Геология терминдері: Стратиграфиядағы қабат – геологиялық уақыт шкаласындағы белгілі бір кезеңдегі тау жыныстарының тізбегі. Қабаттар, жас шамалары, фауна туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Стратиграфиядағы бірлік
Unit in stratigraphy
Хроностратиграфияда кезең – геологиялық уақыт шкаласында бір ғасырда қалыптасқан тау жыныстары қабаттарының тізбегі, әдетте миллиондаған жылдық шөгіндіні білдіреді. Тау жыныстарының нақты бір кезеңі мен оған сәйкес келетін уақыт аралығы конвенция бойынша бірдей атауға ие болады және бірдей шекаралары болады. Тау жыныстары тізбектері геологиялық эпохаларға бөлінгендей, кезеңдерге де бөлінеді. Кезеңдер хронозоналар немесе субстадиялар деп аталатын кіші стратиграфиялық бірліктерге бөлінеді және суперкезеңдерге біріктіріледі. Фауналық кезең термині кейде қолданылады, ол қабаттың (анықтама бойынша) барлық бөлігінде бірдей фаунаның (жануарлардың) табылуын көрсетеді.
In chronostratigraphy, a stage is a succession of rock strata laid down in a single age on the geologic timescale, which usually represents millions of years of deposition. A given stage of rock and the corresponding age of time will by convention have the same name, and the same boundaries. Rock series are divided into stages, just as geological epochs are divided into ages. Stages are divided into smaller stratigraphic units called chronozones or substages, and added together into superstages. The term faunal stage is sometimes used, referring to the fact that the same fauna (animals) are found throughout the layer (by definition).
Анықтама
Кезеңдер негізінен қазбалардың тұрақты жиынтығы (биостратиграфия) немесе тау жынысындағы тұрақты магниттік полярлық (палеомагнетизмді қараңыз) арқылы анықталады. Әдетте, бір немесе бірнеше белгілі индекстік қазбалар, бүкіл әлемде кездесетін, оңай танылатын және бір немесе ең көп дегенде бірнеше кезеңмен шектелген, кезеңнің төменгі шегін анықтау үшін қолданылады. Мысалы, Солтүстік Американың жергілікті жіктелуінде, трилобит Olenellus-тің фрагменттерін табатын палеонтолог жатықтарды Ваукобан кезеңіне жатқызады, ал Elrathia сияқты кейінгі трилобиттің фрагменттері кезеңді Альбертан деп анықтайды. Кезеңдер 19-шы және 20-шы ғасырдың басында маңызды болды, себебі сейсмология мен радиоактивті датировканың дамуына дейін тау жыныстары бірліктерін датилеу және салыстыру үшін қол жетімді негізгі құрал болды. Тау жыныстарының микроскопиялық талдауы (петрология) да кейде белгілі бір тау жынысының нақты бір дәуірге жататындығын растау үшін пайдалы болады. Бастапқыда фауналық кезеңдер тек аймақтық деңгейде ғана анықталды. Стратиграфиялық және геохронологиялық құралдардың қосымша дамуымен, олар кеңірек аумақтарда анықталды. Соңғы уақытта "фауналық" сөзі алынып тасталды, себебі тау жынысы тізбектерінің аймақтық және жаһандық корреляциясы салыстырмалы түрде сенімді болды және формациялардың жасын анықтау үшін фауналық белгілерге қажеттілік азайды. Бір уақыт аралығы үшін еуропалық және, аздап, азиялық кезеңдердің атауларын бүкіл әлемде қолдануға бейімділік пайда болды, тіпті басқа аймақтардағы фауналар бастапқыда анықталған кезеңмен көп ортақ емес болса да.
Stages are primarily defined by a consistent set of fossils (biostratigraphy) or a consistent magnetic polarity (see paleomagnetism) in the rock. Usually one or more index fossils that are common, found worldwide, easily recognized, and limited to a single, or at most a few, stages are used to define the stage's bottom. Thus, for example in the local North American subdivision, a paleontologist finding fragments of the trilobite Olenellus would identify the beds as being from the Waucoban Stage whereas fragments of a later trilobite such as Elrathia would identify the stage as Albertan. Stages were important in the 19th and early 20th centuries as they were the major tool available for dating and correlating rock units prior to the development of seismology and radioactive dating in the second half of the 20th century. Microscopic analysis of the rock (petrology) is also sometimes useful in confirming that a given segment of rock is from a particular age. Originally, faunal stages were only defined regionally. As additional stratigraphic and geochronologic tools were developed, they were defined over ever broader areas. More recently, the adjective "faunal" has been dropped as regional and global correlations of rock sequences have become relatively certain and there is less need for faunal labels to define the age of formations. A tendency developed to use European and, to a lesser extent, Asian stage names for the same time period worldwide, even though the faunas in other regions often had little in common with the stage as originally defined.
Халықаралық стандарттау
Шекаралар мен атауларды Халықаралық геологиялық ғылымдар одағының Стратиграфия жөніндегі халықаралық комиссиясы (ICS) белгілейді. 2008 жылғы мәлімет бойынша, ICS 1974 жылы қолға алынған және Фанерозой эонотемасын екі түрлі эталондық өлшемдерді пайдалана отырып, халықаралық деңгейде мойындалған кезеңдерге бөлу жұмысын аяқтауға жақын. Жаңа кезеңдер үшін Global Boundary Stratotype Section and Point (GSSP) – бұл шекараны нақты көрсететін физикалық жартас. Ал ескі кезеңдер үшін Global Standard Stratigraphic Age (GSSA) – абсолютті дата болып табылады. Бұл эталондық өлшемдер нәтижелерді сенімді түрде салыстыруға және жергілікті білім мен жағдайларға ғана негізделген бағалаулардан гөрі, анықтамалардың ауқымын кеңейтуге мүмкіндік береді. Көптеген аймақтарда жергілікті бөліністер мен жіктеу критерийлері жаңа, халықаралық үйлестірілген бірыңғай жүйемен қатар қолданылып келеді. Бірақ, зерттеулер толыққанды халықаралық жүйені құрғаннан кейін, жергілікті жүйелердің тоқтатылуы күтілуде.
Boundaries and names are established by the International Commission on Stratigraphy (ICS) of the International Union of Geological Sciences. As of 2008, the ICS is nearly finished with a task begun in 1974, subdividing the Phanerozoic eonothem into internationally accepted stages using two types of benchmark. For younger stages, a Global Boundary Stratotype Section and Point (GSSP), a physical outcrop clearly demonstrates the boundary. For older stages, a Global Standard Stratigraphic Age (GSSA) is an absolute date. The benchmarks will give a much greater certainty that results can be compared with confidence in the date determinations, and such results will have farther scope than any evaluation based solely on local knowledge and conditions. In many regions local subdivisions and classification criteria are still used along with the newer internationally coordinated uniform system, but once the research establishes a more complete international system, it is expected that local systems will be abandoned.
Степендер мен литостратиграфия
Кезеңдер әртүрлі тау жыныстарынан тұратын көптеген литостратиграфиялық бірліктерді (мысалы, қабаттар, төсектер, мүшелер және т.б.) қамтуы мүмкін, олар бір уақытта әртүрлі ортада шөгінді түзілген. Сол сияқты, литостратиграфиялық бірлік бірнеше кезеңдерді немесе олардың бір бөлігін қамтуы мүмкін.
Stages can include many lithostratigraphic units (for example formations, beds, members, etc.) of differing rock types that were being laid down in different environments at the same time. In the same way, a lithostratigraphic unit can include a number of stages or parts of them.