшырады. CEQA тіпті қоршаған ортаға оң әсер ететін жобаларды – мысалы, күн электр стансаларын, жел турбиналарын, бар болған жолдардағы велосипед жолақтарын және тығыз тұрғын үйлерді тоқтатуға немесе кейінге жылжыту үшін де қолданылған. Бір зерттеу көрсеткендей, CEQA бойынша сотқа шағымданудың 85%-ы экологиялық қорғау бойынша қандай да бір қызмет көрсетпеген ұйымдар тарапынан, ал 80%-ы қала ішіндегі дамуға бағытталған. CEQA сонымен қатар NIMBY (Not In My Backyard – «Менің ауламызда болмасын») идеологиясын ұстанатындар баспанасыз азаматтарға арналған паналарды, студенттік жатақтарды және қолжетімді тұрғын үй жобаларын тоқтату үшін, ал бизнестер бәсекелестікті жоюға тырысу үшін, ал кәсіподақтар құрылыс салушыларды өздерінің мүшелерін жұмысқа алуға мәжбүрлеу үшін пайдаланған. 1983 жылдан бері барлық губернаторлар (Джордж Дюкмеджиан, Пит Уилсон, Грей Дэвис, Арнольд Шварценеггер және Джерри Браун), сондай-ақ қазіргі губернатор Гэвин Ньюсом CEQA реформалануы керек екенін мәлімдеді.
Тарих
CEQA 1970 жылы губернатор Рональд Рейган қол қойды, 1969 жылы Куяхога өзенінде болған өрт сияқты оқиғалардың салдарынан қоршаған ортаға қатысты халықтың алаңдаушылығы артып келе жатқан кезде. Заңға сәйкес, кез келген "мемлекеттік" жоба үшін үкімет жобаның ауа/су сапасы, шу немесе табиғат сияқты факторларға қандай әсер ететінін анықтау үшін экологиялық сараптама жүргізуі керек, содан кейін осы әсерлердің барлығын, сондай-ақ болжамды және жоспарланған жеңілдету шараларын көрсететін ЭИР (Экологиялық әсерлер туралы баяндама) жасауы тиіс. Калифорниядан кейін тағы он бес штат өз заңдарын Калифорния заңдарының үлгісімен құрды. Дегенмен, басқа штаттардан өзгешелік ретінде, 1972 жылы штат соттары "мемлекеттік" жобаны үкіметтің келісімін қажет ететін кез келген құрылыс деп түсіндірді. 2021 жылдың мәліметі бойынша, заңның осы қолданылуы Калифорнияға тән ерекшелік. 2021 жылға қарай CEQA-ны қалай саралау керектігін түсіндіретін CEQA ережелері бастапқыда 10 беттік тізімнен 500-ден астам бетке дейін ұлғайып, эстетика сияқты мәселелерді де қамтыды.
Ұлттық экологиялық саясат туралы заң
NEPA, CEQA-дан бір жыл бұрын қабылданған АҚШ-тың федералды заңы, CEQA-ға ұқсас, себебі екі заң да қоршаған ортаны қорғау саясатын және өз құзыреттеріндегі барлық агенттіктердің шешім қабылдау процесіне қоршаған ортаны қорғауды енгізу тәртібін белгілейді. NEPA-ның қолданылу саласы CEQA-ға қарағанда тар. NEPA тек федералды қаржыландыру немесе федералды агенттіктерден мақұлдау алған жобаларға қолданылады, ал CEQA мемлекеттік немесе жергілікті мақұлдау, рұқсат немесе бақылаудың кез келген түрін алған жобаларға қолданылады. Осылайша, Калифорниядағы тек жеке көздерден қаржыландырылатын және федералды агенттіктің мақұлдауын қажет етпейтін даму жобалары NEPA-дан босатылады, бірақ CEQA-ға жатады. NEPA бойынша талап етілетін экологиялық әсерді бағалау есебі (EIS) және CEQA бойынша талап етілетін ЭҚБ (Экологиялық қоршаған ортаға әсерді бағалау) ұқсас құжаттар, бірақ олардың арасында маңызды айырмашылықтар бар. Мысалы, NEPA бойынша агенттік барлық мүмкін баламаларды және олардың әсерін тізімдей алады, содан кейін оның әсерінің ауырлығына қарамастан, тіпті қоршаған ортаға зиян келтірсе де, өзінің таңдаған жобасын таңдай алады. CEQA бойынша басшы агенттік барлық "маңызды" зиянды экологиялық әсерлерді "барынша азайтуға" міндетті және егер агенттік жобаның маңызды, болдырмас әсерлерінен гөрі маңызды экономикалық, құқықтық, әлеуметтік, технологиялық немесе басқа да себептерді егжей-тегжейлі сипаттайтын Артық көрілетін мәселелер туралы мәлімдеме қабылдаса ғана жобаны мақұлдай алады. Егер ірі федералды жоба немесе федералды қаражатты пайдаланатын жоба Калифорнияда мақұлдау іздесе, оның басшы агенттігі EIS және ЭҚБ-ны дайындауы керек, бірақ екеуі де бір құжатқа біріктірілуі мүмкін (өйткені EIS және ЭҚБ көбінесе бірдей элементтерді қамтиды). Дегенмен, аталған құжат CEQA және NEPA мақұлдау кезеңдерінен өтуі тиіс.
