Дэниел Александр: Британиялық саяхаткер мен банкир

Дэниел Александр: британдық саяхаткер, экс-министр, қазынашылық хатшысы (2010-2015). Либерал-демократтар партиясының бас штаб директоры болды. Саяси өмір туралы ақпарат!

11 мин оқу

100%

Дереккөз: Danny Alexander — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Британдық банкир және бұрынғы либералды-демократиялық саясаткер сэр Дэниел Гриан Александр (15 мамыр 1972 жылы туған) – 2010 және 2015 жылдар аралығында Қаржы министрлігінің бас хатшысы болған бұрынғы саясаткер. Ол 2005 жылдан бастап 2015 жылдың мамыр айында өткен жалпы сайлауға дейін Инвернес, Найрн, Баденох және Стратспи сайлау округінің парламент депутаты болды. Өзінің алғашқы парламенттік мерзімінде (2005–2010) Александр Жұмыс және зейнетақы жөніндегі либералды-демократтардың өкілі (2007–2008), партия жетекшісі Ник Клеггтің штаб бастығы және Либералды-демократтардың сайлау бағдарламалық тобының төрағасы (2007–2010) қызметтерін атқарды. 2010 жылғы жалпы сайлауда парламентте ешбір партия көпшілік дауысқа ие болмағандықтан, ол Эндрю Станнелл, Крис Хун және Дэвид Лоузбен бірге Консервативтік партиямен жаңа коалициялық үкімет құру үшін коалициялық келісімді келісуге қатысқан төрт либералды-демократ депутатының бірі болды. Александр бастапқыда Шотландияның мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды, бірақ 2010 жылдың мамыр айының соңында Дэвид Лоустың отставкасынан кейін Қаржы министрлігінің бас хатшысы лауазымына көтерілді. 2015 жылғы 27 тамызда ол 2015 жылғы тарату құрметті тізімінде рыцарь атағын алды.

Ерте өмір және білім

Александр Эдинбургте дүниеге келді. Бала кезінде ол Колонсей аралында тұрды, онда оның әкесі өрт сөндіруші, керамист және теңіз портының орынбасары болған. Ол Колонсей бастауыш мектебінде оқыды. Содан кейін отбасы қысқа мерзімге Сыртқы Гебрид аралдарындағы Оңтүстік Уистке, содан кейін материктегі Инвергариге көшті, онда ол Инвергари бастауыш мектебінде білім алды. Кейін ол Шотландия таулы аймағындағы Форт-Уильям қаласындағы Лохабер орта мектебінде оқыды. Ол Оксфордтағы Сент-Анн колледжінде философия, саясат және экономика (PPE) мамандығы бойынша білім алды.

Ерте мансап

1993-1994 жылдары Александр Шотландиялық либералды-демократтар партиясында баспасөз хатшысы болып жұмыс істеді, содан кейін сегіз жыл бойы Еуропалық қозғалыстың (1996–1999) және оның ізбасары – «Еуропадағы Британия» (1999–2004) науқанының коммуникация директоры қызметін атқарды. 2004-2005 жылдары ол Кейрнгормс ұлттық паркінің коммуникация жетекшісі болды, кейбір сыншылар оны «саясаттан тыс ең маңызды жұмысы» деп есептейді.

Парламент мүшесі

Александр 2005 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлауда Инвернес, Найрн, Баденох және Стратспидің жаңадан құрылған сайлау округінен сайланды. Ол бұл орынды бұрын Инвернес шығысы, Найрн және Лохабер округін өкілдік еткен Лейбористік партиясының депутаты Дэвид Стюарттан жеңіп алды, осы округ жаңа округтің негізі болды. 2005 жылдың тамызында Александрдың досы Кристофер Хаскинс Александрдың сайлау науқанына 2500 фунт стерлинг көмектескені белгілі болды; осыдан кейін Хаскинс осы әрекеті үшін Лейбористік партиясынан қуылды.

