Кіріспе
Халықаралық Гилберт және Салливан фестивалі 1994 жылы Ян Смит пен оның ұлы Нил құрған. Гилберт пен Салливанның екі-үш апталық опералық қойылымдары мен қосымша шаралары мыңдаған келушіні, оның ішінде орындаушылар, жақтастары мен G&S-тің әлемнің түкпір-түкпірінен келген жанкүйерлерін тартады. Фестиваль 1994 жылдан 2013 жылға дейін Бекстонда, Дербиширде, ал 2014 жылдан 2022 жылға дейін Солтүстік Йоркширдің Харрогейт қаласында өтті, көбінесе фестивальдің басты бөлімінен бұрын Бекстонда бір апта өткізілді. 2023 жылы фестиваль толығымен Бекстонға қайта оралды. Фестивальде Гилберт пен Салливанның кәсіби және әуесқойлық қойылымдары бар. Кәсіби қойылымдардың ішінде фестивальдің өзінің Ұлттық Гилберт және Салливан опера компаниясының жыл сайынғы өнер көрсетулері бар. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген Гилберт және Салливанның әуесқойлық қоғамдары жыл сайын фестивальдің басты сахнасында өнер көрсетеді. Жақын жердегі кішігірім театрлар мен басқа да алаңдарда фестивальдің қосымша шаралары өтеді, олардың ішінде университеттер арасындағы Unifest жарысы, лекциялар, естелік заттар жәрмеңкесі және басқа да іс-шаралар бар.
The International Gilbert and Sullivan Festival was founded in 1994 by Ian Smith and his son Neil and is held every summer in England. The two or three week Festival of Gilbert and Sullivan opera performances and fringe events attracts thousands of visitors, including performers, supporters, and G&S enthusiasts from around the world. The Festival was held in Buxton, Derbyshire, from 1994 to 2013, and from 2014 to 2022, it was held in Harrogate, North Yorkshire, usually with a week in Buxton preceding the main part of the Festival. The entire Festival returned to Buxton in 2023. At the Festival, there are both professional and amateur Gilbert and Sullivan performances. Among the professional offerings are performances each year by the Festival's homegrown National Gilbert & Sullivan Opera Company. Amateur Gilbert and Sullivan performing societies from around the world perform on the Festival's main stage each year. A smaller nearby theatre and other venues host the Festival fringe, which consists of dozens of performances, including a Unifest competition among university groups, and lectures, a memorabilia fair, and other events.
Тарих
Фестиваль 1994 жылы ағылшын бизнесмен Иэн Смит (1939–2019) құрды, ал оның әйелі Джанет, ұлы Нил және олардың отбасы Гилберт пен Салливанның шығармаларын сақтау, түсіну және бағалауды арттыру мақсатымен оны жалғастыруда. Фестивальдің мақсаты сонымен қатар Ұлыбритания мектептерінде G&S және сахналық өнерді қайта жандандыру болып табылады. Құрылтайшылар Гилберт пен Салливанның шығармаларының маңызды ұлттық мұра және аманат екеніне сенімді, әсіресе олардың Савой операларын бір ғасырдан астам уақыт бойы үздіксіз, жыл бойы орындаған құрметті D'Oyly Carte Opera Company дәстүрінде орындалғанда. 1982 жылы D'Oyly Carte Opera Company жабылып, Ұлыбританияда Гилберт пен Салливанның қойылымдарының саны азайып кеткен кезде, Иэн Смит Англия өнер кеңесі компанияны қолдамағанына қатты ашуланды, соның нәтижесінде фестиваль құрылды. 1994 жылдан 2013 жылға дейін фестиваль Англияның Бакстон қаласында жыл сайын өткізілді, бірақ басқа қалаларда қосымша фестиваль апталарын ұйымдастыру тәжірибесі де болды, мысалы, Англияның Истборн қаласында бір рет, Филадельфия, Пенсильванияда екі рет, Беркли, Калифорнияда бір рет және Геттисбург, Пенсильванияда екі рет. 2014 жылы фестивальдің негізгі бөлігі Англияның Харрогейт қаласына көшірілді, онда ол әр жазда өткізіліп келеді, бірақ Харрогейттегі негізгі ашылуға дейін Бакстонда кәсіби қойылымдардың аптасы да ұйымдастырылды. 2020 жылы фестиваль өткізілмеді, себебі Харрогейт COVID-19 пандемиясы кезінде NHS Nightingale ауруханасына қонақжайлық жасады. Іс-шара тоқтатылған кезде фестиваль өткен фестивальдерден жазылған қойылымдар мен кейбір тікелей эфирлік контентті ұсынатын онлайн трансляция қызметін іске қосты. Сондай-ақ 2020 жылы фестивальге үкіметтің Мәдениетті жаңарту қорынан 120 000 фунт стерлинг көлемінде грант берілді, бұл оның жабылудан аман қалуына көмектесті. Фестиваль 2021 жылы қайта жанданды, ал 2022 жылға дейін ол Бакстонда бір апта, ал Харрогейтте шамамен екі апта бойы жалғасты. 2023 жылы фестивальдің барлық іс-шаралары Бакстонға қайта оралды.
