Кіріспе

Американдық саясаткер

Джон Эдер (1969 жылдың 18 қаңтарында туған) – американдық белсенді және Мэн штатынан шыққан саясаткер. Эдер – республикашыл, Уотерборо қаласында тұрады. Ол Мэн штатының Жасыл тәуелсіз партиясының және Мэн штатының Демократиялық партиясының бұрынғы мүшесі. Эдер екі мерзімге, 2002 және 2004 жылдары Мэн штатының Өкілдер палатасына сайланды, бұл палатадағы Жасыл партиядан алғашқы өкіл болды. 2006 жылы сайлауда жеңілгенге дейін Эдер елдегі санаулы тәуелсіз немесе үшінші партиялық штат заң шығарушыларының бірі болды және АҚШ-тағы ең жоғары лауазымды Жасыл партия өкілі еді. Эдер 2011 жылы Мэн штатының Портленд қаласының мэрі лауазымына кандидат болды. 2014 жылы ол Портленд қаласы білім беру кеңесінің жалпы тізімі бойынша өткен сайлауда жеңіске жетті. 2018 жылы Эдер Мэн штатының Біддефорд қаласынан Өкілдер палатасына кандидаттығын иелену үшін Демократиялық партияның ішкі сайлауында басылмады. Ол "Демократиялық құндылықтар" оны партияға қосылуға итергенін айтты. Эдер бұрын Жасыл партия сайлаушысы тізімінде тұрған күйінде Демократтарды қолдаған, соның ішінде болашақ Портленд қаласының мэрі Итан Стримлингті де қолдаған.

2002 жылы Мэн штатының Өкілдер палатасына сайлау

Эдер, сол кезде Жасыл тәуелсіз партия өкілі, сайлауда 65% дауыспен жеңіске жетіп, демократ Майкл В. Сакслды жеңді. Саяси партияға тіркелмеген заң шығарушылар көбінесе екі үлкен партияның бірімен бірігіп жұмыс істейтіндіктен, Мэн штатының саяси сарапшылары Эдердің де солай етуге мәжбүр болады деп есептеді. Бірақ ол өзін Палатадағы бір адамдық Жасыл партия фракциясы ретінде мойындауға қол жеткізді. Ол өзіне жеке қызметкер тағайындау үшін келіссөз жүргізді, бұл Мэн штаты Палатасының толық емес уақытта жұмыс істейтін жеке заң шығарушыларында болмайтын мүмкіндік еді. Осылайша Эдер кез келген штатта алғаш рет Жасыл партияның азшылықтағы заң шығару кеңсесін құрды. Өзінің алғашқы сессиясында Эдер балама майлы отынмен жүретін көліктерді сатып алуға салық жеңілдіктерін беру, Мэн штатында бірыңғай төлеушілі денсаулық сақтау жүйесін құру және корпоративтік билікті шектеу туралы заң жобаларын ұсынды. Ол мектеп оқушыларын қатерлі ісік тудыратын химиялық заттардан қорғайтын заңды қабылдады. Бұл АҚШ-та штаттық заң шығарушы орган арқылы қабылданған және заңға қол қойылған Жасыл партия өкілі ұсынған алғашқы заң болды.

Аудандық округтерді қайта құру және палатада қызмет ету

2003 жылы жаңадан сайлау округтері бекітілгеннен кейін, Едер 2004 жылы қайта сайланды. 2005 жылдың қыркүйек айында, заң шығару сессиялары арасындағы үзіліс кезінде, "Катрина" даулымы Нью-Орлеан қаласына соқты. Екі аптадан соң Едер Қызыл Крестпен бірге азық-түлік тасымалдау машинасымен құрбандарға тамақ жеткізіп, оларға жеке көмек көрсету үшін аттанды.

2006 жылғы сайлау

Эдер 2006 жылы Мейн штатының Палатасына сайлауда демократ Джон Хинкке шамамен 60 дауыспен жеңіліп қалды. Эдер кампанияға фаворит ретінде кірді, көптеген экологиялық, гей құқықтарын қолдайтын, еңбек және прогрессивті ұйымдар оны қолдады. Дау туды, себебі Эдер сайлаушыларға автоматты телефон қоңырауы арқылы үгіт жасады, онда Ұлттық әйелдер ұйымының (NOW) жергілікті бөлімшесінің басшысы Едерді қолдап, Хинктың NOW-ға берген кандидаттық сауалнамасына жауаптарына сүйене отырып, әйелдер құқықтары жөніндегі Хинктың позициясын сынады. Хинк өзін "про-choice" деп жариялады, бірақ ол әйелдің барлық жағдайда аборт жасау құқығын қолдауға міндеттеме бермеді. Телефон қоңырауларының Эдердің сайлау науқанымен төленгені туралы ақпарат берілмеді. Хинк бұл қоңыраудың кім төлегенін жарияламауы арқылы штаттың сайлау заңын бұзғанын мәлімдеді. Осы жылдың басында қабылданған жаңа заңға сәйкес, автоматты қоңырауларда кім төлегенін көрсететін "белгі" болуы керек еді. Комиссия Эдерге 100 доллар айыппұл салды. Хинк сайлауда 51,5% дауыс алып жеңіске жетті, ал Эдер 48,5% дауысқа ие болды.