Алдыңғы орындықтың өкілі

2005 жылы жаңа парламент ашылғанда Александр партия жетекшісі Чарльз Кеннеди тарапынан Жұмыс және зейнетақы жөніндегі кіші сөйлеуші, мүгедектер мәселелеріне жауапты ретінде тағайындалды. Ол қабілетсіздік жәрдемақысын реформалау, Балаларға көмек көрсету агенттігі және Ұлыбританиядағы болашақ зейнетақымен қамтамасыз ету туралы Тернер есебі бойынша пікірсайыстарға қатысты. 2005 жылдан 2008 жылға дейін ол Шотландия істері жөніндегі таңдау комитетінің мүшесі болды. 2007 жылы ол алты ай бойы әлеуметтік шеттеу жөніндегі Либерал-демократ өкілі болып тағайындалды, содан кейін партияның Жұмыс және зейнетақы жөніндегі өкілі болды және 2008 жылдың маусымына дейін осы қызметті атқарды. Ол жаңа партия жетекшісі Ник Клеггтің бас штабы ретіндегі қызметіне және партияның сайлау манифестін дайындауға жетекшілік ету жауапкершілігіне ден қою үшін бұл қызметтен бас тартты.

Ник Клеггтің штаб бастығы

2008 жылдың маусым айында Александр Жұмыс және зейнетақы мәселелерінен бас тартып, Либерал-демократтар партиясының жетекшісі Ник Клеггтің бас штаб меңгерушісі болды. Лауазымының аясында Александр 2010 жылғы Либерал-демократтардың жалпы сайлау шартына негізгі автор болды және партия жетекшісінің сенімді серігіне айналды. Сайлаудан кейін Александр консерваторлармен коалиция құру жөніндегі келіссөздердегі маңызды келіссөзшілердің бірі болды және Оливер Летвинмен бірге коалициялық келісімді жасауға белсенді қатысты.

Коалициялық үкімет

2010 жылғы жалпы сайлаудан кейін Александр Крис Хун, Дэвид Лоус және Эндрю Станнеллмен бірге Либерал-демократтардың негізгі келіссөз тобының құрамына кірді, олар консерваторлармен үкіметтік коалиция құру жөніндегі келісімге келді. Ол бастапқыда коалициялық үкіметте Шотландияның мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды, ал 2010 жылғы 29 мамырда Дэвид Лоустың отставкасына байланысты Қаржы министрлігінің бас хатшысы болып тағайындалды.

Шотландияның мемлекеттік хатшысы

Консерваторлар мен Либерал-демократтар арасындағы келіссөздерден кейін Александр Шотландияның мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды, осылайша ол Камерон-Клегг коалициясындағы бес либерал-демократтың бірі болды. Александрдың міндеттерінің ішінде Калман комиссиясының ұсыныстарын іске асыру жауапкершілігі болды, ол Шотландия Парламентіне кеңірек фискалдық өкілеттіктер беруді көздеді. Бұл ұсыныстарды іске асыруға берілген уәде коалициялық келісімнің бір бөлігі болған еді. Қосымша қараңыз: 2012 жылғы Шотландия заңы.

Александрдың жаңа қызметінде Шотландияға жасаған алғашқы ресми сапарында ол премьер-министр Дэвид Кэмеронмен бірге Шотландияның бірінші министрі Алекс Салмондпен бірнеше кездесу өткізді. Кэмерон Вестминстер және Холируд парламенттері арасындағы қарым-қатынастарды жаңа серпіліспен бастауға шақырды және Шотландия Парламентінің сұрақтарына жыл сайын жауап беруге уәде берді. Александрдың Шотландия хатшысы лауазымындағы қызметі қысқа болды, 2010 жылдың 29 мамырында тағайындалғаннан кейін екі аптадан астам уақыт өткен соң, Дэвид Лоустың отставкасынан кейін ол Қаржы министрлігінің бас хатшысы болып тағайындалды. Бервикшир, Роксбург және Селкирк округінен сайланған депутат Майкл Мур Александрдың орнына Шотландияның мемлекеттік хатшысы болды.

Қазынашылықтың бас хатшысы

Қаржы министрлігіне тағайындалуы және канцлер Джордж Осборнның оң жақтағы екінші тұлғасы болуы – бір айдың ішінде оның екінші кабинеттік қызметі болды. Бұл лауазым Александрды үкіметтің бюджет тапшылығын қысқарту жоспарын басқаруға мүмкіндік берді.

