Кіріспе
Американдық футболшы және жаттықтырушы (1961 жылы туған)
Эдвард Джеймс Оржерон-кіші (/oʊ//ʒ//ə//r//ɒ//n/; 27 шілде 1961 жылы туған) – американдық футбол жаттықтырушысы. Соңғы рет ол Луизиана штаты университетінің (LSU) бас футбол жаттықтырушысы болды, бұл лауазымды 2016 жылғы маусымның ортасынан бастап 2021 жылғы маусымға дейін атқарды. Оржерон бұрын 2005 жылдан 2007 жылға дейін Миссисипи университетінің (Ole Miss) бас футбол жаттықтырушысы болды және 2013 жылы Оңтүстік Калифорния университетінің (USC) уақытша бас жаттықтырушысы болды. Ол 2019 жылғы LSU Tigers футбол командасын ұлттық чемпионатқа жетеледі, 2020 жылғы Колледж футболы плей-офф ұлттық чемпионатында қорғаныстағы чемпион «Клемсонды» жеңді. Оржерон студент кезінде LSU және Солтүстік-Батыс штаты университетінде қорғаныс шебінде ойнады.
Алғашқы жылдар және білім
Эдвард "Ба Ба" Оржерон ағаның (2011 жылы қайтыс болған) және Корнелия "Ко Ко" Оржеронның 1961 жылы 27 шілдеде туған ұлы. Оржерон мен оның інісі Стив Луизиана штатының Лафурш округіндегі Байу Лафурш өзенінің жанындағы Ларауз қаласында өсті. "Бэби" (айтуынша "бай-бай") деп аталған ол каджун тегінен шыққан, оның отбасы мүшелері аңшы, балықшы және аспаз болып түрлі жұмыстар атқарды. Анасы Коко айтуынша, белсенді бала болған Эд екінші сыныпта аяғын сындырып, таяқ пен гипспен футбол ойнауды үйренген. Оржерон отбасы LSU футбол командасының жанкүйерлері болды, бірақ ойынды тікелей көруге мүмкіндіктері болмады. Әкесі Эд кішіге бір күні "Тигрлер" сапында ойнауға үміттене отырып, жақсы оқуға және еңбек етуге шақырды. Оржерон Луизиана штаты университетіне футболдан стипендиямен қабылданды, бірақ бірінші курстың екі аптасынан кейін үйіне сағынып, қайтып келді, онда ол креветка балықтау кемелерінде жұмыс істеді және каналдар қазды. Оржерон жазғы демалыста да креветка аулаумен айналысып тұрды. Оржерон Гудвинге берілген мүмкіндік үшін шын жүректен алғыс айтты.
Бастапқы жаттықтырушы жылдары
Оржерон 1984 жылы Норт-Уэстерн штатында магистрант ассистенті ретінде жаттықтырушылыққа кірісті, ал келесі жылы Луизиана штатының Лейк-Чарльстегі Макниз штатында жаттықты. Содан кейін ол Арканзас университетінде Кен Хэтфилдтің көмегімен екі жыл бойы күш жаттықтырушысы болды. 1988 жылы Майами университетінде бас бапкер Джимми Джонсон мен оның орнын басқан Деннис Эриксонның басшылығымен қызмет бастады. Ол сол жылдар ішінде төрт рет қорғаныс желісінің жаттықтырушысы болды, онда ол сегіз All American-ға жаттықты (оның ішінде NFL бірінші раундында таңдалған Кортес Кеннеди, Расселл Мэриленд және Уоррен Сапп). «Харрикенс» командасында болған кезде, бағдарлама екі ұлттық чемпионатты жеңіп алды (1989 және 1991 жылдары), ал ол жас Дуэйн Джонсонды (кейіннен кәсіби күрес және кино карьерасында «The Rock» деп аталды) қорғаныс желісіне қабылдады. «Менің жұмыстан босатылуым қажет болды. Бұл менің өмір салтымды өзгертті. Бұл менің өмірімде жасалуы керек нәрсе, мен бүгін жасап жатқан ісіммен ыңғайлы бола аламын», – деді Оржерон Майамиден 1992 жылы босатылғаны туралы. 