Паheli: Ұлыстың қиялы мен махаббат хикаясы

Кіріспе

Пахели – 2005 жылғы үнді хинди тіліндегі фантастикалық фильм, 1973 жылғы Мани Каулдың «Дювидха» фильмінің қайта түсірілімі. Фильм Виджаядан Детханың раджастхани тілінде жазылған қысқа әңгімесі негізінде түсірілген. Сонымен қатар, ол 1997 жылғы «Нагамандала» каннада фильмінен де шабыттанды, бұл фильм Гириш Карнадтың осы аттас пьесасы бойынша түсірілген. Режиссері Амол Палекар, ал өндірушілері Джухи Чаула, Азиз Мирза, Санжив Чаула және Шахрух Хан, ол сонымен қатар басты ер адам рөлін ойнайды. Фильм күйеуі (Хан) іскерлік сапарға кеткен әйелдің (Рани Мукерджи) басынан өткен оқиғаны баяндайды. Оған күйеуінің кейпінде келген, оған ғашық болған және оның орнын басатын әруақ келеді. Детханың әңгімесі бұрын 1973 жылы Мани Каулдың фильміне бейімделген болатын. «Пахели» бастапқы материалдан және бұрынғы бейімделулерден өзгеше болып, сюжетке және басты әйел кейіпкеріне феминистік бейімділік береді. «Пахели» Харраредегі «Либерти» кинокешенінде өткен 9-шы Зимбабве халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Сондай-ақ, ол Санденс кинофестивалі мен Палм-Спрингс халықаралық кинофестивалінде де көрсетілді. Фильмнің бастапқы аты «Ghost Ka Dost» (Әруақтың досы) болған. «Пахели» 79-шы «Оскар» сыйлығына Үндістанның ресми өкілі болды. «Пахели» 2005 жылдың 24 маусымында шықты және прокатта орташа коммерциялық табысқа ие болды, бүкіл әлем бойынша 32 крор рупий жинады. Фильмнің түсірілімі, өндірістік дизайны, түсірушілік шеберлігі, костюмдері және арнайы эффектілері үшін сыншылардың мақтауына ие болды, бірақ оның сюжеті мен сценарийі сынға ұшырады. 51-ші «Фильмфэр» сыйлығында «Пахели» екі номинация алды: «Үздік лирик» («Dheere Jalna» үшін Гүлзар) және «Үздік әнші» («Dheere Jalna» үшін Сону Нигам). 53-ші Ұлттық кино сыйлығында фильм «Dheere Jalna» әні үшін Шрея Гошалды «Үздік әйел әнші» деп таныды.