Капиталды пайдаға салық салу туралы дау

Жаңа лауазымына тағайындалғаннан кейін екі күн өткен соң, Daily Telegraph газетінің бірінші бетінде Александрдың 2007 жылы сатқан мүлігінен капиталдық табыс салығын төлеуден қашу үшін заңдық тірекпешті пайдаланғаны туралы айыптаулар жарияланды. Газет оның "әдепсіз" тірекпештен пайдаланып, капиталдық табыс салығын төлеуден жалтарғанын алға тартты. Бірнеше күн бұрын осы газет Александрдың ізашары Дэвид Лоустың шығындар туралы есептеріндегі бұзушылықтарды анықтағаннан кейін отставкаға кетуіне себеп болған еді. Газет "Александрдің үш күн ішінде қаржысына қатысты сұрақтар тудырған екінші либерал-демократ болуы партия жетекшілігінің жоғары лауазымды тұлғалардың қаржылық қызметін тиісінше тексергеніне күдік тудырды" деп мәлімдеді. Александр 1999 жылы Лондондық пәтер сатып алған, ал 2005 жылы Шотландиядағы сайлау округінен парламент депутаты болып сайланғаннан кейін, ол бұл мүлікті "екінші үйі" деп белгіледі, ал оның бірінші үйі енді сайлау округінде орналасқандығын мәлімдеді. Мүлік 2007 жылы пайдаға сатылды, одан ол капиталдық табыс салығын төлемеді. 2006 жылға дейін ол мүліктің жалғыз иесі болғандықтан, HM Revenue and Customs ережелері бойынша, егер біреу үш жыл ішінде үйіне сатып алушы тапса, мүлік [капиталдық табыс салығынан] босатылуға құқылы, егер ол мүлік бір кезде жалғыз немесе негізгі үй болған болса. Ол кезде Александр: "Мен әрқашан парламенттік ережелерде көрсетілген негізде Лондонды екінші үйім деп тіркедім, себебі мен Лондондағыдан гөрі Шотландияда көбірек уақыт өткіздім" деді. Daily Telegraph газеті "Александр мырзаның салық заңдарын бұзғанына ешқандай дәлел жоқ" деп хабарлады.

