Кіріспе

Cynthia Jeanne Shaheen (туған күні: 28 қаңтар 1947) – американдық саясаткер және зейнеткер педагог. 2009 жылдың қаңтарынан бері Нью-Гэмпшир штатының аға сенаторы қызметін атқарады. Демократиялық партия мүшесі, сонымен қатар 1997 жылдан 2003 жылға дейін Нью-Гэмпширдің 78-ші губернаторы болды. Шахин – губернатор және АҚШ сенаторы болып сайланған алғашқы әйел. Нью-Гэмпшир Сенатында екі мерзім қызмет еткеннен кейін, Шахин 1996 жылы губернатор болып сайланды және 1998 және 2000 жылдары қайта сайланды. 2002 жылы ол АҚШ Сенатына республикалық үміткер Джон Э. Сунунуға қарсы сайлауда жеңіліске ұшырады. 2008 жылғы сайлауда АҚШ Сенатына қайта үміткер болу үшін Гарвард Саясат институтының директоры лауазымынан кетті, нәтижесінде Сунунуды жеңді. Ол Нью-Гэмпширдің конгресс делегациясының ең тәжірибелі мүшесі, 2009 жылдан бері Конгресте қызмет етеді. Шахин 1980 жылы жеңілген Джон А. Дуркиннен кейін Нью-Гэмпширден сайланған тұңғыш демократ сенаторы. 2014 жылы ол Нью-Гэмпширден Сенатқа қайта сайланған екінші демократ, ал 1972 жылы Томас Дж. МакИнтайрдан кейін алғашқы болды. 2020 жылы үшінші мерзімге қайта сайланды, республикалық үміткер Брайант Месснерді жеңді.

Жеке өмірі, білімі және саяси мансабы

Жанна Шахин Миссури штатының Сент-Чарльс қаласында Синтия Жанна Бауэрс есімдерімен дүниеге келді. Оның анасы – Бель Эрнестин (Стиллингс), әкесі – Иван Е. Бауэрс. Сенімсіз дереккөз: дата=2021 жылдың шілдесі.

Шахин Пенсильвания штатының Селинсгроув қаласындағы орта мектепті бітірді, Пенсильванияның Шиппенсбург университетінен ағылшын тілі мамандығы бойынша бакалавр, ал Миссисипи университетінен саяси ғылымдар мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. Ол Миссисипиде орта мектепте сабақ берді және 1973 жылы Нью-Гэмпшир штатына көшіп, онда мектепте сабақ берді, сондай-ақ күйеуімен бірге қолданылған әшекейлер сататын дүкен ашты. Ол заңгер және судья Билл Шахинге үйленген. Олардың үш баласы бар.

Алғашқы саяси мансап

Демократ болған ол бірнеше науқанда жұмыс істеді, оның ішінде Джимми Картердің 1976 жылғы президенттік науқанында, ал 1984 жылы Гари Харттың Нью-Гэмпшир штатындағы науқан жетекшісі болып қызмет етті. 1990 жылы ол өзі сайлауға түсті, сол жылы штат Сенатына 21-ші округтен сайланды. 1996 жылы Нью-Гэмпшир губернаторы болып сайланды және 1998 және 2000 жылдары қайта сайланды. 2005 жылдың сәуір айында Шахин Гарвардтың Саясат институтының директоры болып тағайындалды, бұрынғы АҚШ өкілі және Ауыл шаруашылығы министрі Дэн Гликманнан кейін осы лауазымға келді.

