Радиожамдау: түрлері, қолданылуы және қарсы шаралар

Кіріспе

Рұқсат етілген сымсыз байланысқа араласу

Радиокедергі – сымсыз байланысты қасақана түрде тоқтату немесе оған кедергі келтіру. Кейбір жағдайларда, кедергі жасағыштар радиосигналдарды тарату арқылы жұмыс істейді, бұл сигнал мен шу арақатынасын төмендетіп, телекоммуникацияны бұзады. Бұл принцип сымсыз деректер желілерінде ақпарат ағынын тоқтату үшін қолданылуы мүмкін. Бұл тоталитарлық елдерде шекаралық аймақтардағы шетелдік радиостанциялардың елге жетіп, хабар таратуына кедергі жасау үшін қолданылатын цензураның кең таралған түрі болып табылады.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жердегі радио операторлары ұшқыштарды өз тілдерінде жалған нұсқаулар беру арқылы шатастыруға тырысты, бұл тосқауылдан гөрі, жалған шабуылдың бір түрі болды. Радарды тосқауылдау – жаудың зымырандарын немесе ұшақтарын бағыттау үшін қолданылатын радардың жұмысын бұзу үшін маңызды. Қазіргі заманғы қауіпсіз байланыс техникалары, тосқауылдың зиянды әсеріне қарсы тұру үшін, кең спектрлі модуляция сияқты әдістерді пайдаланады. Соғыс кезінде (және халықаралық қатынастардың шиеленіскен кезеңдерінде) жау елдерінен берілетін радио хабарларды тосқауылдау, азаматтардың осы хабарларды тыңдауына жол бермеу немесе одан аулақ болу үшін жиі қолданылды. Дегенмен, мұндай тосқауыл көбінесе тиімділігі шектеулі, себебі әсер еткен станциялар жиілікті өзгертеді, қосымша жиіліктер қосады және/немесе тарату қуатын арттырады. Германия (Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде), Израиль, Куба, Ирак, Иран (Иран-Ирак соғысы кезінде), Қытай, Солтүстік және Оңтүстік Корея, сондай-ақ бірнеше Латын Америка елдері мен Ирландия пираттық радиостанцияларға, мысалы Radio Nova-ға қарсы тосқауылды қолданды. 1970 жылы Ұлыбритания үкіметі, Ұлыбритания жағалауында орналасқан Radio North Sea International радио кемесіне кедергі келтіру үшін екі үйлестірілген, бөлек орналасқан хабар тарату станциясын пайдаланды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Оккупацияланған Еуропада нацистер Би-Би-Си және басқа да одақтас радиостанциялардың континентке таратылатын хабарларын кедергілеуге тырысты. Трансмиттердің қуатын арттыру және қосымша жиіліктер қосумен қатар, тыңдаушыларға кедергілерді жеңіп, станцияларды естуге мүмкіндік беретін бағытталған циклдік антенна құрастыру туралы нұсқаулар жазылған парақшаларды қалаларға тастау арқылы кедергіге қарсы шаралар қолдануға тырысты. Нидерландыда мұндай антенналар "moffenzeef" (ағылшын тілінде: "kraut sieve") деп аталды. Ұзақ соғыс кезінде, шегініп келе жатқан совет әскерлерінің Виипури қаласы бойынша шашыраған миналары таймер немесе қысым арқылы емес, радиоарқылы іске қосылатынын анықтағаннан кейін, фин әскерлері 1941 жылдың 4 қыркүйегінен 1942 жылдың 2 ақпанына дейін Vesterinen-нің "Säkkijärven Polkka" жазбасын үзіліссіз ойнатты, себебі қаланы миналардан тазалау үшін кеңестік әскерлерге дұрыс радиотолқын арқылы миналарды іске қосуға кедергі келтіру қажет болды. Совет әскерлері жиілікті өзгерту арқылы миналарды іске қосуға тырысты; миналар үш түрлі жиілікте іске қосылуға бағдарланған. Фин әскерлері бұған барлық жиіліктерде "Säkkijärven Polkka" ойнату арқылы қарсы шара қолданды. "Нұрлар шайқасы" кезінде Ұлыбритания неміс ұшақтарының навигациялық сигналдарын кедергіледі, ал советтер Берлин әуе көпірі кезінде американдық ұшақтарға да солай істеуге тырысты.

Қытай

2002 жылы Қытай Thales Broadcast Multimedia компаниясынан – француз мемлекеттік компаниясы Thales Group-тың бұрынғы еншілес компаниясынан – жалпыға арналған радио хабарларын таратуға және техникалық қолдауға арналған стандартты қысқа толқынды радио хабарларын тарату жабдықтарын сатып алды. Thales тосқауылдау технологиясы тек 500 кВт-тан төмен қуат деңгейінде жұмыс істейді (қысқа толқынды тосқауылдау өнімдері үшін). Continental Electronics компаниясының қызметкері Адель Милна (BSEE) (shortwave.org сайтындағы аудио файлда) Қытайдың оның компаниясының 100 кВт және 250 кВт қысқа толқынды таратушыларын көшіргенін мәлімдеді. Бұл өнімдердің шын мәнінде көшірілгені немесе көшіруге себеп – радио хабарларын тосқауылдау (болашақта өнімдерді сату емес) екені әлі белгісіз.