2010 жылғы шығындарды шолу

2010 жылдың 8 маусымында Александр және канцлер Джордж Осборн 2011–2012 жылдар аралығында, содан кейін 2014–2015 жылдарға дейінгі кезеңде әрбір мемлекеттік департамент үшін шығындар шегін белгілейтін үкіметтің шығындарды тексеру қалай жүргізілетіні туралы егжей-тегжейлі мәлімдеме жасады. 2010 жылдың 20 қазанында жариялануға тиіс тексеру аясында Осборн мен Александр төрағалық ететін «жұлдызды палата» құрылды, ол әрбір мемлекеттік департаменттің шығыс жоспарларын зерделеуге арналған. Тексеру қалай өтетіні туралы хабарланғаннан кейін көп ұзамай, Александр 2010 жылдың 17 маусымында бұрынғы Лейбористік үкімет келіскен 2 миллиард фунт стерлингтік жобалардың тоқтатылатынын мәлімдеді. Бұл жобалардың ішінде Шеффилд Форджмастерске 80 миллион фунт стерлинг көлемінде берілген несие және Стоунхендждегі 25 миллион фунт стерлингтік келушілер орталығының құрылысын тоқтату кірді. Лейбористер бұл жоспарларды «жұмыс орындарына жасалған шабуыл» деп сынады, бірақ Александр бұрынғы үкіметтің «сайлау алдындағы шығындарды толыққанды түсініп, мемлекеттің қазынасы ұзақ уақыттан бері таусылғанын білгенін» айтып қарсылық білдірді. Жобаларды тоқтату туралы хабарламадан кейін Александр 22 маусымда 2010 жылы Ұлыбританияның бюджет тапшылығын азайтуға бағытталған бірқатар шараларды жариялаған жедел бюджетті дайындау үшін канцлер Джордж Осборнмен тығыз жұмыс істеді. Бұл шараларға 2011 жылдан бастап ҚҚС мөлшерлемесін 17,5%-дан 20%-ға дейін көтеру, капиталдан алынатын табыс салығын 18%-дан 28%-ға дейін көтеру және банктерден жылына 2 миллиард фунт стерлинг жинауға арналған алым енгізу кірді. Бюджетке қатысты айыптауларға, яғни оның кедейлерге пропорционалды түрде ауыр тиетініне жауап берген Александр оны «әділ» және «прогрессивті» деп сипаттап, «Бұл бюджет ең осал топтарды – әсіресе кедейлікте өмір сүретін балалар мен зейнеткерлерді қорғайды, сонымен қатар ең көп жүктемелерді көтере алатындардың үлесіне ең ауыр жүк түседі» деді. Бюджеттен кейін және шығындарды тексеруге дейінгі кезеңде Александр үкімет қабылдаған даулы шығыс шешімдерінің ортасында болды. Кабинет министрлерінен құпия хаттардың бірқатар ағып шығуы шығындарды тексерудің мемлекеттік департаменттерде, соның ішінде Жұмыс және зейнетақы департаментінде де керісінше әсер еткенін көрсетті, себебі Осборнның Иэн Дункан Смитқа жолдаған хатында әлеуметтік қамсыздандыру бюджетіне үлкен қысқартулар жасалғаны айтылды, бұл Лейбористердің бұл қысқартулардың «қатыгездік» екені және қоғамның ең кедей топтарына шабуыл екені туралы айыптауларына әкелді. Александр жауап ретінде: «Мен ағып шыққан хатқа түсініктеме бермеймін, бірақ мен айтқым келеді, әлеуметтік шығындар шамамен 200 миллиард фунт стерлингті құрайды, әрине, біз оны шығындарды тексеру контекстінде қарауымыз керек» деді. Қаржы министрлігі Қорғаныс министрлігіне 10-дан 20%-ға дейін қысқартулар жасалуы мүмкін болатын бюджетіне «Трайденттің» жаңасын қосу керектігін мәлімдегенде, тағы да дау туды. Қорғаныс министрі Лиам Фокс кейін Дэвид Кэмеронға қорғаныс шығындарын қысқарту әскерлердің моральдық жағдайына қатты зиян тигізетіні туралы хат жазды. Әділет министрі Кеннет Кларк үкімет орталығына оралып, «қуанышқа толы» екенін айтып, Дэнни Александрмен шығындарды тексеру туралы өткізген әңгімелерінің «қайта-қайта айтуға болатын емес, бірақ өте жан-жақты және маңызды» болғанын айтты. 2010 жылдың 19 қазанында, шығындарды тексеру туралы мәлімдеме жасалатын Парламентте Александр қысқартулар нәтижесінде үкімет 490 000-ға дейін мемлекеттік қызметкерлерді қысқартуы мүмкін екенін көрсететін құпия хатты оқып жатқанда суретке түсірілді. Бұл сан Бюджеттік жауапкершілік жөніндегі басқармадан (OBR) алынған құпия ақпаратқа сәйкес келеді. 2010 жылдың 20 қазанында канцлер Джордж Осборн OBR мәлімдемесін қоса алғандағы тексерудің қорытындыларын жариялады. Тексерудің басқа да маңызды тұстары – департаменттік бюджеттердегі орташа 19% қысқарту, 2015 жылға дейін құрылымдық тапшылықты жоюға деген ниет, әлеуметтік қамсыздандыруға жұмсалатын шығындарды қысқарту үшін қосымша 7 миллиард фунт стерлинг және 2020 жылға дейін ерлер мен әйелдер үшін зейнетке шығу жасын 66-ға дейін көтеру туралы шешім. Либерал-демократтар мүшелеріне жолдаған хатында Александр қысқартуларды былай деп қорғады: «Біз билікке келген кезде, құлдыраудың алдында тұрған экономиканы мұра еттік. Еуропадағы ең үлкен бюджет тапшылығы және оны жоюға ешқандай жоспар болмағандықтан, Ұлыбритания үлкен экономикалық тәуекелдерге тап болды. Бұл мәселелерді елдегі соңғы ұрпақтардың ең нашар қаржылық жағдайына тез арада төтеп берудің нақты жоспары арқылы ғана шешуге болады». Александр жарияланған қысқартулардың ауыртпалығын әділ түрде таратып бергенін, қоғамның ең осал топтарына сенімділікпен қарайтын маңызды мемлекеттік қызметтерді сақтап қалғанын мәлімдеді. Ол кедей балаларға көмектесуге арналған «әділ сыйлық» туралы жариялауға және маңызды көлік жобаларына рұқсат берілгеніне, сондай-ақ жасыл инвестициялық банк құрылғанына назар салды.