Нью-Гэмпшир губернаторы

Шахин Нью-Гэмпшир губернаторы лауазымына үміткер болу туралы шешім қабылдады, бұл республикалық губернатор Стив Меррилл зейнетке шығуынан кейін болды. 1996 жылы оның қарсыласы Мемлекеттік білім беру кеңесінің төрағасы Овиде М. Ламонтагн болды. Шахин өзін орташа көзқарасты адамы ретінде таныстырды. PBS телеарнасының мәліметінше, ол білім беруді қаржыландыру мәселелеріне назар аударды және балабақшаларды кеңейтуге уәде берді. Ол Ламонтагнді 57-40 пайыздық дауыспен жеңді. Шахин Нью-Гэмпшир штатының губернаторы болып сайланған алғашқы әйел болды. (Дегенмен, ол Нью-Гэмпширдің губернаторы қызметін атқарған алғашқы әйел емес еді; Веста М. Рой 1982 жылдың 30 желтоқсанынан 1983 жылдың 6 қаңтарына дейін губернатор міндетін атқарды.) 1998 жылы ол 66 пайызға қарсы 31 пайыздық дауыспен қайта сайланды. 1996 және 1998 жылдары Шахин жаңа салықтар енгізбеуге уәде берді. Соттың білім беруді негізінен жергілікті салықтар есебінен қаржыландыруға тыйым салғаннан кейін, "оның әкімшілігі білім беруге жұмсалатын қаржыны арттырып, штат бойынша мүлік салығын белгілейтін жоспар жасады". 2000 жылы үшінші мерзімге үміткер болған Шахин жаңа салықтар енгізбеу туралы уәдесін жаңартудан бас тартты, соның салдарынан ол 38 жыл ішінде бұл уәде бермей сайлауда жеңіске жеткен алғашқы Нью-Гэмпшир губернаторы атанды. Шахин мектептерді қаржыландыру мәселесін шешу үшін жалпы салық енгізудің орнына, мемлекеттік жарыс жолдарында бейне ойындарды заңдастыруды ұсынды, бірақ бұл ұсыныс штат заң шығарушылары тарапынан бірнеше рет қабылданбады. 2001 жылы Шахин 2,5% көлемде сату салығын енгізуге тырысты, бұл Нью-Гэмпширде сату салығының алғашқы және жалпылама түрі болды, өйткені штат ешқашан сату салығын енгізбеген. Штат заң шығарушылары оның ұсынысын қабылдамады. Ол сонымен қатар штаттың темекі салығын және капиталдық табыс салығын 4,5%-ға арттыруды ұсынды.

2000 жыл

2000 жылы Нью-Гэмпшир штатындағы Демократиялық партия президенттік праймеризінде Шахин Аль Горды қолдады, ал оның күйеуі Гордың Нью-Гэмпшир штатындағы сайлауалды науқанының жетекшісі болды. «Нью-Йорк обсерваторының» мәліметінше, Шахиндер Горға Нью-Гэмпшир праймеризінде Билл Брэдлиден тарғыл жеңіс алуға көмектесті. Гор Шахинді өзінің вице-президенттік лауазымына үміткерлердің тізіміне қосты, оған сондай-ақ Индиана штатының сенаторы Эван Бей, Солтүстік Каролина штатының сенаторы Джон Эдвардс, Өкілдер палатасының азшылық көшбасшысы Дик Гепардт, Массачусетс штатының сенаторы Джон Керри және Коннектикут штатының сенаторы Джо Либерман да кірді. Шахин бұл қызметке қызығушылық танытпағанын мәлімдеп, болжамдарға жауап берді.

2004 жыл

Гарвард университетінде қысқа мерзім оқытудан кейін (және Массачусетс штатының бұрынғы губернаторы Джейн Свифтпен Саясат институтында шәкіртанушылықтан өткен соң) Шахин 2003 жылдың қыркүйек айында Джон Керридің 2004 жылғы президенттік сайлау кампаниясының ұлттық жетекшісі болып тағайындалды.

2008 жыл

2007 жылдың шілде айының басында UNH, CNN және WMUR телеарналары жүргізген сауалнама нәтижесінде Шахин 2008 жылғы Сенат сайлауында Саунунуды жеңеді деген көрсеткіш (54–38) тіркелді. Басқа демократтық кандидаттардың мұндай үлкен артықшылығы болмағандықтан, көптеген адамдар Шахинның Саунунуды жеңуге ең қолайлы кандидат екеніне сене бастады. 2007 жылдың сәуір айында Шахин Сенаттағы көпшілік көшбасшысы Гарри Ридпен (Невада штаты, демократ) және Демократиялық сенаторлық науқан комитетінің төрағасы Чак Шумермен (Нью-Йорк штаты, демократ) Сенатқа түсу мүмкіндігін талқылады. Екеуі де оның сайлауға түскен жағдайда DSCC-нің толық қолдауын алатынын мәлімдеді. 2007 жылдың 14 қыркүйегінде Шахин өзінің кандидатурасын жариялады. 15 қыркүйекте ол Нью-Гэмпшир штатының Мадбери қаласындағы үйінде науқанын ресми түрде бастады. 21 қыркүйекте EMILY's List ұйымы оның науқанына қолдау көрсетті. Шахин 52% дауыспен (44,535 дауыс) Саунунуды 45% есебімен жеңді.