Иран

Иранда спутниктік кедергілердің денсаулыққа зиян келтіру мүмкіндігі туралы пікірталастар көтерілді. Ирандық шенеуніктер, оның ішінде денсаулық сақтау министрі, кедергінің адам денсаулығына ешқандай қауіп келтірмейтінін мәлімдеді. Алайда, байланыс министрі жақында спутниктік кедергілердің "сертсіз әсерлері" бар екенін мойындап, осы кедергілерді тудыратын станцияларды анықтап, осы практиканы тоқтатуға шақырды. Үкімет жалпы түрде кедергіге қатысы жоқ екенін және олардың белгісіз көздерден жіберілгенін айтты.

Ресей

Ресей Қарулы Күштері 2015 жылдың жазынан бері Украинада "Борисоглебск-2" деп аталатын көп функциялы электрондық күрес жүйесін пайдалана бастады. Бұл жүйе елдің бір бөлігінде, оның ішінде ұялы байланыс және GPS жүйелерінде байланысты тоқтатып, бұзған деген болжам бар.

Басқа елдер

1960-шы жылдардың басынан бері Кубада радио сигналдарын кедергілеу жиі кездесетін құбылысқа айналған. Бұл практика тек АҚШ үкіметі қаржыландыратын радиостанцияларды ғана (мысалы, «Америка дауысы») емес, сонымен қатар Хам радио сигналдарын, Майамиден хабар тарататын кубалық эмигранттар тобына тиесілі немесе басқарылатын (немесе эфир уақытын сататын) станцияларды, мысалы, «La Cubanisima», «Radio Mambi», «WWFE La Poderosa» және «Cadena Azul» станцияларын да қамтиды. Осыған ұқсас практика 1985 жылдан бері АҚШ Ақпарат агенттігі басқаратын «Radio y Televisión Martí» телеарнасына да қолданылып келеді. Солтүстік Корея мен Оңтүстік Корея әлі күнге дейін бір-бірінің радио (кейде теледидар) станцияларының сигналдарын кедергілеуді жалғастыруда. Таяу Шығыс елдері (әсіресе Иран) өз елдеріне бағытталған қысқа толқынды хабарларды кедергілейді, тіпті спутниктік теледидар сигналдарын кедергілеуге тырысады. Пәкістан елдің барлық түрмелерінде талибандар тарапынан иелік етілген пираттық радиостанциялардың сигналдарын кедергілеуді қарастырып отыр. Бұл шешім Пәкістанның ұялы байланыс операторларының наразылығын тудырды, олар түрмелердің көпшілігі қалалық аймақтарда орналасқандығын және бұл түрмелерге жақын жердегі операторлардың ұялы байланыс қызметіне әсер ететінін мәлімдеді. Эфиопия «DW» және «VOA» хабарларын, сондай-ақ эфиопиялық «ESAT» спутниктік телеарнасы мен Эритрея радиостанцияларының сигналдарын кедергіледі. Вьетнам «Radio Free Asia» радиосының вьетнам тіліндегі хабарларын, «Đáp Lời Song Núi» радиосын, кейбір «FEBC» бағдарламаларын (көбінесе вьетнамдық азшылық тілдерінде), сондай-ақ FM жиіліктерінде «сирена» және «көпіршік» тәрізді кедергілермен «Radio Sweden» радиосының сигналдарын кедергілейді. Нигерияда Нигерияның хабар тарату комиссиясы «Radio Biafra» радиосының сигналдарын кедергілегенін мәлімдеді. Оңтүстік Африкада сымсыз сигналдарды кедергілеу құрылғыларын пайдалану заңсыз. Бұл ережеге бір ғана ерекшелік бар: Оңтүстік Африканың мемлекеттік қауіпсіздік құрылымдары белгілі жағдайларда сигналдарды кедергілеуге құқылы. Сингапурда, Индонезияның Батам қаласында орналасқан «Hang FM 106.0 МГц» ислам радиостанциясы 10 кВт қуатпен хабар таратады, сигналдары Сингапур мен Малайзияның Джохор Бахру қаласына жетеді. Сингапур билігі «Hang FM 106.0 МГц» радиостанциясын экстремистік және террористік үгіт таратуда айыптайды. Сирияға барып, «Ислам мемлекеті» террористік ұйымына қосылуға тырысқан 4 сингапурлық азамат ішкі қауіпсіздік заңы бойынша ұсталды. «Hang FM» радиостанциясы бұл айыптаманы жоққа шығарды. «Hang FM» радиостанциясының директоры Әбу Юсуф радиостанцияның радикализмді қоздыратын медиа екенін қатаң түрде жоққа шығарды. Оның сөзіне göre, хабарлардың мазмұны Аһлуссунна вал-Джамааның түсінігіне сәйкес келеді, ол радикализмді, терроризмді, әсіресе «Ислам мемлекетін» қабылдамайды, сондай-ақ бейбітшілікке ұмтылған ислам дінінің негізгі принциптеріне қайшы келетін барлық идеялар мен әрекеттерді де жоққа шығарады. Осы ретте, Ряу аралдарының аймақтық Индонезиялық хабар тарату комиссиясының (KPID) төрағасының орынбасары Суйоно, KPID бақылауында «Hang FM» радиостанциясы радикализм мен терроризмді қабылдамағанын мәлімдеді. «Hang FM» радиостанциясы қызмет көрсету аймағы тек Батам қаласында болғандықтан, қуатын 10 кВт-тан 2 кВт-қа дейін төмендетуі керек. Болашақта, радио жиіліктерін кедергілеуден кейін Сингапур «Hang FM» веб-сайтына тыйым салуы мүмкін, бұл тыңдаушылардың Сингапурдағы «Hang FM» радиостанциясына онлайн және мобильді қосымша арқылы қол жеткізе алмайтынына себеп болады.

