Сібірдің табиғи ресурстары: көмір, мұнай, металл кендері. Кең байлықтары мен экономикалық үлесі туралы мағлұмат. Сібір экономикасы, табиғат байлықтары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сібірдің табиғи ресурстары — Солтүстік Азия материгіндегі Ресейдің Сібірінде кездесетін ресурстарды білдіреді. Сібір аймағы көмір, мұнай және металл кендері сияқты көптеген ресурстарға өте бай.
Siberian natural resources refers to resources found in Russian Siberia, in the North Asian Mainland. The Siberian region is rich in resources, including coal, oil and metal ores.
Кеңес экономикасына үлес
Кеңес экономикасына Сібірдің үлесі ұлттық өнімнің пайыздық көрсеткіштері ретінде 1973 жылғы (1940 жыл жақшада) Кеңес статистикалық жылнамаларында былай берілген: Көмір 33% (23%), Кокстік көмір 30% (17%), Мұнай 21% (1,6%), Табиғи газ 8,5% (1950 жылы 1,5% -дан), Электр энергиясының өндірісі 18% (6,6%), Темір кені 6,9% (1,6%), Құйма темір 9,5% (10%), Шикі болат 8,3% (10%), Прокатты болат 10% (9,1%). Бірақ 1973 жылдан бастап жылнамаларда аймақтық жіктемелер жоқ, тек 1975 жылғы бірнеше деректерден басқа.
Siberia’s contribution to the Soviet economy in percent of national output was given in Soviet statistical yearbooks for 1973 (1940 in brackets) as: Coal 33% (23%), Coking coal 30% (17%), Oil 21% (1.6%), Natural gas 8.5% (from 1.5% in 1950), Electric power output 18% (6.6%), Iron ore 6.9% (1.6%), Pig iron 9.5% (10%), Crude steel 8.3% (10%), Rolled steel 10% (9.1%). But regional breakdowns were omitted in the yearbooks from 1973, except for a few 1975 figures.
Кузнецк көмір аймағы
Кузнецк бассейні (кейде "Кузбасс" деп аталады) көмір кендерін игеру Сібір даласын өзгертіп жіберді. Транс-Сибір темір жолының оңтүстік бөлігі көмір кендерінің айналасындағы қызметтің нәтижесінде ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бұл ежелгі 13 миллиард тонналық қор 450 миллиард 658 миллион тоннаға дейін өсті. 1937 жылы осы аймақтағы 50 шахта 17,3 миллион тонна көмір өндірді. Аймақтың көмір өндірісі бүкіл Британдық Үндістанмен шамалас болды және Жапония өндірген көмірдің жартысына тең еді. Кузнецк көмірі жоғары энергетикалық көрсеткіштерімен және төмен күкірт мөлшерімен КСРО-дағы ең жақсы көмір саналды. Антрацит қорының жалпы көлемі 54 миллион тоннаны құрады және ол Урал-Кузнецк металлургия комбинатында қолданылды. Сибирь – ең суық қыстарын бастан өткерген аймақ, мұнда температура -50 градусқа дейін төмендейді.
The development of the coal fields of Kuznetsk Basin, (sometimes called the "Kuzbass") transformed the Siberian steppe. The south sector of the Trans Siberian Railway became a great industrial center because of the activity surrounding the coalfields. These ancient reserves of 13,000,000,000 tonnes grew to 450,658,000,000 tonnes. In 1937, the 50 mines in this area produced a total of 17,300,000 tonnes. The coal production of this zone was comparable with that of all of British India, and half of that produced by Japan. Kuznetsk coal was the best in the USSR, with high energy and low sulphur content. The total anthracite reserve was 54 million tonnes; and was used in the Ural Kuznetsk Metallurgical Combine. Siberia is also the coldest winters to survive, this includes freezing temperature such as 50 degrees. Years Millions of Tonnes Percentage 1913 0.799 3% 1928 2.743 8% 1932 7.544 12% 1934 11.974 13% 1936 17.3 14% 1937 20.0 ?