1992 жылдың қазан айында Оржерон жеке себептермен Майами университетінің жаттықтырушыларынан демалыс алды, бірақ бұл демалыс тұрақты болып шықты және оның орнына көмекші жаттықтырушы Рэнди Шэннон келді. Жаттықтырушылықтан демалып, Оржерон жеке өміріне қатысты жұмыс істеді: оған қарсы тұрақты тыйым салу ақырында жойылып, оған тағылған екінші дәрежелі қылмыстық іс тоқтатылды. 1994 жылы Оржерон жаттықтырушылыққа оралды, бірақ Николлс штаты университетінде ерікті желілік қорғаушылар жаттықтырушысы болды. Келесі жылы ол оңтүстіктен АҚШ-тың солтүстік-шығысына көшіп, Сиракуз университетінде бас бапкер Пол Паскуалони штабында жұмыс істеді, онда ол үш жыл бойы қорғаныс желісін жаттықтырды. Оржерон Паскуалониге үлкен колледж жаттықтырушысына екінші мүмкіндік бергені үшін (бұрынғы жеке мәселесі оның жұмысқа орналасуына кедергі келтіргеннен кейін) және оған алаңдағы және одан тыс жаттықтырушы ретінде дамуға көмектескені үшін алғыс айтты. 2000 жылы Хакетт жұмыстан босатылғаннан кейін Оржерон Хакетттің орнын басқан, қорғаныс маманы Пит Кэрролл ұстаған бірнеше жаттықтырушылардың бірі болды. Екеуі жоғары мектептегі футбол матчы кезінде кездесті, ол кезде Кэрролл бас бапкер лауазымына үміткер болатын, және рекрутингке деген ортақ құмарлықтары арқасында жақын қарым-қатынас орнатты. Кэрролл жылдары USC көптеген жетістіктерге қол жеткізді, соның ішінде екі (Associated Press) Ұлттық чемпионатты жеңіп алды. 2001 жылы Оржерон рекрутингтік үйлестіруші міндетін атқарды және 2003 жылы бас бапкердің көмекшісі болып тағайындалды. 2005 жылғы маусымға кіргенде, Оржерон USC стиліндегі шабуылды Оңтүстік-Шығыс конференциясына (SEC) әкелуді үміттенді, бірақ шектеулі табысқа қол жеткізді. Миссисипи университетінің шабуылы 117 мектептің I А дивизионында 111-ші орында, жалпы шабуыл бойынша 115-ші орында және жүгіру бойынша 116-шы орында болды. Оржеронның қорғаныс тәжірибесі, қайта оралған желі қорғаушысы Патрик Уиллиспен бірге, 2005 жылы бүлікшілердің қорғанысына көмектесті, бірақ шабуылдағы қиындықтардың нәтижесінде 2005 жылғы команда күресті және маусымды үш жеңіске және сегіз жеңіске аяқтады – бұл бүлікшілердің 1987 жылдан бергі ең нашар көрсеткіші. Бірінші маусымның нәтижелеріне жауап ретінде Оржерон шабуылдық үйлестіруші Ноэль Мацзонеді жұмыстан босатып, оның орнына Майами университетінің бұрынғы шабуылдық үйлестірушісі Дэн Вернерді тағайындады. Оржерон сонымен қатар Майами университетінің ұзақ жылдар бойы шабуылдаушы желісінің жаттықтырушысы Арт Кехоны жалдады; екі көмекші де Майами университетімен жұмыстан шығарылды. 2006 жылы Оле Мисс маусымды No. 108 ұпай жинаған, No. 111 жалпы шабуыл және No. 112 жауды қарсы алу көрсеткіштерімен аяқтады. 2006 жылдың ақпан айында өткен екінші рекрутингтік сабақ сәтті өтті, онда ұлттық топтың 15 жас ойыншысының жазбаша уәделері қабылданды. 2007 жылдың ақпан айында 32-орынды иеленген рекрутингтік класымен бірге. Оле Мисс-те Оржерон жеңіске жеткен командаларға қарсы тек екі жеңіске қол жеткізді (2005 және 2007 жылдардағы Мемфис командалары, екеуі де 7–5 есебімен аяқтады) – сол кездегі белсенді SEC жаттықтырушыларының ішіндегі ең аз көрсеткіш. 2007 жылғы маусымға дейін ол Миссисипи университетінің канцлері Роберт Хаяттың және футбол бағдарламасын басқаратын басқа да әкімшілердің, соның ішінде спорттық директор Пит Бунның қоғамдық қолдауына ие болды. 