Үлестер

Эдер Портлендтегі Жасылдар партиясының негізін қалаушысы деп есептеледі. Эдер Портлендтің саяси жағдайын өзгертіп, Портлендтегі жас сайлаушыларды саяси процеске қатыстыру арқылы, Жасылдардың Мейн штатының ең ірі қаласы Портлендтегі екінші күш ретіндегі қазіргі орнына жол ашты. Эдердің жетекшілігімен бірнеше жас белсенділер Портлендте саяси лауазымдарға ие болды. Эдер бүкіл елдегі жасыл партиядан толық мерзімге сайланған және қайта сайланған жалғыз мемлекеттік заң шығарушы болып табылады.

Заң шығару кезеңі

2008 жылдың қарашасында Эдер Камберленд округінің Жарғы комиссиясына сайланды. Эдер екі мандатқа таласқан бес үміткердің ішінде екінші орынды иеленді, бұл жазба дауыс беру арқылы жүзеге асты. Эдер елді аралап, қарапайым азаматтарға жергілікті билікке қалай үміткер болуға және жеңіске қалай қол жеткізуге туралы айтады, осы арқылы саясаттың құпиясын ашады және өздерінің басқаруға жеке жауапкершілік сезінуге көмектеседі. Эдер Джордж Митчелл атындағы бейбітшілік стипендиясының иегері. Ол Оңтүстік Мэн қауымдық колледжінде оқыды.

2011 жылғы Портленд қаласының әкімі сайлауы

Эдер 2011 жылы Портленд қаласының әкім сайлауында әкімдікке үміткер болды. Сайқырыста Эдер қаланың жұмысшы табының тұрғындары үшін лайықты жалақы, қолжетімді тұрғын үй және денсаулық сақтауды қамтамасыз етуге баса назар аударды. Ол "Жас сайлаушылар лигасы" тарапынан әкімдік лауазымына үміткерлердің үштігіне енді. Эдер "Портленд Феникс" газетінің "әлеуметтік қызметтер" мәселесі бойынша қала әкіміне ең лайықты кандидат деп танылды. "Портленд Феникс" газетінде Эдер туралы: "қаланың жұмыс істейтін жағдайы нашар тұрғындарын қолдап, лайықты жалақы, қолжетімді денсаулық сақтау және жақсы тұрғын үй мүмкіндіктерін жақтаған белсенді адам ретінде, ол қаланың ең мұқтаж азаматтарына көмектесуге деген ықыласын көрсетті" делінген. Қала әкімі сайлауындағы қолдауларын жариялаған "Портленд Daily Sun" газеті: "Джон Эдердің қолжетімді тұрғын үй және қоғамдық көлік туралы идеялары (әсіресе мектеп автобустарын METRO билеттерімен алмастыру туралы) бірнеше қарсыластарының бағдарламасына енгізілуге жеткілікті болды" деп жазды. Эдер өзінің бұрынғы заң шығарушы әріптесі және демократ Итан Стримлингті де қолдады, бұл Портленд қаласының әкім сайлауындағы алғашқы кросс-эндорсмент болды, ал штат үшін бұл бірден екінші турда дауыс берудің алғашқы тәжірибесі еді. Бұл, Эдердің сайлау кампаниясына қаржылай көмек көрсеткен Мэн Грин Тәуелсіз партиясын, жарыстағы басқа "жасыл" кандидат, қалалық кеңесші Дэвид Маршаллды қолдауға итермеледі.

Портленд білім беру кеңесі 2014-2017

Эдер Портленд білім беру кеңесінде бір мерзім қызмет етті, сол кезде ол Үлкен Портленд МЕТРО автобустарының Портленд мемлекеттік мектептерінің жоғары сынып оқушыларын мектепке және кері тасымалдау жоспарына көшуді бақылау комитетінің төрағасы болды. Бұған қоса, Эдер ауданның бастауыш мектептерін жаңартуға ынта білдірді. Эдер қайта сайлануға түспеді.

Демократиялық партияның кандидатурасына үміткер болудан бас тартқан

2018 жылдың қаңтар айында Эдер Мейн штаты Өкілдер палатасының 12-округінен демократтық партиядан түскен үміткерлікке қатысатынын жариялады. Кейіннен ол маусым айындағы алғашқы сайлауда Виктория Фоулиге жеңілді. 2020 жылдың ақпан айында Бангор Daily News газеті Эдердің редакторға жазған хатын жариялады, онда ол штаттың балаларға вакцина салу қажеттілігінен, оның ішінде діни негіздегі босатулардан айырылған заңды жоюды қолдады. 2024 жылы Эдер республикалық партиядан бос штаттық палата орынына үміткер болып тіркелді. Өзінің сайлауалды вебсайтында Эдер: "Мен штаттық палатаға сайлануымның себебі – балаларыма Құдай берген конституциялық құқықтарымыз бен бостандықтарымызды қорғағанымды айту үшін. Бұл – сөз бостандығы, өзін-өзі қорғау құқығы, меншік және жеке өмірге құрмет" деді.