Саясат
CEQA заңы, Калифорния мемлекеттік ресурстар кодексі § 21000 және одан кейінгі бөлімдері, штаттық деңгейдегі қоршаған ортаны қорғау саясатын заңдастырады. Заңға сәйкес, барлық мемлекеттік және жергілікті органдар мемлекеттік және жеке іс-әрекеттерді реттегенде қоршаған ортаны қорғауға басты назар беріп, орындалуы мүмкін және экологиялық тұрғыдан артық жеңілдету шаралары немесе баламалары бар жобаларды мақұлдамауы тиіс.
CEQA процесінің жалпы көрінісі
CEQA барлық мемлекеттік және жергілікті органдар осы саясатты ілгерілету үшін жасауы тиіс шараларды міндеттейді. Атап айтқанда, CEQA-ның қарауына жататын және қоршаған ортаға маңызды әсер ететін кез келген жоба үшін агенттіктер қоршаған ортаға әсерін бағалау есебін дайындап, оның салдарына қатысты жеңілдету шараларын және баламаларды анықтауға, сондай-ақ іске асырылатын жеңілдету шаралары мен экологиялық тұрғыдан жоғары балама жобаларды мақұлдауға міндетті. Калифорния Табиғи ресурстар агенттігі CEQA нұсқауларын, Калифорния әкімшілік кодексінің 14-тарауы, § 15000 және одан кейінгі баптарда жариялайды, олар мемлекеттік және жергілікті органдардың CEQA талаптарын орындау тәртібін егжей-тегжейлі сипаттайды. CEQA нұсқауларының А қосымшасы осы тәртіпті кесте түрінде көрсетеді. CEQA бастапқыда тек мемлекеттік жобаларға ғана қолданылған, бірақ Калифорния Жоғарғы Сотының заңды түсіндіруі, сондай-ақ кейінгі түзетулер CEQA-ның қарауына Калифорниядағы дерлік барлық жобаларды, оның ішінде жеке кәсіпкерлік және жеке тұлғалар жүзеге асыратын жобаларды да қамтыды. § 21002.1: "Әрбір мемлекеттік орган өз тарапынан жүзеге асырылатын немесе бекітетін жобалардың қоршаған ортаға тигізетін маңызды әсерін азайтуға немесе болдырмауға тиіс, егер мұндай мүмкіндік болса". Жеке жобалар үшін CEQA қолданылады, егер үкіметтік рұқсат немесе пайдалануға басқа да құқық қажет болса.
Басшы агенттік және жауапты агенттіктер
Бас агенттік: Бас агенттік CEQA сараптамасын жүргізуге жауапты және жобаны соңғы мақұлдау құқығына ие. Олар CEQA процесі барысында жоба иесімен, халық және басқа да қатысты агенттіктермен координация жасайды. Егер бірнеше агенттік жобаға қатысса, жобаны мақұлдау үшін негізгі жауапкершілікті мойнына алған агенттік CEQA ережелерін сақтау мақсатында бас агенттік болып табылады. Жауапты агенттік: Жобаға қатысты дискрециялық өкілеттіктерге ие басқа агенттіктер "жауапты агенттіктер" деп аталады. Бас агенттік CEQA процесі кезінде осы агенттіктермен кеңеседі және олардың пікірлері ескерілетінін қамтамасыз етуге міндетті. Жауапты агенттіктер көбінесе оларды реттеуге міндетті нақты экологиялық ресурстарға мүдделі болады. Сенімгер агенттік: Халыққа сенімгерлікпен тапсырылған ресурстарға билік ететін агенттік. Бұл агенттіктің жобаны мақұлдауға құқығы жоқ.