Сипаттама
Әр жаз сайын шілде айының соңғы демалысынан немесе тамыз айының бірінші демалысынан басталатын фестиваль екі немесе үш апта бойы түнгі G&S операларын (және демалыс күндері түстен кейінгі қойылымдарды) және ондаған күндізгі қосымша шараларды қамтиды. Фестиваль кейбір жылдары 25 000-нан астам билет сатылып, 2000-ға дейін орындаушыны тартқан. Sky Arts фестивальді "табыс еткен кезде кездесетін ең түрлі-түсті, әуенді және қуанышты музыкалық театр фестивальдерінің бірі" деп сипаттады. У. С. Гилберттің өткір сатиралық лирикасын және Артур Салливанның ұлы музыкалық талантын мақтататын фестиваль – Савой операларына арналған әлемдегі ең ірі шара. Бұл фестиваль G&S операларының заманауи және дәстүрлі қойылымдарын ұсына отырып, болашаққа бағытталған және көңілді. Фестивальдің кәсіби оркестрі негізгі сахнадағы қойылымдарға сүйемелдеп ойнайды.
Жарыстың
Фестиваль негізінен Ұлыбритания мен әлемнің түкпір-түкпірінен келген G&S әуесқойлық труппалары арасындағы бәсеке ретінде басталды, онға жуық әуесқойлық қойылымдармен. Әр фестивальдің апталық кештерінде "Ұлыбритания мен шетелдің үздік кәсіби емес топтары Халықаралық чемпион атағы үшін бәсекелеседі". 1994 жылы өткен алғашқы фестивальде бірінші жүлде АҚШ-тағы Мэн штатындағы Гилберт және Салливан қоғамы (кейін Хэнкок округінің G&S қоғамы деп аталды) ұсынған "Utopia, Limited" қойылымына берілді. Дерби Гилберт & Салливан компаниясы бірінші жүлдені басқа компанияларға қарағанда көбірек жеңіп алды (алты рет); ал Оңтүстік Англия Савой ойыншылары бес рет жеңіп, төрт рет екінші орын алды. Ирландияның Festival Productions компаниясы үш жыл қатарынан, 2007 жылдан 2009 жылға дейін жеңіп алды. Орындаушыларға, режиссерлерге және музыкалық режиссерлерге де жеке сыйлықтар табысталды. 1997 жылдан бері жыл сайын қатысып келе жатқан SavoyNet интернет-тобы 2013 және 2018 жылдары фестиваль чемпионы атанды және фестивальде барлық 14 G&S операсын ұсынған алғашқы және жалғыз компания болып табылады. Фестивальдің екінші онжылдығының соңында әр жыл сайынғы әуесқойлық қойылымдар саны азайды, ал пандемиядан кейін тікелей бағалау тоқтатылды, бірақ фестиваль және UNIFest чемпиондары мен жүлдегерлеріне ақшалай сыйлықтар беріледі. Фестиваль аясында, әдетте түстен кейінгі матинне уақытында университеттер арасында "Unifest" байқауы өткізіледі. Фестиваль ұйымдастырушылары сондай-ақ көптеген жылдар бойы бәсеке бөлігі ретінде ересектерге арналған "Фестиваль өндірісі" және бәсекеден тыс "Жастар өндірісі" (9-19 жас аралығындағы орындаушылар үшін) репетициялап, ұсынды.