Сюжет

Фильмнің повествовательдері – екі қуыршақ, оларды Насеруддин Шах және Ратна Патак Шах дауыстарын қосып орындайды. Раджастхандық жас қыз Лакчи (Рани Мукерджи) алыс ауылдан келген бай саудагер Бханварлалдың (Анупам Кхер) ұлы Кишанға (Шахрух Хан) үйленеді. Ол жаңа үйіне бара жатқанда, саяхатшылар дхармашалада (рухани мекенде) демалуға тоқтайды, онда бір арбақ Лакчини көріп, оған ғашық болады. Сол түні Кишанның, мінекибап ұлдың, әкесінің қалауын орындауға дайын екені белгілі болады – ол әкесінің тілегімен жаңа, алыс жерде бизнес ашуға кіріседі. Кишан түнімен әйелінен алшақтап, есептерін аяқтап, таңертең бес жылға созылатын сапарға шығады. Лакчи қатты күйзеледі, ал күйеуінің әпкесі Гаджробай (Джухи Чаула) оны жұбатады, себебі Гаджробайдың күйеуі Сүндерлал (Сюниел Шетти) де бір кезде жоғалып кеткен еді. Келесі күні арбақ Бханварлалдың үйіне Кишанның кейпінде және даусымен келеді, себебі ол Лакчини өзіне деген құштарлығынан туған сезімге ие. Үйдегілердің алдында Кишан рөлін ойнаса да, ол түнімен Лакчини өзінің кім екенін ашады. Осылайша Лакчи алдында таңдау тұр: оның барлық армандарының бейнесін сомдайтын, нағыз күйеуінің кейпінде келген арбақ. Ол Кишанның жаңа, сезімтал, сиқырлы, әлеуметтік және өзіне сенімді нұсқасын қабылдайды. Кишанның кейпіндегі арбақ Кишанның барлық туыстарымен дос болады және Бханварлалды сиқырлы, мүмкін, көзге көрінбейтін алтын монеталармен қуантып, оның ризашылығын жеңіп алады. Оның жалғыз қателігі – елші Бхожаға (Раджпал Ядав) қатысты. Бхожа Кишанның іс сапарынан хат жібергеніне және оны өзінің үйінде алғанына қызығады, сондай-ақ арбақ (Кишанның кейпінде) оған су ұсынбағанына ренжіді. Лакчи мен арбақ төрт жыл бойы бақытты өмір сүреді, ол осы уақытта қайын жұрттарын қуантып, отбасы мен ауылдың көптеген мәселелерін шешеді. Содан кейін Лакчи арбақтың баласына жүкті болады, ал нағыз Кишан әйелінің жүктілігі туралы қауесеттердің рас екенін білу үшін қайта оралады. Ол арбақты өзінің (Кишанның) кейпінде табады, сонымен бірге Лакчи ерте босанып, Лунима есімді қызды дүниеге әкеледі. Кишанның отбасы екі егіздің қайсысы нағыз Кишан екенін анықтай алмайды (арбақ өзінің кім екенін мойындаудан бас тартады) және патшаға шақырып, төрелік етуді шешеді. Осы уақытта Сүндерлал да үйіне оралып, Гаджробайдан ұзақ уақыт бойы жоғалып кеткені үшін кешірім сұрап, отбасымен қайта қосылады. Патшаға бара жатқан жолда Кишанның отбасы ескі қойшы Гадариямен (Амитаб Баччан) кездеседі, ол нағыз Кишанға үш сынақ қою арқылы оларға көмектеседі. Ол: "Кім ыстық көмірді көтере алады, ол Бханварлалдың нағыз ұлы болады, кім қойларын уақытында жинай алады, ол қалыңдықтың нағыз күйеуі болады, ал кім су құюға қол жеткізе алады, ол қалыңдықтың нағыз сүйіктісі болады" дейді. Кишан алғашқы екі сынақтан өтуге тырысады, бірақ арбақ тіпті тырыспайды. Гадария "Күйеудің нағыз сүйіктісі" деп айтқанда, арбақ үшінші, мүмкін емес нәрсені істейді және Лакчини сүйіспеншілігін дәлелдеу үшін су бөтелкесіне кіреді. Осылайша нағыз Кишан анықталады, ал Гадария арбақ шығып кетпеуі үшін бөтелкені тез жабады. Осы аяннан кейін нағыз Кишан бөтелкені шөл далаға лақтырып тастайды, ал барлығы үйлеріне қайтады. Лакчи арбақтың жоғалғанына қатты қайғыдайды. Соңында арбақтың бөтелкеден қашып, Кишанның денесіне кіріп, онымен бірге өмір сүретіні белгілі болады. Лакчи күйеуіне арбақ оны алдамағанын айтқысы келгенде, арбақ өзінің кім екенін Лакчини қызына бермек болған есімін еске түсіріп, ашады. Осылайша Лакчи бір денеде өзінің нағыз күйеуімен және оның арбақ сүйіктісімен бақытты өмір сүре бастайды. Қуыршақтар бұл ертегінің өте ескі халық ертегісі екенін айтып, әңгімені аяқтайды.

