Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бразилияның мемлекеттік қорғау агенттігі – Фудасао Насиональ дос Повос Индигенас (fũdaˈsɐ̃w̃ nasjoˈnaw dus ˈpɔvuz ĩˈd͡ʒiʒenɐs, ) немесе FUNAI – индейлердің мүдделерін және олардың мәдениетін қорғауға бағытталған бразилиялық мемлекеттік агенттік.
Brazilian government protection agency
The Fundação Nacional dos Povos Indígenas (fũdaˈsɐ̃w̃ nasjoˈnaw dus ˈpɔvuz ĩˈd͡ʒiʒenɐs, ) or FUNAI is a Brazilian governmental protection agency for Amerindian interests and their culture.
Бастапқыда Үндістан қорғау қызметі ретінде құрылған
1910 жылы бразилиялық маршал Кандидо Рондонның басшылығымен Үндістерді қорғау қызметі (Serviço de Proteção ao Índio) немесе SPI құрылды. Рондон қордың ұранын қабылдады: "Қажет болса, өл, бірақ ешқашан өлтірме". Өзінің позитивизміне сүйене отырып, Рондон SPI-ді жергілікті үндістердің өз қарқынымен дамуына рұхсат ету керек деген сеніммен басқарды. Мемлекеттік көмек пен қорғау арқасында үндістер ақырында заманауи қоғамға интеграцияланады деп есептелді. Осыдан кейін SPI байланыс пен қорғауды нығайту үшін олардың территорияларында бекеттер құру арқылы үнді қауымдарын "бейбіттендіру" миссиясын бастады. 1950-1960 жылдары Рондонның қайтысынан кейін SPI-дің шенеуніктері жемқорлыққа салынып, сыбайлас жемқорлыққа ұшырады. 1967 жылы шенеуніктер сексуалдық бұзылыстарға, зорлық-зомбылыққа және аурулар мен пестицидтерді тарату арқылы толықтай тайпаларды қырғынға ұшыратқандары үшін айыпталды, бұл SPI-ді таратуға халықаралық деңгейде наразылық тудырды. Осы таратудан кейін SPI-дің міндеттерін өз мойнына алып, жемқорлықтан туған зиянды жою үшін FUNAI құрылды.
In 1910, the Indian Protection Service (Serviço de Proteção ao Índio), or the SPI, was founded under the leadership of Brazilian Marshal Candido Rondon. Rondon created the foundation's motto: "Die if necessary, but never kill." Drawing from his Positivism, Rondon led the SPI with the belief that the native Indians should be allowed to develop at their own pace. With state assistance and protection, Indians would eventually integrate into modern society. The SPI then began its mission to "pacify" Indian communities by setting up posts in their territories to foster communication and protection. During the 1950s and 1960s, following the death of Rondon, the SPI's officials became corrupt. In 1967, the officials were accused of sexual perversion, abuse, and the massacre of entire tribes by introducing diseases and pesticides, leading to an international outcry for the disbandment of SPI. Following this disbandment, FUNAI was created to take over SPI's responsibilities and remedy the damages caused by corruption.
Алғашқы жылдар
FUNAI Әділет министрлігінің басқаруындағы және Бразилиада орналасқан бас кеңсесі бар, № 5371 заңмен құрылды. 1973 жылғы 19 желтоқсандағы № 6001 заң үндістерді Үндістер туралы ереже арқылы FUNAI-дің ресми қорғауына алды. Үкіметтік агенттіктің қорғауы үнді халқы үшін маңызды, бірақ бұл FUNAI-дің, үкімет құрамында болғандықтан, үндістердің мүддесіне қарсы әрекет етуге құқылы екенін білдіреді. Мысалы, Үндістер туралы ережеде жергілікті жерлерде кен өндіруге рұқсат берілді; 1983 жылғы жарлық кен өндіруді ұлттық қорғаныс және қауіпсіздік үшін ғана қажетті минералдармен шектеді, бірақ жеке компанияларға лицензия алуға және қажет болған жағдайда жергілікті жұмыс күшін пайдалануға рұқсат берді. Сонымен қатар, 1970-ші жылдардың басында FUNAI президенті генерал Жеронімо Бандейра де Мелло Бразилияның Амазонкасы арқылы Перу шекарасына дейін созылатын тас жол жоспарын бекітті. Сидней Посуэло – тас жол бойында тұратын тайпаларды іздеу және оларды қоныстандыру үшін жіберілген сертанист/зерттеушілердің бірі. Посуэло және басқа сертанисттер олардың араласуынан туындаған үндістердің көптеген өлімдеріне алаңдап, 1987 жылы оны тоқтатуға тырысу үшін бас қосты. Посуэлоның күш-жігері FUNAI саясатын «бейбіттендіру» және интеграциядан сақтауға бағыттуға зор ықпал етті.
FUNAI was created by Law No. 5,371, under jurisdiction of the Ministry of Justice and headquartered in Brasilia. On 19 December 1973, Law No. 6001 officially placed Indians under the protection of FUNAI through the Indian Statute. Protection from a government agency is important for Indian populations, but this also means that FUNAI, as a part of the government, has authority to act contrary to the welfare of the Indians. For example, the Indian Statute permitted mining on indigenous lands; a decree in 1983 restricted mining to minerals necessary only for national defense and security, but still allowed private companies to have licenses and use indigenous labor if necessary. Also, in the early 1970s, FUNAI president General Jerônimo Bandeira de Mello approved the plan for a highway that would run through Brazil's Amazon to Peru's frontier. Sydney Possuelo was one of the sertanistas/explorers sent to find and relocate the tribes living along the path of the highway. Possuelo and other sertanistas were disturbed by the number of indigenous deaths their contact caused, and met in 1987 to try to stop it. Possuelo's efforts greatly influenced FUNAI's change in policy from "pacification" and integration to preservation.