2014 жыл

Шахин 2014 жылы Массачусетс штатының бұрынғы сенаторы Скотт Браунға қарсы қайта сайлауға түсті. 2014 жылдың наурыз айында Браун Шахинге қарсы сайлауға қатысу үшін алдын ала зерттеу комитетін құрғанын жариялады. Boston Herald газетінің хабарлауынша, "Гранит штатының республикашылары АҚШ сенаторы Жанн Шахинді екі жүзділікке айыптайды, өйткені ол GOP қарсыласы және бұрынғы АҚШ сенаторы Скотт Браунды сайлау науқанына "сырттан" келетін қаржыны кіргізбеуге шақырды, ал өзі Батыс жағалаудағы Демократтардың сайлау қорын толықтырып жатыр". 2014 жылдың маусым айында WMUR телеарнасы Шахиннің Нью-Гэмпширде 18 жыл мемлекеттік қызметте болған кезінде бірде-бір рет салық декларациясын жарияламағанын хабарлады. Шахин өзінің декларацияларын жариялау мүмкіндігін жоққа шығармайтынын, бірақ қарсыласының бұрын жасағанын көргісі келетінін айтты. Оны "Эмилидің тізімі" тағы да қолдады. Сайлау күні оның партиясы Сенаттағы басымдығын жоғалтса да, Шахин Браунның 48 пайызына қарсы 51 пайыз дауыспен қайта сайланды. Нью-Гэмпширдің бұрынғы республикалық сипатын еске түсіретіндей, Шахин штат тарихында Сенатта екі мерзімге сайланған екінші демократ.

2020 жыл

Шахин 2020 жылы сайлауда 56,7 пайыз дауыспен, республикалық кандидат Брайант "Корки" Меснердің 40,9 пайызына қарсы қайта сайланды. Ол Сенатқа толық үш мерзімге сайланған Нью-Гэмпширден шыққан тұңғыш демократ. Нью-Гэмпширден халықтың басымен бірнеше рет сайланған жалғыз демократ – Томас Дж. МакИнтайр (Шахин қазір отырған орынды бұрын иеленген) Стайлз Бриджестің мерзімінің қалған бөлігін аяқтаған, содан кейін өзінің екі мерзіміне сайланған.

Қызмет мерзімі

2009 жылдың 3 қаңтарында Шахин АҚШ Сенатына ант берді. Сенатор ретінде ол 288 заң жобасын ұсынды, оның бесеуі заңға айналды. 2021 жылдың 6 қаңтарында Шахин 2021 жылғы АҚШ сайлау коллегиясының дауыс санауын бекітуге қатысып жатқанда Трамптың қолдаушылары АҚШ Капитолийіне шабуыл жасады. Шабуыл кезінде ол және оның қызметкерлері қауіпсіз екенін жариялап, "Бізді Конституциялық міндетімізді орындаудан тоқтатуға болмайды" деп Twitter-де жазды. Шабуылдан кейін Шахин Трампты "қызметке лайық емес" деп атады және оны импичменттеуге және қызметтен алуға қолдау білдірді.