The development of the coal fields of Kuznetsk Basin, (sometimes called the "Kuzbass") transformed the Siberian steppe. The south sector of the Trans Siberian Railway became a great industrial center because of the activity surrounding the coalfields. These ancient reserves of 13,000,000,000 tonnes grew to 450,658,000,000 tonnes. In 1937, the 50 mines in this area produced a total of 17,300,000 tonnes. The coal production of this zone was comparable with that of all of British India, and half of that produced by Japan. Kuznetsk coal was the best in the USSR, with high energy and low sulphur content. The total anthracite reserve was 54 million tonnes; and was used in the Ural Kuznetsk Metallurgical Combine. Siberia is also the coldest winters to survive, this includes freezing temperature such as 50 degrees. Years Millions of Tonnes Percentage 1913 0.799 3% 1928 2.743 8% 1932 7.544 12% 1934 11.974 13% 1936 17.3 14% 1937 20.0 ?
Басқа көмір кен орындары
Тағы бір маңызды қорық Магнитогорск (Магнит қаласы) Биік пештерінің жанында орналасқан. 1937 жылы өндіріс 3 937 200 тоннаны құрады. Басқа да маңызды көмір кен орындары: Черногорск маңындағы Минусинск, ол Енисей өзеніндегі Чулым-Енисей кен аймағына қосылады; Красноярсктан солтүстікке қарай Канск кен орындары; 1937 жылы Черемхово кенішінен 3 000 000 тонна өнім алынған Иркутск кен орындары; Байкал көлі кен орындары; Лена секторы; Тунгуска кен аймағындағы Норильск секторы; Владивосток маңындағы Амур және Бурея өзендеріндегі Сангар-Хай бұлақтары, сондай-ақ 1937 жылы 2 110 000 тонна және 590 000 тонна өнім алған Артем және Сучан кен орындары; және Орталық Азиядағы Памир және Тянь-Шань тауларындағы Сахалин көмір кен орындары. Минусинск аймағындағы болжамды қорлар 20 612 000 000 тонна; Чулым-Енисей кеніші 43 000 000 000 тонна; Канск кен орындары 42 000 000 000 тонна; ал Черемхово 79 000 000 000 тонна деп бағаланады. Кузнец аймағында кокс, химия және газ өндірісі үшін өте жақсы көмір бар. 1913 жылы өндіріс 774 000 тоннаны құрады. 1927 жылы бұл кен орындары шамамен 2 600 000 тонна өндіруге мүмкіндік берді, бұл 16 800 000 тонналық бір реттік өндіріске сәйкес келеді. Жаңғыртылған Прокопьевск кенішінің күтілетін өндірістік қуаты шамамен 3 200 000 тоннаны құрайды. Басқа да кен орындары Сталинск (Кузнец), Ленин Кузнец, Кемерово, Анжеро-Судженск, Черногорск және Черемховода орналасқан. Сібірде Пермь кезеңінің соңында палеозой көмірінің үлкен көлемі өртеліп, жойылды, осыған байланысты Сібір траптарының базальт ағыны көмір кен аймақтарынан өтіп, әлем бойынша шөгінділерге көп мөлшерде ұшқыш күлдің жиналуына себеп болды. Қараңыз: Ұшқыш күл#Геологиялық жазбалар.
Another important reserve is at Karaganda near the Magnitogorsk (Magnet City) Higt Ovens. Production in 1937 was 3,937,200 tonnes. Other important coal deposits are: Minusinsk near Chernogorsk, which joins the mining zone of Chulym Yenisei at the Yenisei river; the Kansk deposits north of Krasnoyarsk; the Irkutsk deposits, which yielded 3,000,000 tonnes from the Cheremkovo mine in 1937; the Lake Baikal deposits; the Lena sector; the Norilsk sector in Tunguska mining zone; the Sangar Khai founts in the Amur River and Bureya Rivers near Vladivostok, the Artem and Suchan mines with 1937 production of 2,110,000 tonnes and 590,000 tonnes respectively; and the Sakhalin coal deposits in the Pamir and Tian Shan mountains in central Asia. In the Minusinsk area, the estimated reserves are 20,612,000,000 tonnes; the Chulym Yenisei mine is estimated at 43,000,000,000 tonnes; the Kansk sources estimated at 42,000,000,000 tonnes; and Cheremkhovo estimated at 79,000,000,000 tonnes. The Kuznets area has excellent coal for coke, chemical and gas production. Production in 1913 was 774,000 tonnes. In 1927, these mines extracted about 2,600,000 tonnes to maintain one extraction of 16,800,000 tonnes. The modernized Prokopyevsk mine has an expected production capacity of about 3,200,000 tonnes. The other sources are in Stalinsk (Kuznets), Lenin Kuznets, Kemerovo, Anzhero Sudzhensk, Chernogorsk, and Cheremkhovo
In Siberia, a huge amount of Palaeozoic coal was set on fire and destroyed at the end of the Permian period when the Siberian traps flood basalt erupted through coalfield areas. This caused deposition of much fly ash in sediments across the world. See Fly ash#In the geologic record.
