Кіріспе

Окен тағы (The Oaken Throne) – британдық жазушы Робин Джарвис жазған балаларға арналған қараңғы фантастикалық роман. Бұл Джарвистің "Дептфорд тышқандары" кітаптарына арналған преквелдер сериясы – "Дептфорд тарихы" трилогиясының екінші кітабы. Ол алғаш рет 1993 жылы Ұлыбританияда Macdonald Young Books баспасынан жарық көрді. 2005 жылы АҚШ-та Chronicle Books баспасы оны жариялады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Орта ғасырдағы Англияда көп жылдар бойы жарғақтар мен бөрікшіктер арасында соғыс болып келді. Жарғақтар бөрікшіктердің патшайымы Жұлдыз әйелдің, ай құдайының сыйы ретінде берілген болжам мен көрегендік қабілеттерін ұрлап алғанына сенді. Морвенна есімді опасыз бөрікшіктің көмегімен олар Жұлдыз әйелдің Гринрич патшалығына шабуыл жасайды. Өлім аузында жатқан Жұлдыз әйел өзінің сиқырлы күміс емен бұтағын саяшы соғаға тапсырады, ол оны қауіпсіз жерге жеткізеді. Келесі күні, алыстағы Колл Регалис патшалығында Альдертайд мерекесіне дайындықтар барысында жарғақтар әскерінің сойқыншылықпен ұшып өтуі тойды тоқтатады. Олар құсты өлтіріп, күміс емен бұтағы Колл Регалис ханшайымы Изабелдің қолына түседі. Күндізгі жарықтан шаршаған жарғақтар кетеді, бірақ түнде бұтақты қайтарып алу үшін қайта оралуға уәде береді. Изабел Гринричке сапар шегіп, жаңа Жұлдыз әйел болуы керек. Колл Регалис сақшыларының бәрі онымен бірге жетеді, ал патшалықта қалған тұрғындар жарғақтар келгенде оларды тойтарыс беру үшін өздерін құрбан етуге дайын тұрады. Орманнан өтетін жолда Изабелдің сақшылары Веспертилио есімді жас жарғақшыны табады. Ол рыцарь бола алмағандықтан, Гринрич шайқасына қатысу үшін үйінен қашып, бірақ қанатын сындырып алған. Изабел жарғақтарды жек көретін болса да, кеңесшісі Годфри Весперді жол көрсетуші ретінде пайдалануды ұсынғанда, оны тұтқын ретінде алып жүруге келіседі. Түнде топқа қанқұмар секта мүшелері – Хобберлер шабуыл жасайды. Изабелден ұрлаған күміс емен бұтағының күшін пайдаланып, бас жұмасы олардың зұлым құдайы Хоббты жер астынан шақырады. Годфри бұтақты қайтарып алу жоспарын құрастырады, ол сәтті аяқталады, бірақ оның өліміне себеп болады. Изабел Весперді босатады, өйткені оның жол көрсетуші ретінде көмегіне мұқтаж. Екеуі қашып кетеді, бірақ ашуланған бас жұма оларға қарғыс тастап, Хобб бірнеше күн ішінде пайда болғанда Изабелді өлтіретінін және Веспердің қоңыраулардың үнімен қоршалғанда өлетінін айтады. Изабел мен Веспер Гринричке емделу үшін зыярат етіп келген Гиральдус есімді мәйекті және Тайсл есімді ақсаң шұбартықты кездестіреді. Олар бір мақсатқа бағытталғандықтан, Изабел олармен бірге жүруді сұрайды, Весперге еркін деп айтады. Бірақ ол топпен бірге қалуды шешеді, өйткені Изабелге деген құпия сүйіспеншілігі күшейгенін сезінеді. Хобберлердің ормандағы қорқынышты саяхатта қуғаннан кейін, Изабел Колл Регалистегі Альдертайд мерекесінде танысқан Вендел Макулатуммен қайта кездеседі. Ол Хобберлерге қарсы көтерілген орман тұрғындарының тобы бар екенін және олардың базасы жақын жерде екенін естігенін айтады. Оларға жеткенде Веспер мен Изабел Ежелгімен кездеседі, ол онда тұратын құрметті және өлмейтін тұлға. Ол Ұлы соғыстың бекер болғанын айтады, өйткені жарғақтардың күшін ұрлаған Жұлдыз әйел емес, олардың жемқор көшбасшысы Хретхел болған. Хобберлерді жеңудің жалғыз жолы – жарғақтар мен бөрікшіктердің бірігіп күресуі. Тайсл өлген күйде табылады, оны Вендел өлтіргені белгілі болады, ол шын мәнінде Хоббтың бас жұмасы. Қайғыдан ашуланған Жиральдус Венделге шабуыл жасайды, бірақ соңғысы жеңіске жетеді. Алайда, мүгедек кене туннельдің құлауына себеп болады, бұл Венделді де, өзін де өлтіреді. Веспер мен Изабел Гринричке жетеді. Морвенна Изабелге жақындап, оның сенімін жеңіп алады, содан кейін күміс емен бұтағын ұрлап, өзін Хоббер екенін көрсетеді. Веспер мен Изабел жарғақ пен бөрік әскерлерінің шайқасқа кіріскенін көріп, үмітсіздікке ұшырайды. Ежелгілер берген арнайы шөптерді пайдаланып, Веспер олардың бәрін алаңдататын отты жағады. Олардың жанжалының өтірікке негізделгенін айтқанда, таңғалып тыңдайды. Хобберлер таудан өрлеп келе жатқанда, жарғақтар мен бөрікшіктер ортақ жаумен күресу үшін бірігеді. Кенеттен жерден алып мүйізді тышқан құдайы Хобб шығады, бұл бәріне қорқыныш сыйлайды. Морвенна Хоббпен өртеліп кетеді, ол оны Изабел деп қате қабылдайды, өйткені ол күміс емен бұтағын киіп жүр. Қайтарып алынған бұтақтың күшін пайдаланып, Изабел Жұлдыз әйелдіктің билігін қабылдап, Хоббке қарсы тұрады. Ол оны шаршаудан есінен танымас бұрын қарапайым еменге тұтқындап қоятын сиқыр жасайды. Бірнеше аптадан кейін Гринрич Изабелдің тағына отыруына дайындық үшін бұрынғы салтанатына қайта келді. Веспер келіп, онымен сөйлесуді сұрайды. Ол өзінің сүйіспеншілігін білдіріп, онымен қашуды ұсынады, бірақ ол бас тартады, өйткені оның міндеті маңыздырақ екенін айтады. Қайғыға толы Веспер жалғыз қалғанда, плащ киген біреу оған ішімдік ұсынады. Ол ішімдікті ішеді, бірақ қорқынышпен ішімдік у болып шығатынын және плащ киген адамның өлген Вендел Макулатумның руы екенін біледі, ол қарғысын орындау үшін қайтып келген. Темірқазыққа дейін, Изабелдің ойында жас жарғақшы туралы ойлар жүреді. Соңында ол Жұлдыз әйелдіктің билігінен бас тартады және Весперді іздеу үшін жүгіріп кетеді. Ол оны көк жазғы гүлдермен қоршалған өлі қалпында табады, жүрегі ауырады.