Алғашқы зерттеу
Егер жоба CEQA-дан босатылмаса, жетекші агенттік жобаның әсерін алдын ала бағалау үшін алғашқы зерттеу жүргізе алады. CEQA нұсқауларының G қосымшасында қоршаған ортаға тигізетін әсерлердің түрлері тізім түрінде келтірілген. Бұл алғашқы зерттеу жетекші агенттікке әсерді бағалау нәтижесіне қарай теріс қорытындыны, жеңілдетілген теріс қорытындыны немесе қоршаған ортаға тигізетін әсер туралы есепті дайындауға бағыттайды. Алғашқы зерттеудің аяқталуы жоба иесіне алғашқы зерттеу маңызды әсерлер болуы мүмкін екенін көрсетсе, CEQA процесінің басында жобаның көлемін өзгертуге мүмкіндік береді. Егер жетекші агенттік жобаның айқын маңызды әсерлері бар екенін анықтаса, алғашқы зерттеу кезеңін өткізіп, дереу Қоршаған ортаға тигізетін әсер туралы есепті жүргізе алады.
Маңыздылық шегі
CEQA бойынша штаттың әрбір агенттігі жобалардың қоршаған ортаға тигізетін әсерін салыстыру үшін "маңыздылық шегін әзірлеуге және жариялауға ұсынылады". Мұндай шекті мәндерді қабылдау алдында көпшілық талқысына ұсынылып, нақты дәлелдермен негізделуі керек. Бас агенттік жобаның қоршаған ортаға тигізетін әсерін белгіленген маңыздылық шегінен асып кеткен жағдайда ғана маңызды деп есептейді. Дегенмен, 2001 жылғы сауалнама көрсеткендей, маңыздылық шегін әзірлеген агенттіктердің саны аз. Сауалнама жүргізушілер "көптеген агенттіктер шекті мәндерді жасамай және оларды көпшілік талқысына ұсынбаса, онда олар қандай критерийлерді пайдаланады?" деген сұрақ қойды. Бас агенттіктер дербес әзірлеген маңыздылық шегі болмаған жағдайда, әсерді бағалауда Калифорнияның жоспарлау және зерттеулер кеңсесі (OPR) жасаған CEQA ережелері мен нұсқауларының G қосымшасындағы (Экологиялық тізім) маңызды критерийлер қолданылады. Сонымен қатар, Сан-Франциско аймағының ауа сапасын басқару округі ауа сапасына тигізетін әсерге қатысты нұсқаулықтарды жариялаған.
Парниктік газдар шығарындылары
Төменде парниктік газдарға қатысты заңнамалық тарих, ережелерді жасау, реттелетін парниктік газдар мен олардың көздері, сондай-ақ парниктік газдар бойынша CEQA-ға жауапты мекемелер талқыланады. Келесі бөлімде Калифорниядағы екі Ауа сапасын басқару округінің нұсқауларына сүйене отырып, жобаның парниктік газдарға елеулі әсер ететінін анықтауға қолданылатын талдау тәсілі сипатталған. Соңында, ауа райы аудандары ұсынған және түрлі жобаларда қолданылған парниктік газдардың әсерін азайту шаралары ұсынылады.