Президент Жаир Болсонаруның тұсында болған өзгерістер
Бразилияның бұрынғы президенті Жаир Болсонару Бразилияның ресурстарын экономикалық түрде пайдалануды күшейтуге, сондай-ақ жергілікті резерваттарда коммерциялық кен өндіру мен ауыл шаруашылығын дамытуға ниетті екенін білдірді. 2019 жылдың қаңтар айында қызметке кіріскеннен кейін бірнеше сағат ішінде Болсонару FUNAI-ге екі маңызды өзгеріс енгізді: ол FUNAI-ді Әділет министрлігінен жаңа құрылған Әйелдер, отбасы және адам құқықтары министрлігіне көшірді, сондай-ақ жергілікті халықтың дәстүрлі қоныс аумақтарын анықтау және оларды қол сұғылмаушы қорғалған территориялар ретінде белгілеу міндетін – конституция бойынша FUNAI-ге жүктелген міндетті – Ауыл шаруашылығы министрлігіне жүктеді. Бірнеше айдан кейін Бразилияның Ұлттық Конгресі бұл өзгерістерді күштен шығарды. 2019 жылдың шілдесінде Болсонару агробизнеспен байланысы тығыз федералдық полиция офицері Марсело Ксавье да Силваны FUNAI-дің жаңа президенті етіп тағайындады. Сильва сонымен қатар Ауыл шаруашылығы министрлігінің жоғары лауазымды шенеунігі және агробизнес лоббисінің президенті Набхан Гарсияның көмекшісіне үміткер болды, бірақ оның кандидатурасы расталмады. The Guardian газетінің хабарлауынша, FUNAI-дің бұрынғы президенті генерал Франклимберг де Фрейтас Гарсияның жергілікті халыққа деген "күнделікті жек көрушілік сезімі" бар екенін және ол FUNAI-ді "ұлттық дамуға кедергі" деп санайтынын айтты. 2020 жылдың сәуір айында FUNAI бекітілмеген немесе тіркелмеген жергілікті территорияларда жерді тіркеуге және сатуға рұқсат берді. Бұл 24 штаттың 237 резерватына әсер етуі мүмкін. Алайда, 2020 жылдың маусым айында Мату-Гросу штатының бас прокуроры оны жою туралы өтініш берді. Ол бұл рұқсатты FUNAI-дің өзінің міндеттерін орындамауы деп атады.
The former Brazilian president Jair Bolsonaro has expressed his determination to increase the economic exploitation of Brazil's resources and to increase commercial mining and farming on indigenous reserves. Within hours of taking office in January 2019, Bolsonaro made two major changes to FUNAI: He moved FUNAI from under the Ministry of Justice to be under the newly created Ministry of Women, Family and Human Rights, and he delegated the identification of the traditional habitats of indigenous people and their designation as inviolable protected territories − a task attributed to FUNAI by the constitution – to the Agriculture Ministry. Several months later, Brazil's National Congress overturned these changes. In July 2019, Bolsonaro appointed Marcelo Xavier da Silva, a federal police officer with strong connections to agribusiness, as the new president of the FUNAI. Silva was also nominated but not confirmed as an aide to Nabhan Garcia, a senior agriculture ministry official and president of an agribusiness lobby. According to The Guardian, former FUNAI president Gen Franklimberg de Freitas has said that Garcia "froths hate" for indigenous people and that he sees FUNAI as "an obstacle to national development". In April 2020, FUNAI authorized the registration and sale of land on unratified or unregistered indigenous territories. This could affect 237 reserves in 24 states. However, in June 2020 the state attorney general of Mato Grosso put in a bid for annulment. He called the authorization a dereliction of FUNAI's own mission.
Лула да Силваның екінші президенті
Президент Луис Инасио Лула да Силва өзінің алғашқы үкіметтік актісінде 2023 жылдың 1 қаңтарындағы № 1,154 Уақытша шараны шығарды, ол Түпкі халықтар министрлігін құрды, сондай-ақ Fundação Nacional do Índio (Ұлттық үнділер қоры – FUNAI) атауын Fundação Nacional dos Povos Indígenas (Ұлттық түпкі халықтар қоры) деп өзгертті, бұл қорды жаңадан құрылған министрлікке бағынышты етті. Сол күні Сан-Паулудан 2022 жылы сайланған федералды депутат Сония Гуахахара Бразилия үкіметінде министрлік лауазымын атқарган алғашқы түпкі халық өкілі болды.
In his first act of government, President Luiz Inácio Lula da Silva issued the Provisional Measure No. 1,154, of 1 January 2023, which created the Ministry of Indigenous People, and also renamed the Fundação Nacional do Índio (National Indian Foundation – FUNAI) with the name of Fundação Nacional dos Povos Indígenas (National Indigenous People Foundation), in addition to linking this foundation authority to the newly created ministry. On the same day, Sônia Guajajara, a federal deputy elected for São Paulo in 2022, became the first indigenous woman to hold a ministerial position in the Brazilian government, when she was appointed as a minister.