Денсаулық сақтау

2009 жылы Шахин АҚШ сенаторы Сьюзан Коллинзбен бірлесіп, «Медикэрдің ауысу кезеңіндегі күтім» заңын ұсынды, ол ауруханадан шыққан науқастарға қайта жатуды азайту мақсатында медициналық көмек көрсетуді қамтамасыз етеді. Бұл заң жобасы 2010 жылы қабылданды, ал Пенсильвания университетінің зерттеулері бұл шараның «Медикэр» бағдарламасының әр алушысы үшін денсаулық сақтау шығындарын 5000 долларға дейін төмендетуі, сондай-ақ денсаулық сақтау сапасын жақсартуы және қайта жатуды азайтуы мүмкін екенін болжады. 2009 жылдың желтоқсанында Шахин «Пациенттерді қорғау және қолжетімді денсаулық сақтау туралы» заңға (PPACA; көбінесе «Қолжетімді денсаулық сақтау туралы заң» немесе «Обамакеер» деп аталады) дауыс берді. PPACA-ны енгізу алдында Шахин, қазіргі денсаулық сақтау жоспарларынан қанағаттанған адамдар оларды сақтай алатынын мәлімдеді. PPACA салдарынан денсаулық сақтау жоспарларын жоғалтқандар туралы сұралғанда, Шахин адамдар өз жоспарларын сақтай білуі үшін «көп төлеуге дайын болуы керек» екенін айтты. 2019 жылдың тамызында Шахин, АҚШ Қаржы министрі Стивен Мнучин мен АҚШ Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер министрі Алекс Азарға Техас штаты мен АҚШ арасындағы «Қолжетімді денсаулық сақтау туралы» сот процесінің ықтимал салдарына түсінуге көмектесу үшін Трамп әкімшілігінен деректерді талап ететін хатқа қол қойған 19 сенатордың бірі болды. 2019 жылдың қазан айында Шахин Сенатта көпшілікке басшылық ететін Митч Макконнелл мен Сенатта азшылықты басқаратын Чак Шумерге «Қоғамдық денсаулық сақтауға инвестициялар, жаңғырту және үлгілілік» (CHIME) заңын қабылдауды қолдайтын хатқа қол қойған 27 сенатордың бірі болды, ол келесі айда күшіне енбейтін болған. Сенаторлар, егер «Қоғамдық денсаулық сақтау орталықтары қорының» (CHCF) қаржыландырылуы тоқтатылса, бұл «шамамен 2400 нысанның жабылуына, 47000 жұмыс орнының жоғалуына және шамамен 9 миллион америкалықтың денсаулық сақтауына қауіп төндіруіне» әкелуі мүмкін екенін ескертті.

Салықтық

2011 жылдың 11 қазанында Шахин инфрақұрылым және мектептерге 446 миллиард доллар жұмсау, мемлекеттік және жергілікті органдарға қаржы бөлу және жалақы салығын төмендету мерзімін ұзартуды көздейтін заң жобасын мақұлдауға дауыс берді. Бұл шығындар 1 миллион доллардан аспайтын табысқа 5,6% үстеме салық салу арқылы қаржыландырылатын еді. Аталған заң жобасы қабылдануға жетпеді. Шахин үлкен қаржыландыру заң жобасындағы арнайы қаражатты пайдаланып, Берлин, Нью-Гэмпширдегі федералдық түрменің қаржысын 276 миллион долларлық ұсынылған кесімге қарамастан, қайта қалпына келтірді.

Қару саясаты

Шахин террористік тізімдегі адамдардың қару сатып алуын қылмыс деп жариялауды қолдайды және қару сатып алу кезіндегі тексерулерді кеңейтуді ұсынатын заң жобасын қолдады. Ол сондай-ақ 10 одан астам патрон сыйымдылығы бар дүрылдарды тыйым салуға да дауыс берді. 2016 жылы ол Орландо түнгі клубындағы оқ атудан кейін Крис Мерфинің қару-жарақ бақылауы бойынша ұзақ сөйлеу акциясына қатысты. Шахин "шынайы көңіл білдіру жеткіліксіз" және ақылға қонымды қару заңдары қабылдалуы керек деді.