Кіріспе және мазмұны
СЭҚА қабылданған кезде парниктік газдар эмиссиясын қоршаған ортаға тигізетін әсер ретінде талдау талап етілмеген. Кейіннен бірнеше ғалымдар парниктік газдарды климаттың өзгеруіне және адам мен қоршаған ортаға тигізетін теріс әсерлерге байланысты деп санайды. 2007 жылы Климаттың өзгеруі жөніндегі үкіметаралық комиссия (ҮОЖК) адамның қызметінің нәтижесінде жаһандық температураның артуына себеп болатынын мәлімдеген есеп жариялады. Осы бағалаулардың нәтижесінде Калифорния заң шығарушы органы 2006 жылғы «Жаһандық жылынуға қарсы шешімдер туралы» 32-заң жобасын қабылдады, онда парниктік газдар эмиссиясы 2020 жылға қарай 1990 жылғы деңгейге дейін төмендетілуі тиіс. Губернатор Арнольд Шварценеггер 2005 жылдың маусым айында S 3 05 жарлығына қол қойды, ол Калифорнияның климаттың өзгеруіне осал екенін жариялады, нәтижесінде Сиерраның қар жамылғысы сумен қамтамасыз ету үшін азаяды және теңіз деңгейінің көтерілуі жағалаудағы жылжымайтын мүлік пен ортаға қауіп төндіреді. Губернатор Арнольд Шварценеггер 2009 жылдың қыркүйегінде S 21 09 жарлығына қол қойды, ол 2020 жылға дейін Калифорнияда сатылатын электр қуатының 33% жаңартылатын ресурстардан келуін талап етеді, парниктік газдар эмиссиясын шектеу мақсатында. Осы заңнама мен қоршаған ортаға тигізетін әсердің дәлелдері Калифорнияның жетекші агенттіктерге парниктік газдар эмиссиясын СЭҚА сараптамаларында қарастыру талаптарын енгізуіне әкелді. Калифорнияның Бас прокуроры жетекші агенттіктерге бірнеше хат жолдады, оларды СЭҚА сараптамасы кезінде парниктік газдар эмиссиясын қарастыруға шақырды. Сенаттың 97-заң жобасы бойынша Губернатордың жоспарлау және зерттеу кеңсесі парниктік газдардың әсерін СЭҚА аясында талдау үшін жаңа нұсқаулықтарды әзірлеуді және ұсынуды талап етті. Калифорнияның Табиғи ресурстар агенттігі 2009 жылдың 31 желтоқсанында жаңа нұсқаулықтарды қабылдады, онда жетекші агенттіктер Калифорния бойынша СЭҚА сараптамасы кезінде 15064.4-тармақ бойынша парниктік газдар эмиссиясын талдауға міндетті. Адамның қызметінен туындайтын парниктік газдар эмиссиясының басты түрі – көмірқышқыл газы. Басқа да бірнеше маңызды газдарға метан, азот оксиді, күкірт гексафториді, перфторкарбондар және гидрофторкарбондар жатады. Жобаның құрылыс жұмыстарынан туындайтын парниктік газдар көздері әдетте жоба алаңына материалдарды тасымалдаудан, жолдан тыс құрылыс техникасының эмиссиясынан және жобаның өзінде қолданылатын бензин немесе дизельдік жабдықтардан пайда болады. Штаттың Ауа ресурстарын басқару кеңесі немесе Калифорнияның Ауа ресурстарын басқару кеңесі – AB32 бойынша парниктік газдар эмиссиясының көздерін бақылау және реттеуге жауапты мемлекеттік орган.
Талдау әдісі
Басшы агенттік – жобаны мақұлдау үшін негізгі жауапкершілікті жүктеген мемлекеттік орган. Басшы агенттік қандай экологиялық құжат дайындалатынын (Жеңілдетілген теріс қорытынды, экологиялық әсер туралы есеп және т.б.) анықтайды және CEQA талаптарынан асып түсетін консервативті маңыздылық критерийлерін қабылдау құқығына ие. §15064.4 жоба деңгейіндегі парниктік газдарды талдау үшін қандай талдау тәсілін қолдану керектігін анықтауда басшы агенттікке дискреция береді:
"(1) Жобадан туындайтын парниктік газдар эмиссиясын сандық тұрғыда бағалау үшін модель немесе әдістеме қолдану, сондай-ақ қандай модель немесе әдістеме қолданылатынын анықтау. Басшы агенттік өзінің шешімін нақты дәлелдермен негіздеген жағдайда, ең қолайлы деп санайтын модельді немесе әдістемені таңдауға құқылы. Басшы агенттік қолданылатын модельдің немесе әдістеменің шектеулерін түсіндіруі керек; және/немесе