2006 жылдың қараша айында The Clarion Ledger журналында жазылған мақалада Хаят Оржерон туралы және оны жұмысқа алғаннан бері (7–14, сұхбат кезінде) жеңіліске ұшыраған жағымсыз рекорды туралы былай деді: «Менің ойымша, жаттықтырушы Оржерон өте қиын жағдайды мұра етті. Мен оны 100 пайыз қолдаймын және адамдар оның үлкен қиындыққа тап болғанын түсінуі керек деп ойлаймын». 2007 жылы Оле Мисс маусымды SEC командаларына қарсы 0–8 есебімен және жалпы есеп бойынша 3–9 есебімен аяқтады. Бұл бағдарламаның 1982 жылдан бергі алғашқы жеңіссіз (конференциялық) маусымы болды. 2007 жылдың 24 қарашасында, маусымның соңғы матчында Оле Мисс штат ішіндегі қарсыласы Миссисипи штатына 14 ұпайлық басымдықтан айырылғаннан кейін Оржерон жұмыстан босатылды. Оның орнына Арканзас университетінің бұрынғы бас бапкері Хьюстон Натт келді, ол Оржерон жұмыстан босатылғаннан үш күн өткен соң Арканзас бағдарламасынан кеткен.
Нью-Орлеанс Сентс және Теннесси
2008 жылдың 23 қаңтарында Оржерон Ұлттық футбол лигасының «Нью-Орлеанс Сентс» командасының қорғаныс шебінің жаңа жаттықтырушысы болып тағайындалғаны жарияланды. 2008 жылдың 31 желтоқсанында Оржерон Теннесси университетінде, жаңа бас жаттықтырушы, бұрынғы USC көмекші жаттықтырушысы және әріптесі Лэйн Киффинмен қызметке қабылданды. Оржерон бас жаттықтырушының орынбасары, рекрутинг координаторы және қорғаныс шебінің жаттықтырушысы қызметтерін атқарды.
USC (екінші кезең)
Оржерон 2010 жылдың 12 қаңтарында USC-дің көмекші жаттықтырушы штабына оралды, содан кейін Киффин Пит Кэрролл (NFL-де бас жаттықтырушы болып оралған) бос қалдырған USC бас жаттықтырушысы лауазымын қабылдау үшін Теннесси университетінен еш хабарсыз кетіп қалды. Оржерон Pac-12 конференциясындағы ең көп жалақы алатын көмекші жаттықтырушылардың бірі болды, оның жылдық жалақысы 650 000 долларға тең болды. 2013 жылдың 29 қыркүйегінде Лэйн Киффин жұмыстан босатылғаннан кейін Оржерон 2013 жылдың соңына дейін «Троян» командасының уақытша бас жаттықтырушысы болады деп хабарланды, осы уақыт ішінде спорт директоры Пэт Хаден тұрақты жаттықтырушыны іздейтін болды. «Оле Мисс» тәжірибесінен кейін Оржерон бас жаттықтырушы ретіндегі екінші мүмкіндігіне басқаша көзқараспен қарастыруға шешім қабылдады. Қорғаныс шебі мен бас жаттықтырушы ретінде қолданған қатал агрессиясын қайтарудың орнына, ол бұл жолы басқа тәсілді қолданды. Оржерон өзінің жеткіншек балаларына қолданған мінез-құлқына қатысты әдістерін пайдаланды, USC ойыншыларына «өз ұлдарым сияқты» қарауға тырысты. Үйде жоғары дәрежедегі «Стэнфорд» командасын күтпеген жеңіліске ұшыратқандары үшін мақтау алғаннан кейін, «Троян» командасы 2013 жылдың 30 қарашасында қалалық қарсыласы «UCLA» командасына 35:14 есебімен жеңіліске ұшырады – бұл қатарынан екінші жыл болды. Бұл Оржеронның тұрақты бас жаттықтырушы лауазымын алу мүмкіндігіне қатысты үлкен қауіп тудырды. Оржерон басшылығымен «Троян» командасы 6-2 есебімен ойнады және маусымды 9-4 есебімен аяқтады. 2013 жылдың 2 желтоқсанында ESPN Пит Кэрроллдың бұрынғы көмекші жаттықтырушысы, «Вашингтон» командасының бас жаттықтырушысы Стив Саркисян USC-дің келесі бас жаттықтырушысы болу туралы ұсынысты қабылдады деп хабарлады. Оржеронға лауазым берілмегеннен кейін ол отставкаға шықты.