Электр энергиясын өндіру
Энергияның үшінші көзі – су электр қуаты. Аймақта 1000 МВт және одан да көп қуаттылыққа ие су электр станцияларын салуға мүмкіндік беретін ірі өзендер бар. Бұл әлеует ерте кезеңде іске асырылды, нәтижесінде Памир Тянь-Шань және Шығыс Сібірдің басқа да су ресурстарының гидроэнергетикалық әлеуеті зерттелді. Бүгінде осы гидроэлектр жүйелері Ресейдің екінші электр аймағында (Сибирь) өндірілетін электр энергиясының шамамен 40%-ын құрайды және 2-аймақтағы электр энергиясының оптық бағасының 1-аймаққа (Еуропалық Ресей) қарағанда нелісті түрде арзан болуын түсіндіруге көмектеседі. 2011 жылы Ресейдегі электр энергиясын тұтыну 1022 ТВт·сағатты құрады, оның 63 ТВт·сағатын су электр станциялары өндірді. Бұл энергияны өндіру және тарату мүмкіндігі 50% уақыт ішінде шамамен 280,690 гигаваттқа (ГВт) дейін өсті, олардың 95%-ы 58 ГВт қуаттылыққа ие. Өндірісті арттыру мақсатында Лена, Енисей және Обь өзендері зерттелді. 1920 жылғы Ленин бағдарламасында Орал, Енисей, Ангара өзендері мен Байкал көлінде электр жүйелерін салу ұсынылды. Бұл жобалардың кейбіреулері Колумбия өзеніндегі Гранд-Кули бөгетімен ұқсас. 1932 жылы Днепр өзенінде, Запорожьеде жоғары бойда ірі су электр станциясы салынды. Бірақ ол 1941 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шегінетін Кеңес әскерлерімен қиратылды. Станцияның қуаттылығы 900 МВт, ұзындығы шамамен 2500 фут, ал су деңгейінен биіктігі 125 фут болды. 1940 жылы жалпы қуаттылығы 2,5 ГВт-қа жетті. Жаңа жоспарда Ангара өзенінде үлкен масштабта станциялар салу көзделді. Жоспарланған өнім 9 ГВт, ал Жоғарғы Енисейдегі тағы төрт станция шамамен 4 ГВт өндіруге тиіс болды.
The third source of energy is hydro electricity. The region boasts large rivers capable of accommodating in river hydro plants of 1000 MW and more per project. This potential was realised at an early stage, leading to investigations into the hydro potential of Pamir Tien Shan and other East Siberian hydro resources. Today these hydro systems contribute roughly 40% of the electricity produced in Russia's Second Electricity Zone (Siberia) and helps to explain why the wholesale electricity prices in Zone 2 are structurally cheaper than in Zone 1 (European Russia). In 2011, Russia's electricity consumption totalled 1022 TWh, of which Hydropower contributed 63TWh. These energy producing and disposes in 50% of time raised in about 280.690 gigawatts (GW), between of theirs based in one disposition of 95% stay 58 GW. To increase output, studies were made of the Lena, Yenisei and Ob river systems. In the Lenin Program in 1920, proposed construction of power systems in the Urals, Yenisei, Angara River and Lake Baikal. Some of these projects are similar to the Grand Coulee Dam in the Columbia River. A major hydroelectric powerplant was constructed in 1932 on the Dnieper River, at a high latitude in Zaporizhzhia. But it was destroyed in 1941 by retreating Soviet forces during World War II. The plant had a production capacity of 900 MW, was about 2,500 feet long, and rose 125 feet above water level. In 1940 the total production capacity was 2.5 GW. The new plan proposed plants on a gigantic scale, on the Angara river. Planned output was 9 GW, with four other plants in high Yenisei producing about 4 GW more.
