Кіріспе
Ерітіндінің pH-ын көрсету үшін қосылатын химиялық зат – pH-индикаторы, ерітіндіге аз мөлшерде қосылатын галохромды химиялық қосылыс, осылайша ерітіндінің pH-ын (қышқылдылығы немесе негізділігін) сіңіру және/немесе эмиссия қасиеттерінің өзгеруі арқылы визуально немесе спектроскопиялық түрде анықтауға болады. Сондықтан, pH-индикаторы – Arrhenius моделіндегі гидроний иондарына (H3O+) немесе сутегі иондарына (H+) арналған химиялық детекторы. Әдетте, индикатор ерітіндінің түсін pH-қа байланысты өзгертеді. Индикаторлар басқа физикалық қасиеттердегі өзгерістерді де көрсете алады; мысалы, иіс индикаторлары иісінің өзгеруін көрсетеді. Бейтарап ерітіндінің pH мәні 25°C-да (стандартты зертханалық жағдайларда) 7.0-ке тең. pH-сы 7.0-дан төмен ерітінділер қышқыл, ал pH-сы 7.0-дан жоғары ерітінділер негізді деп саналады. Көптеген табиғи органикалық қосылыстар карбоксил қышқылдары және аминдер сияқты әлсіз электролиттер болғандықтан, pH-индикаторлары биология және аналитикалық химияда кең қолданылады. Сонымен қатар, pH-индикаторлары химиялық талдауда қолданылатын индикатор қосылыстарының үш негізгі түрінің бірі болып табылады. Металл катиондарын сандық талдау үшін комплексометриялық индикаторларды пайдалану артық көріледі, ал үшінші қосылыстар класы – редокс-индикаторлар, редокс-титрлеуде қолданылады (химиялық талдау негізі ретінде бір немесе бірнеше редокс-реакцияларды қамтитын титрлеу).
A pH indicator is a halochromic chemical compound added in small amounts to a solution so the pH (acidity or basicity) of the solution can be determined visually or spectroscopically by changes in absorption and/or emission properties. Hence, a pH indicator is a chemical detector for hydronium ions (H3O+) or hydrogen ions (H+) in the Arrhenius model. Normally, the indicator causes the color of the solution to change depending on the pH. Indicators can also show change in other physical properties; for example, olfactory indicators show change in their odor. The pH value of a neutral solution is 7.0 at 25°C (standard laboratory conditions). Solutions with a pH value below 7.0 are considered acidic and solutions with pH value above 7.0 are basic. Since most naturally occurring organic compounds are weak electrolytes, such as carboxylic acids and amines, pH indicators find many applications in biology and analytical chemistry. Moreover, pH indicators form one of the three main types of indicator compounds used in chemical analysis. For the quantitative analysis of metal cations, the use of complexometric indicators is preferred, whereas the third compound class, the redox indicators, are used in redox titrations (titrations involving one or more redox reactions as the basis of chemical analysis).
Теңдестік нүктесі
Қышқыл-негіз титрлеу кезінде дұрыс таңдалмаған pH индикаторы нақты баламалық нүктеге дейін немесе одан кейін индикатор қосылған ерітіндіде түс өзгерісін тудыруы мүмкін. Осының салдарынан, қолданылған pH индикаторына байланысты ерітінді үшін әртүрлі баламалық нүктелер анықталуы мүмкін. Себебі, индикатор қосылған ерітіндідегі ең шағын түс өзгерісі баламалық нүктеге қол жеткізілгенін көрсетеді. Сондықтан, ең қолайлы pH индикаторы титрленетін ерітіндінің баламалық нүктесінің pH-ын қамтитын, түс өзгерісі анық байқалатын тиімді pH диапазонына ие болуы керек.