Өмірбаян

"Соңғы есеп", "Дептфорд тышқандары" трилогиясының үшінші кітабы, бұрынғыдағы жарғақтар мен белгіштер арасындағы соғысқа сіңізген. "Окен тағын" жазу кезінде Джарвис "сол әңгімені толыққанды айтуды қалады". Оның әдеттегі тәсілі бойынша, ол кейіпкерлер туралы жазудан бұрын олардың суреттерін салады. Алғашқы суреті – мәйекті қарт тышқан, кейін Гиральд болған. Көп ұзамай тышқанға жол көрсеткен Тайсл пайда болды, және осы екеуі Джарвистің осы әңгімедегі сүйікті кейіпкерлеріне айналды. Ол "Хобберлерге де өте риза болды, олардың бәрі де жаман және жек көрінетін болды". Джарвис Изабелльдің "Дептфорд тышқандары" кітаптарындағы қарт Жұлдызшыл емес екенін нақтылады.

Қабылдау

Сали Эстес Booklist журналында «Емен тағы» кітабын «алдыңғы кітаптан қараңғырақ, қорқынышты және қанды көріністерге толы, бірақ сонымен қатар рухты көтеріп, ерлікке шақыратын, ал оның саналы кейіпкерлері жануарлардың табиғатына сай» деп сипаттады. Kirkus Reviews оны «Redwall сериясының жанкүйерлеріне арналған керемет таңдау» деп атады. School Library Journal журналынан Кристин МакГинти: «Оқырманға осы махаббат, адалсыздық және жақсылық пен жамандық арасындағы күрес туралы қараңғы, тартымды әңгімені қолынан түсірмей оқу қиын болады. Бұл серияның екінші кітабы толыққанды дербес туынды. Жақсы жазылған кейіпкерлер тамаша сюжетті күшейтеді, оқырмандарды соңғы бетке дейін қызықтырып ұстайды» деді.