Басқа минералдар және жалпы байқайлар
Манганий: Орал, Қазақстан және Красноярск қаласының батысында кездеседі. Оның өндірілуі Ачинск кенішінде, 20 немесе 25% тазалығы бар минерал түрінде жүзеге асырылады. 1937 жылы жалпы өндіріс шамамен 100 000 тоннаны құрады. Мыс: Орал мен Қазақстанда кең қоры бар. 1930 жылы жалпы өндіріс 34 105 тоннаны құрады, ал 1936 жылы 83 000 тоннаға жетті. Шығыс Қазақстанда Құнарда кен орны бар, ондағы минералдардың мыс құрамы 2% төмен, сондықтан оны өндіру тиімсіз. Ал Джезқазған кен орнында өндіріс жоғарыда аталған кен орнынан екі есе көп. Пирит: Бұл минералдың кен орындары Красноуральск және Орск сияқты әртүрлі аймақтарда орналасқан. Қорғасын мен мырыш: оның кен орындары Сибирьдегі Риддер кенішінің (Алтай), Забайкалье және Приморье аймақтарында кездеседі. 1936 жылы қорғасын мен мырыштан 55 000 және 63 000 тонна өндірілді. Алюминий: Бұл материалдың кен орындары Солтүстік Уралда, Хабаровск, Надеждинск және Оңтүстік Уралдағы Каменск қалаларында орналасқан. КСРО 1939 жылы 60 000 тонна алюминий өндірді. Никель: Ең маңызды кен орындары Норильск қаласында, Енисейдің төменгі ағысында орналасқан. 1938 жылы жергілікті өндіріс 3 000 тоннаны құрады. Алтын: Орта ғасырлардан бері Орал және Сібірде кенділігі болған деп есептеледі. 1936 жылғы бағалаулар бойынша, 5 173 000 унцияға жуық алтын болған, бірақ кейін ол 4,5 миллион унцияға дейін азайды. Бұл кен орындары Якутиядағы Алдан және Колыма өзендерінің жанында, Орталық Азияда және Орал тауларында кездеседі. Хром: Орал тауларынан 200 000 тонна хромит өндірілді. Қалай және вольфрам: Шығыс Байкал аймағында және Қазақстанда осы минералдардың кен орындары бар. Боракс және калий: Бұл минералдар Соликамск қаласында көп мөлшерде өндіріледі. 1937 жылы жергілікті өндіріс 1 800 000 тоннаны құрады. Калийдің жалпы қоры 15 000 тоннаға, ал магний 18 000 000 тоннаға бағаланады. Индер көлінде (Орталық Азия) 30 000 тонна бар. Асбест: Бұл минерал 1889 жылдан бері Урал тауларындағы Свердловск маңындағы Асбест кенішінде өндірілуде. Талшық Квебек және Родезиядағыдай перидотитте де кездеседі. Алтай-Саян аймағында да басқа кен орындары бар. Оралдағы асбест қоры 0,7 мм-ден астам ұзындығы бар 17,5 миллион тоннаға жетеді, бұл ішкі қажеттіліктерді қанағаттандыруға жеткілікті. КСРО осы минерал өндірісінде екінші орында тұр, өнімділігі 100 000 тоннаны құрайды. Талк және стеатит: Бұл минералдардың кен орындары Оралда көптеп кездеседі. Магний: Боракс кен орындарынан басқа, Свердловск және Челябинск облыстарында таза магнийдің 800 000 тонна өндірісі бар кен орындары да бар. Галит (тас тұз): Бұл элементтің өндірілуі Уралдағы Соликамск қаласында жүзеге асырылады. Ас тұзы: Арал теңізінен алынады. Қымбат тастар мен асыл тастар: Оралда бериллий, аметист, топаз, малахит, александрит, цирконий және т.б. сияқты көптеген кен орындары бар. Саха Республикасындағы Мирный қаласындағы Мир кеніші 2012 жылы жабылғанға дейін әлемдегі ең ірі (ауданы бойынша) ашық алмас кеніші болды. Сынап: Маңызды кен орындары Орал тауларында орналасқан. Мирабилит: Кен орындары Кара-Богаз шығанағында орналасқан.