ЛСУ
2015 жылдың 14 қаңтарында Оржерон Луизиана штаты университетінің (LSU) қорғаныс шебінің жаттықтырушысы болып жұмысқа алынды.
2016 жыл
2016 жылдың 25 қыркүйегінде ЛСУ бас жаттықтырушысы Лес Майлз Обернге ұтылып қызметтен босатылғаннан кейін, Оржерон команданың уақытша бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Оржерон «жағдайды өзгертемін» деп мәлімдеді. Ол Стив Энсмингерді шабуыл координаторы етіп, Пит Дженкинсті қорғаныс шебінің жаттықтырушысы ретінде қайта шақырды. Оржерон жаттығуларды қысқартып, ойыншыларды сергек ұстау үшін бейне таспаларды қарауға көбірек уақыт жұмсауды шешті. Сонымен қатар, ол USC-де көмекші жаттықтырушы болып жұмыс істеген кезінде Пит Кэрроллдан алған «күнделікті жаттығулардың тақырыбын» енгізді. Бұл жаттығу күндері «Шындықты айту дүйсенбісі», «Бәсекелестік сейсенбісі», «Доңғалақ сәрсенбісі», «Қайталаусыз бейсенбісі» және «Назар аудару жұмасы» сияқты есімдермен аталады. Оржерон басқарған ЛСУ маусымды 6–2 есебімен аяқтады. 2016 жылдың 26 қарашасында ЛСУ Оржеронның лауазымынан «уақытша» деген сөзді алып тастап, оны 32-ші толық штатты бас жаттықтырушы деп ресми түрде тағайындады.
2017-2018 жылдар
2017 жылғы маусымның басында Оржерон Мэтт Канаданы шабуылдық үйлестіруші етіп тағайындады. Канада шабуылдық тактикасымен танымал болды, ол ойын басталар алдында шебер ойыншыларды жылдыруға және жиі жылдам шабуылдарды қолдануға негізделген. Маусым LSU командасының топ 15-тің ішіне кіруімен басталды, бірақ Миссисипи штатына және Тройға ерте ұтылу нәтижесінде LSU рейтингте көрінбеді. Дегенмен, команда қалған ойындарында 7-2 есебімен аяқтап, жылды 9-4 есебімен аяқтады. 2018 жылғы маусым 8-ші орындағы Майами командасын күтпеген жеңіліспен басталып, содан кейін 7-ші орындағы Оберн командасын тағы да күтпеген жеңіліспен жалғасты. Бұл жеңістер LSU-ге CFP рейтингінде 5-орынға көтерілуге көмектесті, бірақ 25-орындағы Флоридаға ұтылу LSU-ді 13-орынға түсірді. Жауап ретінде, «Тайгерлер» 2-орындағы Грузияға қарсы сенсациялық жеңіс оді. Содан кейін «Тайгерлер» Миссисипи штатына өткен жылғы жеңілісті қайтарды. Грузия мен Миссисипи штатына қарсы жеңістер LSU-ді CFP рейтингінде 3-орынға көтерді, бұл ең үздік Алабама командасына қарсы ойынға дайындалуға мүмкіндік берді. Стив Энсмингер шабуылдық үйлестіруші міндетін алғаннан кейін жақсарған LSU шабуылы Алабама қорғанысына қарсы есеп бере алмады. Алабамаға ұтылып, LSU Арканзас және Райс командаларын жеңді, бірақ 7 қосымша уақыттан кейін Техас A&M командасына ұтылды. 9-3 есебімен LSU Фиеста Боулға шақырылды, онда алдыңғы екі маусымда бірде-бір ойынға ұтылмаған Орталық Флорида университетімен ойнады. 2019 жылдың 1 қаңтарында LSU UCF командасына 2016 жылдан бергі алғашқы жеңілісті сыйлады. LSU 2018 жылғы маусымды 10-3 есебімен аяқтады және AP сауалнамасы бойынша елде 6-орынды, ал жаттықтырушылар сауалнамасы бойынша 7-орынды иеленді. 2018 жылы LSU-дің жақсы маусымды өткізбеуі күтілді, тіпті SEC комментаторы Пол Файнбаум сияқтылар бұл Оржерон үшін соңғы маусым болуы мүмкін деп ойлады. Алайда, сәтті маусым Оржеронға 2022 жылғы маусымға дейін келісімшартты ұзартуға мүмкіндік берді.