(2) Сапалық талдауға немесе нәтижеге негізделген стандарттарға сүйену." Басшы агенттік "жобадан туындайтын парниктік газдар мөлшерін сипаттау, есептеу немесе бағалау" үшін жақын арада күш салуға міндетті. Егер басшы агенттік CEQA бойынша парниктік газдардың өмірлік циклын талдауды жүргізуге міндеттелсе, олар жоба алаңының шегінде ғана емес, сонымен қатар өнімдерді тасымалдау және өнімдік тізбек өндірісінен туындайтын парниктік газдарды да сандық тұрғыда бағалауы керек. Осы энергия эмиссияларының бір бөлігі шетелде өндірілуі мүмкін, бұл басшы агенттікке эмиссия шегін тексеру және оны сақтауда қиындықтар туғызуы мүмкін. Қазіргі CEQA нұсқаулары парниктік газдар эмиссиясының өмірлік циклын талдауды талап етпейді, себебі термин анықталмаған және тым болжамдық. Жоспарлау және зерттеулер басқармасы (OPR) 2010 жылы CEQA нұсқауларынан "Өмірлік цикл" терминін алып тастады. Егер талдаудың кез келген бөлігі басшы агенттік тарапынан негізсіз деп танылса және сенімді және сандық ғылыми дәлелдермен расталмаса, әсер CEQA 15145 нұсқауларына сәйкес жойылды деп есептелуі керек. Маңыздылық шегі ауа сапасын басқару ауданының CEQA нұсқауларына сілтеме жасау арқылы анықталуы мүмкін, бірақ шекті деңгейлерді белгілеудегі соңғы құқық басшы агенттікке тиесілі. Бей аймағының ауа сапасын басқару ауданы, Оңтүстік жағалауының ауа сапасын басқару ауданы және Сан-Хоакин аңғарының ауаның ластануын бақылау ауданы қазірге дейін CEQA нұсқауларын қабылдаған жалғыз аудандар. Tөменде BAAQMD және SCAQMD деректерінен алынған маңызды мәліметтер келтірілген:
Бей аймағының ауа сапасын басқару ауданы
Сан-Франциско шығанағының ауа бассейніндегі CEQA ауа шығарындыларының шектерін белгілеуге жауапты агенттік ретінде Bay Area Air Quality Management District (BAAQMD) әрекет етеді. BAAQMD 2010 жылғы 2 маусымда стационарлық көздерден және стационарлық емес жобалардан туындайтын операциялық шығарындыларға қатысты парниктік газдар шығарындыларының шектерін анықтау үшін жаңа нұсқаулық қабылдады.
Тиісті әсерді азайту шаралары
Бас агенттіктер парниктік газдар шығарындыларын тоқтату немесе азайту үшін бірнеше түрлі шараларды іске асыруға болады. BAAQMD құрылыс жұмыстары үшін келесі ең жақсы басқару тәсілдерін қолдануды ұсынады: жобаның ауыр техникасы мен көлік паркінің 15% балама отынмен және/немесе электр қуатымен жұмыс істеуі, бұзудан қалған қалдықтардың 50% қайта өңделуі немесе қайта пайдаланылуы, және құрылыс материалдарының 10% жергілікті болуы. BAAQMD бас агенттіктерге AB 32-ге сәйкес келетін парниктік газдарды азайту стратегиясын қабылдау арқылы пайдалану кезеңіндегі шығарындыларды азайтуды ұсынады.
Министрлік шешімі
CEQA кез келген әрекетке қолданылады, егер жобаға мемлекеттік немесе жергілікті билік органының дискрециялық бекітуі қажет болса. Жобаларға сондай-ақ, жалпы жоспарлар мен жергілікті қағидаларға сәйкес келетін, мысалы, құрылыс рұқсаттары немесе неке куәліктері сияқты министрлік рұқсаттар қажет болуы мүмкін. Бұл шешімдерден бас тартуға болмайды және жоба иесі рұқсат немесе лицензия талаптарын орындаса, билік органына ешқандай қаулы қабылдауға мүмкіндік бермейді. CEQA тек министрлік бекіту ғана қажет болған жағдайда қолданылмайды.