Manganese: mined in the Urals, Kazakhstan and west of Krasnoyarsk. Their extractions effectuated in Achinsk Mine with one mineral with 20 or 25% of purity. The total production in 1937 was about 100,000 tonnes. Copper: possess ample reserves in Urals and Kazakhastan. Its total production in 1930 was 34,105 tonnes, increasing in 1936 to 83,000 tonnes. In East Kazakhastan exist the Yaciment of Kounrad, their minerals are composed of less than 2% copper, and these extraction are uneconomic. And the mine of Djezkazgan with double production why mentioned mine above. Pyrite: the founts of these mineral stay in diverse sites, such as Krasnouralsk and Orsk. Lead and zinc: the sources stay in the Siberian areas of Ridder Mine in Altai, Transbaikalia and Maritime Province. The total production of lead and zinc in 1936 were 55,000 and 63,000 tonnes respectively. Aluminum: the sources of these material stay in North Urals, in Khabakovsk ancient, Nadezhdinsk, and south Urals in Kamensk. The USSR has a total production of aluminum in 1939 of 60,000 tonnes. Nickel: the most important deposits are in Norilsk, near low Yenisei. Local production was 3,000 tonnes in 1938. Gold: Was believed to be mined before in the Urals and in Siberia from medieval times. The estimates in 1936, mentioned about 5,173,000 oz, which then reduced later to about 4,500,000 oz. These deposits exist near the Aldan and Kolyma rivers in Yakutia and others in Central Asia and the Urals. Chromium: In the Urals mountains was obtained 200,000 tonnes of chromite. Tin and Tungsten: there exist deposits of these minerals in the East Baikal Area and Kazakhstan. Borax and Potash: These minerals are exploited in great quantities in Solikamsk. The local production was 1,800,000 tonnes in 1937. The total reserves of potash are estimated at 15,000 tonnes, and magnesium stay in about 18,000,000 tonnes. In Lake Inder (central Asia) there is 30,000 tonnes. Asbestos: This mineral was extracted in an Asbestos mine near Sverdlovsk in the Urals from 1889. The fiber is found in Peridotite, as in Quebec and Rhodesia. Other deposits exist in Altai Sayan. The Ural reserves are about 17,500,000 tonnes of fiber with more than 0.7 mm in length, so adequate for internal requirements. The USSR is in second place for production of these mineral with a yield of 100,000 tonnes. Talc and Steatite: deposits of these minerals exist in the Urals in great quantity. Magnesium: Apart from the sources of borax, there are also pure magnesium deposits in Sverdlovsk and Chelyabinsk, with production of 800,000 tonnes. Halite (rock salt): The extractions of these element are in Solikamsk in the Urals. Common salt: This is recovered from the Aral Sea. Precious Stones and Gems: The Urals have many sources of these, including beryllium, amethyst, topaz, malachite, alejandrie, zirconium, etc. The Mir Mine in Mirny, Sakha Republic was the largest (by area) open pit diamond mine in the world till closure in 2012. Mercury: Important sources are in the Urals Mountains. Mirabilite: Sources are in the Kara Bogaz gulf.
Бензин
Солтүстік Сахалин аралында мұнайдың көп қоры бар. Бұл қорлардың меншігі жапон және ресей үкіметтері арасындағы үздіксіз даудың нығаны болып табылады. Басқа көздер Камчатка мен Охотск жағалауларында табылды, ал Сібірдің қалған бөлігі қазіргі уақытта мұнайға аса бай емес. Орталық Азиядағы және Уралдағы мұнай кеніштерін қоспағанда. Бұл соңғылары (Түркістан аймағына сілтеме жасайды) Кавказ мұнай аймағының және аталған Урал мұнай көздерінің жалғасы болып табылады.
Northern Sakhalin island holds large quantities of petrol. The ownership of these reserves is an ongoing concern between the Japanese and Russian governments. Other sources are found off the coast of Kamchatka and Ohkostk, the rest of Siberia is not currently seen as rich in Petroleum. With the exception of petrol pits in Central Asia and the Urals. These last (referring to the Turkestan zone) are an extension of the Caucasian petrol zone and the mentioned Ural petrol sources.
Темір
Олар кеңірдегі таралып, пайдаланылады. Ең маңыздылары – Тельбес кені (Кузнецк көмір алабы), Минусинск, Енисей алқабы, Ольга аймағы (Приморье өлкесі) және Иркутск облысы.
Stay more distributed and are exploited. The most important are Telbes Mine (Kuznetsk coal basin), Minusinsk, Yenisei
valley, Olga territory (Maritime Province) and the Irkutsk area.