Энергия

2010 жылы Мексика шығанағындағы BP мұнай төгілуінен кейін Шахин реформалар жеткіліксіз екенін және жаңа агенттік қажет екенін айтып, шетелдік мұнай өндірісін реттеуге жауапты АҚШ үкіметтік агенттігі – Минералдық ресурстарды басқару қызметін таратуды ұсынды. Шахин сондай-ақ президенттің екі партиялық BP мұнай төгілуі жөніндегі комиссиясына тергеу кезінде куәгерлерді шақыру құқығын беруге бағытталған заң жобасын ұсынды. Ол мұндай апаттың қайта орын алмауы үшін куәгерлерді шақыру қажет екенін, төгілудің Мексика шығанағы аймағының экономикасына және жалпы экономикаға келтірген экономикалық зиянын атап өтті. 2014 жылдың 28 сәуірінде Шахин энергияны тиімді пайдалануды жақсартуға бағытталған «2014 жылғы Энергияны үнемдеу және өнеркәсіптік бәсекеге қабілеттілігі туралы» заңды (S. 2262; 113-ші Конгресс) ұсынды. 2019 жылдың наурыз айында Шахин, қоршаған ортаны қорғау агенттігінің Суперфонд бағдарламасы арқылы тазалау жұмыстарында қолданылатын қауіпті заттар ретінде перфторалкил және полифторалкил заттарын жариялауды және заң күшіне енгеннен кейін бір жыл ішінде ластаушылардан залалды өтеуді талап ететін екі партиялық заң жобасын бастапқы қолдаушылардың бірі болды. Шахин Ресейден Германияға табиғи газ жеткізуге арналған «Солтүстік ағын-2» құбыр желісіне қарсы шықты.

Ирак соғысы

2002 жылы Шахин Саннунуға шамалы айырмамен жеңіліс тапқанда, ол 2003 жылы Иракқа басып кіруді және Ирактың "режимін өзгертуді" қолдады. Шахин Саддам Хусейнді биліктен алып тастау саясатын бұрынғы Клинтон әкімшілігінің ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі Сэнди Бергермен кездескеннен кейін қолдауға келгенін айтты. Concord Monitor және Associated Press хабарлағандай, бұл мәселе жарыста маңызды рөл атқармады. Кейіннен Шахин Джордж Буштың Ирактағы жағдайды басқаруына күмән келтірді. 2004 жылдың қыркүйегінде Керридің президенттік науқанының төрағасы ретінде телеарнаға берген сұхбатында ол былай деді:

Джордж Буш бізді дұрыс емес бағытта жетеледі. Ол бізді Ирактағы соғысқа итермеледі. Бұл соғыс бізді ел ішінде қауіпсіз және қорғалған ете алмады. Біз Ауғанстанды тұрақтандыра алмадық. Біз Иракты тұрақтандыра алмадық. Бейбітшілікке қол жеткізудің жоспары жоқ. 2004 жылдың 28 шілдесінде Керри-Эдвардс науқанының төрағасы болып қызмет еткенде, Шахин C-SPAN телеарнасына берген сұхбатында Ирак соғысын бұрын қолдағандығы туралы сұрақтарға жауап берді. Джордж Буш Иракқа соғыс бастаудың, Саддам Хусейнді биліктен жоюдың себебі оның жаппай қырып-жоятын қарулары бар екендігін, оларды осы елге қарсы пайдалануға болатынын айтты. Оның "Әл-Қаида" және 11 қыркүйек трагедиясына жауапты террористермен байланысы бар еді. Біз қазір білетініміз және Джордж Буш пен Дик Чейни мойындаған нәрсе – Саддам Хусейндің жаппай қырып-жоятын қарулары болмаған. ( ) Президент айтқан "Әл-Қаидамен" байланыс болған жоқ. ( ) Мен елдің халқына [олардың байланысы бар] деген ой түсіруге жасалған әрекеттерді бағалаймын, бірақ шындығында бұл рас емес.

Ауғанстандағы соғыс

Шахин президент Джо Байденнің басшылығымен 2021 жылы Ауғанстаннан АҚШ әскерлерін шығаруға қарсылық танытты.

ЛГБТ құқықтары

Шахин бастапқыда Нью-Гэмпшир губернаторы ретінде бір жынысты некеге қарсы болды, бірақ 2009 жылы ол бір жынысты жұптардың неке құруын қолдады және «Некеге құрмет» заңын демеледі. Ол сондай-ақ «Сұрама, айтпа» ережесінің күшін жоюға дауыс берді және әскери қызметшілер мен басқа мемлекеттік қызметкерлердің бір жынысты жұбайларын мемлекеттік деңгейде тануды қолдайды.

Ең төменгі жалақы

2021 жылдың 5 наурызында Шахин Берни Сандерстің 2021 жылғы Америка құтқару жоспары заңына сағаттық ең төменгі жалақыны 15 долларға көтеру туралы ұсынысына қарсы дауыс берді.