Заң бойынша босатулар
Калифорния штатының заң шығарушы органы кейде CEQA-ны күштен шығарып, соның салдарынан белгілі бір жобалар немесе жобалар түрлері ЭҚБ (EIR) қажет болмай жүзеге асырылуы мүмкін. Мұндай күштен шығарудың бірі 2009 жылдың қазан айында болды, кәсіподақтар қолдаған заңның қабылдануымен Лос-Анджелес стадионының жоспарланған құрылысы CEQA талаптарынан босатылды. Бұл күштен шығару аясында көршілес қаланың сегіз тұрғыны бастаған, құрылыс салушының ЭҚБ-сының (EIR) заңдылығына наразылық білдірген жалғасқан сот ісі тоқтатылды. Құрылыс салушы бастапқыда осы жерде коммерциялық даму үшін ЭҚБ (EIR) дайындаған, содан кейін көршілес қаладағы үйлерден 3000 фут қашықтықта орналасқан 75,000 орындық стадионды қосатын толықтырылған ЭҚБ (EIR) дайындады; талапкерлер жобаның барлық аспектілерін зерттейтін жаңа ЭҚБ (EIR) қажет деп мәлімдеді. Мемлекеттік шенеуніктер бұл күштен шығарудың жобаға кедергі келтіруге тырысқан тұлғалардың CEQA-ны теріс пайдалануын тоқтатқанын айтты; қол қою салтанатында губернатор Арнольд Шварценеггер "тартымсыз сот ісін аяқтайтынын" мәлімдеді. Сотқа шағымданушылардың бірі бұл күштен шығарудың "басқа құрылыс салушыларға лоббистерді жалдауға және экологиялық заңдардан босатуға мүмкіндік беретінін" айтты. Экологиялық заңгер экономиканың жайлауы құрылыс салушыларды одан да көп күштен шығаруға талпындыратынын, себебі заң шығарушылар жұмыс орындарын көбейтуге көбірек ынталы болады деді. Бұл босатулар қоршаған ортаға елеулі әсер ететін және 19-бапта тізілген бірнеше санаттарға сәйкес келетін жобаларды қамтиды. Агенттіктер жиі қолданатын санатты босату – 15301, ол қолданыстағы нысандарды күтіп-ұстауға қатысты. Жоба қазірдің өзінде салынғандықтан, оның жаңа маңызды әсері болмайды. Агенттіктер санатты босатылған жобалар үшін CEQA қорытындысын ұсынуға міндетті емес. Олар жобаның CEQA-ға сәйкес келуі керек пе, жоқ па деген мәселе бойынша жұртшылық тарапынан заңдық шағымдануларға ұшырауы мүмкін. Бас агенттік 35 күндік шағымдану мерзімін іске қосу үшін Босату туралы хабарлама (NOE) жіберуі мүмкін, немесе егер NOE жіберілмесе, 180 күндік мерзім қолданылады.
Теріс декларация (ND) / Жеңілтілген теріс декларация (MND)
Алғашқы зерттеу аяқталғаннан кейін жетекші мекеме жобаның қоршаған ортаға маңызды әсер ететінін анықтауға мүмкіндік алады. Жетекші мекеме кез келген әсерді "барынша мүмкін болған жағдайда" маңызды деңгейден төмендету үшін жеңілдету шараларын ұсынуға міндетті. Содан кейін жетекші мекеме Теріс Декларацияның (ND) немесе Жеңілдетілген Теріс Декларацияның (MND) жобасын дайындайды және құжатты кемінде 21 күнге қоғамдық талқылауға жібереді. Пікірлер қаралғаннан кейін, егер қоғамдық пікірлер жобаның көлемін маңызды түрде өзгертуді қажет етсе, жетекші мекеме ND/MND-ны қайта жариялай алады немесе құжатты бекіте алады. Жетекші мекеме құжатты бекіткеннен кейін, сотқа шағымдану үшін 30 күндік мерзіммен Шешімнің хабарламасын (NOD) тіркеуі тиіс. Егер жетекші мекемеге жобаның қоршаған ортаға маңызды әсер ететінін көрсететін нақты дәлелдер ұсынылса, тіпті жеңілдету шаралары қолданылғаннан кейін де, жетекші мекеме Қоршаған ортаға әсер ету туралы есеп дайындауға міндетті. Осылайша, ND/MND тек маңызды зиянды әсері жоқ жобалар үшін немесе барлық ықтимал зиянды әсерлер "азайтылған, төмендетілген немесе жойылған" жобалар үшін ғана CEQA талаптарын орындау үшін қолданылуы мүмкін. Егер маңызды әсерлер сақталса, Қоршаған ортаға әсер ету туралы есеп (EIR) дайындалуы керек және Басымдық туралы мәлімдеме қажет.