2019 жыл
Грузия Саузернға қарсы үйде жеңіспен бастағаннан кейін, Оржеронның 2019 жылғы командасы екінші аптада Техасқа қарсы жолдағы маңызды жеңіске қол жеткізіп, тұрақты маусымды жеңіліссіз аяқтады, соның ішінде Тускалузадағы Брайант Денни стадионында Алабаманы 46:41 есебімен жеңді. Тұрақты маусымның соңғы ойынында Арканзасқа қарсы жеңіс SEC Батыс дивизионының титулын қамтамасыз етіп, 2019 жылғы SEC Чемпионатында Джорджияға қарсы шығуға мүмкіндік берді. Бұл олардың 2011 жылдан бергі алғашқы SEC Чемпионатына қатысуы болды. Әдетте қорғанысқа баса назар аударатын «Тайгерлер» командасы ойын сайын 48-ден астам ұпай жинады, оған төрт ширек ойыншысы Джо Берроу, Батон-Руж қаласында туған шабуылшы Клайд Эдвардс Хелайр және ерекше көзге түсетін қабылдаушылар Жа'Марр Чейз және Джастин Джефферсон жетекшілік етті. Берроу 4,366 ярдтық нәтижемен LSU және SEC рекордтарын жаңартты; оның 44 тачдаун пасы LSU-ның жаңа рекордын орнатты және SEC көрсеткішімен теңесті. Маусым соңында Берроу Хейсман жүлдесін жеңу жолында 60 тачдаун пасымен NCAA бір маусымдық рекордын орнатты. Оржеронның «Жолбарыстары» SEC Чемпионатында Джорджия «Булдогтарын» жеңіп, 2011 жылдан бергі алғашқы SEC титулын жеңіп алды. 2019 жылдың 8 желтоқсанында олар Колледж футбол плей-оффында бірінші орынға ие болды. Жартылай финалда «Пич Боулда» Биг 12 Конференциясының чемпионы Оклахома «Сунерлерімен» кездесіп, оларды 63:28 есебімен жеңді. Тұрақты маусымнан кейін Оржерон 2019 жылғы AP Колледж футбол жаттықтырушысы және Home Depot жаттықтырушысы атанды. 2020 жылдың 13 қаңтарында Оржерон бас бапкер ретінде өзінің алғашқы ұлттық чемпионатын жеңіп алды, бұрынғы ұлттық чемпион Клемсон «Тайгерлерін» 42:25 есебімен жеңіп, маусымды 15:0 есебімен аяқтады. Оржерон және LSU «Жолбарыстары» өздерінің туған штатында, Жаңа Орлеандағы «Мерседес Бенц Супердомда» ұлттық титулды жеңіп алды.