Since the early 1960s, the practice of radio jamming has been very common in Cuba, blocking not only American government funded radio stations (such as Voice of America) but also Ham radio signals, and stations owned and/or operated by (or selling airtime to) Cuban exile groups transmitting from Miami, such as La Cubanisima, Radio Mambi, WWFE La Poderosa and Cadena Azul. The same practice has been applied to Radio y Televisión Martí, operated by the U. S. Information Agency since 1985. North Korea and South Korea still regularly jam some of each other's radio (and sometimes television) stations. Several Middle Eastern countries (particularly Iran) jam shortwave broadcasts (and even occasionally attempt to jam satellite TV signals) targeted at their countries. Pakistan has contemplated jamming pirate radio stations operated by the Taliban in all jails across Pakistan. This decision has led to an outcry from Pakistani cellular operators, who state that most of the jails lie in urban areas with a resultant impact on the cellular service of all operators in the adjacent area of jails. Ethiopia has jammed the DW and VOA transmissions as well as ESAT Ethiopian Satellite Television and Eritrean radio stations. Vietnam jams the Vietnamese service of Radio Free Asia, Radio Đáp Lời Song Núi, some FEBC programs, mostly in Vietnamese Minority languages as well as Radio Sweden with a "siren" jammer and "bubble" jammer on FM Frequencies. In Nigeria, the Nigerian Broadcasting Commission has claimed jamming signal of Radio Biafra. In South Africa, the use of wireless signal jammers is illegal. There is a single exception to this rule. South Africa's State Security Cluster may, in certain instances, employ signal jammers. In Singapore, a local Indonesian Batam Hang FM 106.0 MHz based Islamic radio station of Indonesia radio stations has jammed Somewhat it transmits up to Singapore and Johor Bahru of Malaysia at 10 kW transmission power. Hang FM 106.0 MHz was accused by Singapore authorities for spreading extremists and terrorism propaganda, there were 4 Singaporeans detained by police under the Internal Security Act (ISA) when they attempted to move to Syria and join ISIS terrorist group. Radio Hang FM has denied this accusation. Station Manager of Hang FM Radio, Abu Yusuf, firmly rejects Hang FM Radio being linked as a media that triggers radicalism. According to him, the broadcast material is also in accordance with the understanding of Ahlussunnah wal Jamaah, which apart from rejecting radicalism, terrorism, especially ISIS, also rejects other ideas or actions that are contrary to the basic principles of the peace loving Islamic religion. Meanwhile, Deputy Chair of the Riau Islands Regional Indonesian Broadcasting Commission (KPID), Suyono, said that while under KPID supervision, in its broadcasts Radio Hang FM actually rejected radicalism and terrorism. Hang FM must decrease its transmission power from 10 kW to 2 kW as its service area is only in Batam. In the future, after radio frequency jamming, Singapore may ban Hang FM website, this will cause listeners cannot access Hang FM via online, even mobile app in Singapore.

Көркем шығармаларда

Радиоды бұғаттау (немесе "коммуникацияны бұғаттау") – "Жұлдыздық соғыс" франшизасында жиі кездесетін сюжеттік элемент. "Жұлдыздық соғыс: Джедайдың оралуы" VI бөлімінде, бүлікшілер флоты Галактикалық Империя күштеріне жақындағанда, олар күтпеген шабуыл жасап жатыр деп ойлағанда, генерал Ландо Калриссиан Империя олардың сигналдарын бұғаттап отырғанын түсінеді, демек олардың жақындап келе жатқанын біледі. "Жұлдыз жолы II" фильмінде, Regula I ғарыш станциясынан келіп түскен дабыл сигналынан кейін капитан Кирк байланыс орнатуға тырысады, бірақ "Энтерпрайз" кемесінің байланыс офицері лейтенант Ухура одан әрі хабарлардың "көзінен бұғатталғанын" хабарлайды.