Қоршаған ортаға әсері туралы есеп (ЭЖЖ)
Сот шешімдеріне сәйкес, қоршаған ортаға әсерді бағалау есебі (ҚАЭБ) «CEQA-ның ядросы» болып табылады. ҚАЭБ мемлекеттік органдар мен халыққа жобаның қоршаған ортаға тигізетін әсері туралы ақпарат береді. Бұдан әрі, ҚАЭБ жобаның қоршаған ортаға тигізетін зиянды әсерін азайтуға немесе болдырмауға бағытталған шаралар мен баламаларды ұсынуды талап етеді. ҚАЭБ – CEQA-ның ядросы саналғандықтан, азайту шаралары мен баламалар ҚАЭБ-тің ядросы болып есептеледі. Бас агенттік көбінесе қарастыратын баламалардың бірі – жобаны тоқтату, яғни жобадан бас тарту, ал болашақ қазіргі жоспарлар бойынша (яғни, статус-кво) дамиды. Барлық баламалардың арасында ҚАЭБ экологиялық тұрғыдан ең жақсы баламаны анықтайды; егер экологиялық тұрғыдан ең жақсы балама жобасыз балама болса, ҚАЭБ басқа баламалардың арасынан экологиялық тұрғыдан ең жақсы баламаны анықтайды. ҚАЭБ процесі Дайындық туралы хабарлама (ДТХ) таратудан басталады, ол халықты, жауапты агенттіктерді, сенімді агенттіктерді және OPR-ді белгілі бір жоба үшін ҚАЭБ дайындалатыны туралы хабардар етеді. ДТХ жобаның сипаттамасы мен ықтимал экологиялық әсерлері туралы жеткілікті мәліметтерді қамтуы тиіс, соның арқасында агенттіктер мен азаматтар ҚАЭБ-де талдау үшін ұсынылған жобаға қатысты мағыналы пікірлерін ұсына алады. ДТХ бойынша пікір білдіру мерзімі 30 күннен кем болмауы тиіс. ҚАЭБ жобасын дайындағаннан кейін, Жоспарлау және зерттеулер басқармасына (ЖЗБ) аяқталу туралы хабарлама (АХ) тапсырылуы тиіс, онда жобаның орналасқан жері, шолу көшірмелерінің орналасқан жері және қоғамдық пікірлерді қарау кезеңі туралы ақпарат қамтылуы керек. Бас агенттік АХ-ты шығарған кезде ҚАЭБ жобасының жариялануын қамтамасыз етуі тиіс. Бұл хабарламада ҚАЭБ жобасына қатысты пікірлерді жинауға арналған қоғамдық жиналыстардың өтетін жері көрсетілуі тиіс. Егер ҚАЭБ жобасы Мемлекеттік тазарту орталығы арқылы таратылса, онда қоғамдық пікір білдіру мерзімі кемінде 45 күн болуы тиіс. Жобаны мақұлдағанға дейін бас агенттік соңғы ҚАЭБ-ті дайындауы тиіс. Соңғы ҚАЭБ мазмұны CEQA нұсқауларының §15132-сінде көрсетілген, бірақ ҚАЭБ жобасының ескертулеріне жауаптар құжаттың басты тақырыбы болып табылады. Бас агенттік соңғы ҚАЭБ-ді куәландырады және өз қорытындыларын жариялайды. Азайту шаралары қолданылғаннан кейін де маңызды және жою мүмкін емес әсерлер сақталса, Басымдық туралы мәлімдеме жасалуы тиіс. Соңында, бас агенттік жобаны мақұлдау немесе іске асыру туралы шешім қабылдай алады, ол туралы хабарламаны (ХХ) мақұлдаудан кейін бес күн ішінде тапсыру керек. ХХ-дан кейін шағымдану мерзімі мен сот процесі мүмкіндіктері сақталады.