Кәсіби қойылымдар
Фестиваль дами келе, алдымен демалыс күндері, ал енді бүкіл бағдарлама бойынша көбірек кәсіби қойылымдар көрсетілді. Мұндай қойылымдарды Карл Роза Опера компаниясы, Опера делла Луна, Нью-Йорк Гилберт және Салливан Ойыншылары, Чарльз Корт Опера, сондай-ақ фестивальдің өзі ұйымдастырған Ұлттық Гилберт және Салливан Опера компаниясы сияқты ұйымдар ұсынады. Бұл компанияда Ричард Сьюарт, Саймон Баттерис, Брюс Грэм, Джиллиан Найт, Барри Кларк, Майкл Рейнер, Патрисия Леонард, Дональд Максвелл, Джилл Перт, Гарет Джонс, Оливер Уайт, Ребекка Боттон, Ян Белси және Опера Бэйбс секілді танымал G&S орындаушылары өнер көрсетті. Джон Оуэн Эдвардс, Дэвид Расселл Хулм, Дэвид Стейдман, Эндрю Никлин және Джон Эндрюс компанияның музыкалық жетекшісі қызметін атқарды. Sky Arts бұл орындаушыларды "Ұлыбританияның музыкалық театр өнерінің ең көрнекті шеберлерінің бірі" деп сипаттайды. Ұлыбританиядағы кәсіби компаниялардың арасында, D'Oyly Carte-тен басқа, Ұлттық G&S Опера компаниясы барлық 13 Савой операсын көрсеткен. 2011 жылы "Дейли телеграф" газеті компанияның "көтеріңкі қойылымын" – "Utopia, Limited" операсын жоғары бағалады, бұл опера соңғы бір ғасырда Ұлыбританияда кәсіби сахнада сирек қойылған. 2012 жылы фестивальде 19 ғасырдан бері Ұлыбританияда оркестрмен толық көлемде қойылған алғашқы "Ұлы герцог" операсы көрсетілді. 2010 жылы Ұлттық G&S Опера компаниясы фестивальден тыс алғашқы қойылымын – "The Yeomen of the Guard" операсын Оксфорд қамалында ұсынды. Компания көп ұзамай маусым айынан тамызға дейін әр жазда репертуарлық қойылымдарымен гастрольдік сапарға шыға бастады, Бекстонды қоса алғанда, алты қала мен қалашада өнер көрсетті. 2015 жылдан бері Ұлттық G&S Опера компаниясы әр жазда фестивальде әдетте төрт қойылым қойып, 16 қойылымға дейін өнер көрсетеді, ал басқа кәсіби компаниялар көбінесе әрқайсысы бірнеше қойылым ұсынады.
The National G&S Opera Company has generally staged four productions at the Festival each summer since 2015, giving up to 16 performances there, while the other professional companies usually give a few performances each.
Орындары мен қосымша іс-шаралар
Барлық байқаулар мен демалыс күндері кәсіби қойылымдар фестивальдің басты сахнасында өтті. 1994 жылдан 2013 жылға дейін ол Фрэнк Матчем жобалаған 900 орындық Бекстон опера үйі болды. Харрогейтте кейбір шеткі қойылымдар 500 орындық Харрогейт театрында, ал қалғандары қаланың ішінде және айналасындағы әртүрлі жерлерде өтті. Гилберт немесе Салливанның сирек қойылатын туындылары да көрсетіледі. Сонымен қатар, G&S естелік жәрмеңкесі бар, ол коллекционерлер мен сыйлық іздеушілерге G&S жазбаларын, DVD-дискілерін, кітаптарын, ноталарын, мүсіндерін және басқа да қызығушылық тудыратын заттарды сатып алуға және сатуға мүмкіндік береді. Шеткі шараларға Гилберттің Салливансыз, Салливанның Гилбертсіз, Гилберт пен Салливан операларымен бірге қойылған туындылар, сондай-ақ Виктория және Эдвард дәуірінің басқа да шығармалары кіреді.
Мерекелік әсер мен тартымдылық
Фестиваль бүкіл әлем бойынша G&S қызметінің "тартылыс ортасы" ретінде қызмет етеді. G&S орындаушылары мен әлемнің бір бөлігіндегі көрермендер әлемнің басқа бөліктеріндегі топтардың өнерлерін көре алады. Дәстүрлі стильдегі қойылымдар авангардтықпен үйлеседі, ал G&S ғалымдары энтузиастардың кең аудиториясымен байланыс жасай алады. Манчестерден оңтүстік-шығысқа қарай шамамен бір сағаттық жерде орналасқан Пик ауданындағы тығыз, бірақ көтеріңкі шипажайлы қала Бекстон жазғы опера фестивальдері үшін өте қолайлы орын болып табылады, тұруға, тамақтануға және жергіліктік көрікті жерлерді тамашалауға жақсы мүмкіндіктер бар. Жақын маңдағы қамалдар (мысалы, Певерил қамалы), сәнді үйлер (мысалы, Чатсворт үйі, Хаддон Холл, Хардвик Холл және Калк Абби); және көптеген әкшене үңгірлер, соның ішінде Пул үңгірі, Бекстонның шетінде орналасқан. Қаланың кішкентай болуы фестиваль кезінде қонақтар мен орындаушыларға еркін кездесіп, араласуға мүмкіндік береді. Жан Дафти «Гилберт пен Салливан жаңалықтарында» былай деп жазды: «Аматорлық қойылымдар өте жоғары деңгейде болды. Букстонда Гилберт пен Салливанның гүлденуінің, қуантуының және барлығын бір отбасы ретінде біріктіретін керемет атмосфера бар». «Гилберт пен Салливан» газетінде де: «Аматорлық қойылымдар өте жоғары деңгейде болды. Гилберт пен Салливанның бір-біріне қуанышпен қарайтын, бір-біріне көңіл бөлетін, бір-біріне жақын отбасы ретінде қарайтын тамаша атмосферасы бар» делінген. Sky Arts телеарнасы 2010 жылы фестиваль және Гилберт пен Салливан туралы бірнеше репортаждар көрсетті. Фестивальдің кейбір кәсіби қойылымдары CD-де де қолжетімді.