On 8 June 2010 Alexander and the Chancellor George Osborne announced details of how they would conduct the government's spending review which would set spending limits for every government department for the period from 2011 to 2012 up until 2014–15. As part of the review due to be announced on 20 October 2010 a star chamber was established chaired by Osborne and Alexander designed to scrutinise the spending plans of each government department. Shortly after the announcement of how the review would take place, Alexander announced on 17 June 2010 that £2billion worth of projects agreed by the previous Labour government would be cancelled. The projects included an £80million loan to Sheffield Forgemasters and the cancellation of a £25million visitors centre at Stonehenge. Labour attacked the plans as an "attack on jobs" but Alexander countered by saying that the previous government had gone on a "pre election spending spree in the full knowledge that the government had long since run out of money." Following the announcement on the cancellation of projects, Alexander worked closely with the Chancellor George Osborne to produce an emergency budget on 22 June 2010 which announced a series of measures designed to reduce the United Kingdom's budget deficit. Measures included a rise in the rate of VAT from 17.5% to 20% starting in 2011, a rise in Capital gains tax from 18% to 28% and the introduction of a levy on the banks designed to raise £2 billion a year. Defending the budget against allegations that it disproportionately hit the poor hardest, Alexander described it as "fair" and "progressive" saying "this is a Budget that protects the most vulnerable – especially children in poverty and pensioners – while ensuring those with the broadest shoulders take the greatest share of the burden.". Following the budget, and in the period until the spending review, Alexander found himself at the heart of controversial spending decisions made by the government. A series of leaked letters from cabinet ministers showed that the spending review was causing strain within government departments including within the Department for Work and Pensions when a memo from Osborne to Iain Duncan Smith suggested that deep cuts to the welfare budget had already been agreed, prompting accusations by Labour that the cuts were "vicious" and an attack on the poorest in society. In response Alexander said "I am not going to comment on a leaked letter but what I will say is that with welfare spending making up nearly £200 billion, of course it is something we have to look at in the context of the spending review." Further controversy came when the Treasury announced that the Ministry of Defence would have to include the £20 billion replacement of Trident within their budget on top of potential cuts of potentially up to 10 and 20%. Secretary of State for Defence Liam Fox later wrote to David Cameron in another leaked letter saying that cuts in defence spending would seriously damage troops' morale. Kenneth Clarke, the Secretary of State for Justice, said that he was "relishing" life back at the centre of government and said that the discussions on the spending review he had with Danny Alexander were "rather informal but quite intense and serious." On 19 October 2010, the day before the spending review was announced in the House of Commons, Alexander was photographed reading a memo which showed that as a result of the cuts the government would be announcing up to 490,000 public service jobs could be lost. The figure contained within confidential briefing papers came from the Office for Budget Responsibility (OBR). On 20 October 2010, the chancellor George Osborne announced the findings of the review which included the claim from the OBR. Other key points from the review included an average 19% cut in departmental budgets, the desire to eliminate the structural deficit by 2015, £7bn extra in cuts to welfare spending and a move for the retirement age to be increased to 66 for both men and women by 2020. In a letter to Liberal Democrat members Alexander defended the cuts by saying "When we came into office, we inherited an economy that was on the brink. With the largest budget deficit in Europe and no plan for tackling it, Britain faced huge economic risks. These could only be dealt with by a clear plan to deal rapidly with the worst financial position this country has faced for generations." Despite the scale of the cuts announced Alexander, in his letter, went on to claim that the burden had been spread fairly by ensuring that key public services relied on by the most vulnerable in society had been protected. He emphasised the announcement of the 'fairness premium' designed to help the poorest children and noted that key transport projects had been given the go ahead as well as the announcement of a green investment bank.