2020-2021 жылдар
LSU-дың 2020 жылғы маусымы COVID-19 пандемиясына байланысты қысқартылды. Олар SEC кестесі бойынша он ойын өткізді. LSU маусымды AP сауалнамасында 6-орында бастады, бірақ үш ойыннан кейін рейтингтен шығып, 5–5 есебімен маусымды аяқтады. Маусым бойы «Тайгерлердің» үш түрлі бастапқы квотербегі болды. Майлс Бреннан алғашқы үш ойынды бастады, бірақ 10 қазанда «Миссуриге» қарсы ойын кезінде жарақат алып, маусымды өткізіп алды. Т.Дж. Финли келесі бес ойынды бастады. Макс Джонсон маусымның соңғы екі ойынында басқарушы болды. Ол «Тайгерлерді» Гейнсвиллде 6-орындағы «Флорида Гейторс» командасын күтпеген жеңіске жеткізді және маусымның финалында «Оле Мисс» командасын 53–48 есебімен жеңді. 2021 жылдың наурызында Луизиана штатының заң шығарушылары алдында куәлік берген әйел, LSU-дың шабуылшысы Дерриус Гюис жасаған жыныстық қысым туралы Оржеронға хабарлағанын, бірақ жаттықтырушы оған қатысты ешқандай шара қолданбағанын, тіпті әйелге қоңырау шалып, Гюисті кешіруге сұрағанын айтты. 2021 жылдың маусымында Оржерон LSU-ға қарсы IX тақырып бойынша сотқа жауапкер ретінде қосылды, онда жаттықтырушыға Гюис студентті зорлағаны туралы айтылғанымен, ол бұл туралы хабарламағаны көрсетілді. Жоғары үміттер мен тиімді кестеге қарамастан, LSU 2021 жылы 3–3 есебімен қиындыққа тап болды және өзінің фавориті саналған бірнеше ойында жеңіліске ұшырады. Қиындыққа толы бастамадан кейін Оржеронның «Тайгерлері» қызықты бәсекелестік ойында 20-орындағы «Флорида Гейторс» командасын 49–42 есебімен жеңіп алды. Жеңіске қарамастан, LSU әкімшілігі келесі күні, 2021 жылдың 17 қазанында, Оржеронның 2021 жылғы маусымның соңында бағдарламадан кетуі туралы өзара келісімге келгенін хабарлады. Оржеронның соңғы ойыны – Техас A&M командасына қарсы өткен соңғы секундтағы жеңіс болды, бұл «Тайгерлерге» маусымды 6–6 есебімен аяқтауға және боулға қатысуға мүмкіндік берді. Осыған қарамастан, Оржерон ойыннан кейін көп ұзамай ол боул ойынында жаттықтырушы болмайтынын және шабуылдық желі жаттықтырушысы Брэд Дэвис уақытша жаттықтырушы болып тағайындалатынын мәлімдеді. Брайан Келли Оржеронның орнын басу үшін «Нотр-Дамнан» шақырылды.
Медиада
Оржерон 2009 жылғы «Көрінер жағы» фильмінде Майкл Охерді тарту кезінде өзін-өзі сомдайды. 2005 жылы Оржерон Охерді тарту үшін өткізілген қатаң бәсекеде жеңіске жеткен. Режиссер Джон Ли Хэнкок фильм түсіріліміне дейін «Оле Мисс» университетінен босатылғанына қарамастан, Оржероннан өзінің рөлін ойнауын сұрады. Оржерон келісіп, өзінің ынтасымен режиссерді әсерлі қылды. 2006 жылы ESPN The Magazine журналының аға жазушысы Брюс Фельдманға үлкен университеттердегі футболдан ойыншы іздеу процесі туралы кітап жазу үшін «Оле Мисс» бағдарламасына терең үңілуге рұқсат берілді. Соның нәтижесінде 2007 жылы «Ет базары: Колледж футболында ойыншы іздеудің қатал әлемі» атты кітап жарық көрді. «Нью-Йорк Таймс» газеті бұл кітапты «колледж футболы туралы жазылған ең көреген кітаптардың бірі» деп сипаттады. «Young Rock» телесериалында актер және бұрынғы күрескер Дуэйн «The Rock» Джонсон туралы баяндалған шағын эпизодтарда Оржеронды Эммет Скилтон сомдады. Оржерон Джонсон «Майамиде» ойнаған кезде оның қорғаныс шебінің жаттықтырушысы болған. Оржерон «Young Rock» телесериалының бірінші маусымындағы «Check Your Head» атты эпизодта да өзін-өзі сомдайды.
Жеке өмір
Оржерон күшті, қарқынды, каджун акценті бар дауысымен және жаттықтыру кезіндегі жарықтанатын мінезімен танымал. Оржерон Колин Оржеронға үйленген. Оржерон католик дінін ұстанады.