Кіріспе

Жасыл өт пигменті

Биливердин (лат. green bile) – жасыл түсті тетрапиролды өт пигменті, гемо катаболизмінің нәтижесі. Бұл пигмент кейде көкжиектерде көрінетін жасыл түстің себебі болып табылады. Биливердин кейбір көкжиектерде қысқа мерзімге жасыл түс ретінде көрінеді. Көкжиектерде оның билирубинге ыдырауы сары түске алып келеді. Биливердин сияқты өт пигменттері маңызды антимутагендік және антиоксиданттық қасиеттерге ие, сондықтан пайдалы физиологиялық функцияларды орындай алады, сондай-ақ астмаға емдік әсер етеді.

Зерттеулер көрсеткендей, жұмыртқа қабығындағы биливердин қан ағынындағы эритроциттердің ыдырауынан емес, қабық безінен түзіледі, бірақ материалдың көздері тетрапиролдар немесе қан плазмасынан бос гема емес екенін көрсететін дәлел жоқ. Оның құс жұмыртқа қабықтарында болуымен қатар, басқа зерттеулер биливердиннің көптеген теңіз балықтарының көк-жасыл қанында, темекі құртының қанында, көбелектердің қанаттарында, бақалардың сарысуы мен жұмыртқаларында және иттердің плацентасында да кездесетінін көрсетті. Иттерде бұл өте сирек жағдайларда жасыл түстегі күшіктердің тууына себеп болуы мүмкін, бірақ жасыл түс туылғаннан кейін көп ұзамай жоғалады. Беллоне беллоне және оған жақын түрлердің сүйектері биливердиннің әсерінен ашық жасыл түсті болады. Көптеген шегірткелер мен лепидоптералардың личинкаларының жасыл түске боялуы да биливердинмен байланысты. Биливердин сонымен қатар Жаңа Гвинеяда кездесетін Prasinohaema туысына жататын скинктердің жасыл қанында, бұлшықеттерінде, сүйектерінде және шырышты қабығында да болады. Биливердиннің осылай болуы экологиялық немесе физиологиялық бейімделу болып табылатыны белгісіз. Биливердиннің жиналуы плазмодиум маляриясының зиянды инфекциясын болдырмауы мүмкін деген пікір бар, бірақ статистикалық маңызды байланыс анықталған жоқ. Камбоджалық бақа, Chiromantis samkosensis, де осы қасиетті, түркіз сүйектерімен бірге көрсетеді.

Флуоресценттік бейнелеуде

Реинжинирингтік бактериялық фитохром кешенінде биливердин in vivo бейнелеу үшін ИҚ сәуле шығаратын хромофор ретінде пайдаланылды. Флуоресцентті ақуыздардың хромофорын полипептидтік тізбектің посттрансляциялық модификациялары арқылы түзетілуінен айырмашылығы, фитохромдар сыртқы лигандпен (осы жағдайда биливердинмен) байланысады, ал алғашқы бактериофитохромдық зондты сәтті бейнелеу үшін экзогенді биливердин қосу қажет болды. Медузалар мен кораллдан алынған флуоресцентті ақуыздарға оттегі қажет, және хромофор түзетін кезде стехиометриялық мөлшерде сутек пероксиді түзіледі. smURFP оттегі қажет етпейді және сутек пероксидін шығармайды, сондай-ақ хромофор ретінде биливердинді пайдаланады. smURFP-тың жоғалу коэффициенті жоғары (180,000 M−1 см−1), ал кванттық шығымы орташа (0.20), бұл оны eGFP-мен салыстырылатын биофизикалық жарқырау деңгейіне және кораллдан алынған көптеген қызыл немесе алыс қызыл флуоресцентті ақуыздардан 2 есе жарқырау деңгейіне жеткізеді. smURFP-тың спектрлік қасиеттері органикалық бояғыш Cy5-ке ұқсас.