Сот ісі
CEQA-ның кең ауқымы және нақты шектік мәндердің болмауы жиі сот дауларына әкеледі, оны дамытуды қолдайтын топтар да, сондай-ақ мұндай дамытуға қарсы шығатын жеке тұлғалар мен мемлекеттік органдар да қозғайды. CEQA-ға шағымданушылар, мысалы, қоғамдық және экологиялық ұйымдар, теріс қорытындыларға жиі шағымданады, оның себебі – қоршаған ортаға әсерін бағалау есебі (ЭӘБ) жасалуы керек болған. Сот даулары ЭӘБ-тің тым қысқа болуы немесе ықтимал әсерлері ескерілмеуіне байланысты да туындайды, себебі ЭӘБ-тің ұзындығы мен мазмұнына қатысты ешқандай нұсқаулық жоқ. Сондай-ақ, шағымданушылар кейде құрылыс салушыларды "бөлік-бөлікке бөліп қарау" деп аталатын тәжірибеге айыптайды, онда жобалар қоршаған ортаға тигізетін әсерді азайту үшін бөлек-бөлек талданады, осы арқылы бақылаушы агенттікке олардың салдары шағын көрінеді. CEQA-ға шағымданушылар 2009 жылдың маусым айында осындай талап бойынша сәтті болды, ол Калифорния штатының Ричмонд қаласындағы ең ірі жұмыс беруші – Chevron Richmond мұнай өңдеу зауытын кеңейтуге қатысты. Сот Chevron-ның жобаны дұрыс емес анықтағанын және Ричмонд қаласының Chevron-қа жобаны бөлік-бөлікке бөліп қарауға рұқсат беруде, сондай-ақ жоба басталғаннан кейін залалды жою жоспарын жасауға рұқсат беруде қателік жасағанын анықтады. Нәтижесінде, сот ЭӘБ-тің CEQA талаптарына сәйкес еместігін мойындады және мұнай өңдеу зауытын кеңейтуге кіріспес бұрын, толық және дұрыс анықталған жобаны қамтитын жаңа ЭӘБ-ті дайындауды бұйырды.
Елді мекендер
CEQA соттарындағы талапкерлер түрлі өтеу шараларын іздейді, мысалы, ҚЭБЖ-ны (EIR) түзету, жаңа ҚЭБЖ (EIR) дайындау, жеңілдету шараларына келісу немесе қоршаған ортаға тигізген зиянды өтеу үшін жергілікті органдарға ақша төлеу.
Кәсіпорындардың бәсекелестікті бұғаттау үшін қолдануы
Кәсіпорындар бәсекелестікті шектеу үшін заңды пайдаланды. Бір жағдайда, құрылыс салушы (Игорь Олениковке тиесілі "Олен Пропертиз Корп.") басқа құрылыс салушының Оленнің ғимараттарына жақын орналасқан 300 пәтерлік тұрғын үй кешенін салуын болдырмау үшін CEQA заңы бойынша сотқа шағымданыпты. Тағы бір жағдайда, USC-ге жақын 17 тұрғын үйді жалға беру ғимаратына иелік ететін "Conquest Student Housing" компаниясы, бәсекелес "Urban Partners" компаниясының 1600 тұрғын үйден тұратын жаңа кешенін салуын тоқтату үшін CEQA заңын пайдаланып сотқа берді. Содан кейін "Conquest" компаниясы "Urban Partners" компаниясының басқа штаттардағы және Вашингтон штатындағы жобаларына қарсы ұқсас сот процесін бастады, бірақ "Urban Partners" федералдық рэкетке қарсы сот процесін бастағаннан кейін өз шағымдарын кері тартып алды. Сан-Хоседе болған тағы бір жағдайда, "Moe's Stop" бензин станциясы төрт қосымша сорғысы бар арал салғанда, сол көше бұрышында орналасқан бәсекелес "Gas & Shop" бензин станциясы CEQA заңы бойынша сотқа берді. Олар қала жобаны мақұлдағанмен, жобаның салдарынан көлік қозғалысы артып, қоршаған ортаға зиян келтіретінін мәлімдеді.
Еңбек одақтарының құрылыс жұмыскерлерінің кәсіподақ құруын талап етуі
Еңбек одақтары жобаларды қолданыстағы жалақыны төлеуге және/немесе кәсіподақ мүшелерін жұмысқа алуға мәжбүрлеу үшін CEQA заңдары бойынша сотқа шағымданады. Калифорниядағы сенімді энергия үшін кәсіподақтар – бұл негізінен Калифорния мемлекеттік құрылыс және құрылыс сауда кеңесімен байланысты кәсіподақтардан құралған коалиция. Олар электр станцияларын, соның ішінде жаңа күн және басқа да таза энергия жобаларын салушыларды "жобалық еңбек келісімдеріне" қол қоюға мәжбүрлеу үшін CEQA заңдары бойынша сот процесін (немесе оны қолдану қаупін) пайдаланады. Бұл практика "жасыл шантаж" деп сипатталды және жаңартылатын энергия жобаларының құнын шамамен 20 пайызға дейін қымбаттатуы мүмкін деп есептеледі.