Банктік лоббилік

2011 жылдың желтоқсанында Independent газетінде Дэнни Александрдың банкирлермен, банктік саланың тәуекелдерін азайтуға бағытталған Викерс есебіндегі ұсыныстардан қашуға лобби жасап жатқандармен кездесулері туралы хабарланды. Бұл әңгімелер құпия деп есептелген, бірақ ақпарат алу құқығы арқылы алынды.

Солтүстік теңіз мұнай пайдасынан алынатын салық

Александр Солтүстік теңіз мұнайынан түскен кіріске 2011 жылғы бюджетте 10 миллиард фунт стерлингтік қосымша салық салу идеясының авторы екенін бизнесмендер алдында сөйлеген сөзінен кейін қырқыс пікірталас тудырды. Бұл шара салдарынан 40 мың жұмыс орны жойылуы мүмкін деп болжануда.

Тридент ядролық сынағы

2012 жылдың 22 қыркүйегінде Ник Клег Дэвид Кэмерон үкіметіндегі қайта құру барысында қарулы күштер министрі Ник Харви қызметтен кеткеннен кейін, Дани Александерді Trident ядролық зымыран жүйесін толықтай алмастыруға баламаларды қарау үшін тағайындады.

2015 жылғы жалпы сайлау алдында "тоңазытқыштар саясаты" туралы айыптаулар

2015 жылдың қаңтар айында Ник Клегг 2015 жылғы жалпы сайлауға дейін Инвернесс үшін қалалық келісімді аяқтау мүмкіндігін ұсыну арқылы Александрдың орынды ШҰҰ-дан қорғауға тырысқаны үшін "әрекетсіз амалға" бармады деп айыпталды. "Гайленд" кеңесі туристік және спорттық инфрақұрылымды жақсарту үшін 300 миллион фунт стерлингке дейін сомасы бар келісімді іске асыруға ұмтылып келген.

"Сары бюджет"

Джордж Осборн ұсынған Коалицияның соңғы бюджетін бекілегеннен кейін бір күн өткен соң Александр Либералды демократтардың бағдарламасына негізделген келесі Парламент үшін ең алғашқы рет балама фискалдық жоспар ұсынды. Аз ғана адам қатысқан Парламент отырысында Александр еңбекшілерден 70 миллиард фунт стерлингтен аз қарыз алуды және келесі Парламентте консерваторлардан 50 миллиард фунт стерлингтен аз кесуді жоспарлағанын хабарлады. Оған еңбекшілердің депутаттары үнемі қарсылық көрсетіп, бір күн бұрын жарияланған ресми бюджеттің жинағы – «Қызыл кітапқа» қайта-қайта сілтеме жасады. Кейіннен ол Азия инфрақұрылымдық инвестициялық банкінің саясат және стратегия жөніндегі вице-президенті болды.

Жеке өмір

Александр 2005 жылғы шілдеде Чиппенхемде Ребекка Хоарға үйленді. Олардың екі баласы бар. 2010 жылғы қазан айында Еңбек партиясының вице-лидері Харриет Харман Еңбек партиясының Шотландиялық конференциясындағы сөйлеген сөзінде Александрды атап өтті, оның қызыл шашы туралы айта келе. Ол: "Еңбек партиясындағы көптеген адамдар табиғатты қорғаушылар және біздің барлығымыз қызыл қоянды жақсы көреміз. Бірақ Таулы аймақта ешқашан көргіміз келмейтін бір қызыл кеміргіш бар – Дэнни Александр." деп айтты. Бұл сөз қызу пікірталас тудырды, ал Александр өзінің шашының түсіне "мақтан тұтатынын" мәлімдеді. Харман кейіннен өзінің "қате" екенін мойындап, кешірім сұрады. 2012 жылғы қарашада Cairngorm Brewery компаниясы Александрдың келісімімен "Cairngorm Gold" сырасын "Ginger Rodent" деп қайта атады. Осы сыра Австралияға да экспортталады, онда ол "Sheepshaggers Gold" деп аталады. Сыра зауыты оның бұрынғы сайлау округінде орналасқан. Александрдың "Бейкер" деген лақап аты бар, себебі ол "Маппет шоу" кейіпкеріне ұқсайды. Александр өзін ауыр металл музыкасының жанкүйері деп сипаттайды.