The film is narrated by two puppets, voiced by Naseeruddin Shah and Ratna Pathak Shah. A young, enthusiastic Rajasthani village girl, Lachchi (Rani Mukerji), is married off to Kishan (Shah Rukh Khan), the son of the wealthy merchant Bhanwarlal (Anupam Kher), from a distant village. While travelling from her home to her in laws' home, the party stops to rest at a dharamshala (spiritual dwelling), where a ghost sees Lachchi and falls in love with her. Later that night, it is revealed that Kishan, who is a dutiful son, will honour his father's wish to begin a new, far away business on a predetermined auspicious date, which happens to be the very next day. Kishan turns away from his wife at night, to finish his bookkeeping, and in the early morning hours sets off on a business trip that is to last five years. Lachchi is devastated; Gajrobai (Juhi Chawla), her husband's aunt, consoles her, empathising on the grounds that Gajrobai's husband, Sunderlal (Suniel Shetty), has also disappeared. The next day, the ghost appears in Bhanwarlal's house, having taken Kishan's shape and voice because of his own attachment to Lachchi. Despite pretending to be Kishan in front of everyone else in the house, the ghost reveals his true identity to Lachchi at night. Lachchi is thus presented with a dilemma between the representation of all of her desires in the form of the ghost who has taken the form of her real husband. She takes this newfound, sensual, magical, social, self confident version of Kishan as hers. As Kishan, the ghost befriends all of the real Kishan's family and keeps Bhanwarlal happy by providing him with magical, possibly illusory, gold coins. His only blunder is in his treatment of the messenger, Bhoja (Rajpal Yadav), who is perplexed by the idea that Kishan has sent a letter from his business trip only to receive it himself in his own house, and offended when the ghost (who appears as Kishan) does not offer him a glass of water. Lachchi and the ghost live blissfully together for four years, during which he also keeps her in laws happy and solves many problems of the family and the village. Lachchi then, becomes pregnant with the ghost's child, and the real Kishan returns to see if the rumours about his wife's pregnancy are true. He returns to find the ghost in his (Kishan's) own form at the same time that Lachchi goes into early labour and gives birth to a daughter, Lunima. Kishan's family is unable to determine which of the doppelgangers is the real Kishan (the ghost refusing to confess) and decide to visit the king so that he can arbitrate. In the meantime, Sunderlal also returns home and apologises to Gajrobai for his sudden disappearance for so long and reunites with his family. On the way to the king, Kishan's family meets an old shepherd, Gadariya (Amitabh Bachchan), who helps them out by placing three tests in front of the real Kishan. He tells everyone that the one who can pick up hot coals will prove himself as Bhanwarlal's real son, the one who can gather his sheep in time will prove himself as the real husband of the bride, and the one who can enter his water bottle will prove himself as the real lover of the bride. Kishan tries his best to perform the first two, which the ghost does not even bother to try. When Gadariya says "the real lover of the bride", the ghost performs the third, impossible feat and enters the water bottle, simply to prove his love for Lachchi. Thus, the real Kishan is found out and Gadariya quickly closes his bottle so the ghost cannot come out of it. Following this revelation, the real Kishan throws away the bottle in the middle of the desert, and everyone returns home. Lachchi is devastated over the loss of the ghost. In the very end, it is revealed that the ghost has escaped the bottle and possessed Kishan's body to live with her. While Lachchi tries to confess to her husband that the ghost had not actually fooled her, the ghost exposes his identity to Lachchi by reminding her of the name they were originally going to give their daughter. Thus, Lachchi begins living happily with both her real husband and her ghost lover in the same body. The puppets end the story, remarking that this is a very old folk tale.

Өндіріс

2004 жылы Палекар Шахрух Ханға тыңдау өткізуді сұрап келді. Сценарийді тыңдағаннан кейін Хан Палекардан оны өндіріп, сонымен қатар басты рөлде ойнау мүмкіндігін сұрады. Ханның сөзіне қарағанда, "Пахели" – әйелдердің азаттығы туралы фильм, ол некеге қатысты мәселелерді қозғайды және әйел махаббат болмаған жағдайда, тек некеге тұрғандықтан ғана ер адаммен бірге болуға міндетті ме деген сұрақ қояды. "Пахели" 45 күн ішінде Раджастханның (Жунджуну ауданы) аймағында толығымен түсірілді. Баччан мен Ханның шөлдегі бір көрінісі Мумбайдағы тікұшақ алаңында түсірілді. Тағы бір көрініс Тодарасингхтегі Хади Рани Кундында (көбінесе Чанд Баоримен шатастырылады) түсірілді.

Сыни қабылдау

«Пахели» 79-шы «Оскар» сыйлығына Үндістанның ресми түсінігі ретінде ұсынылды. Rediff.com сайтынан Раджа Сен оны «Солқындымас арман!» деп атап, былай деді: «Біріншіден, бұл өте ұзақ уақыттан бері көріп жүрген ең әдемі үнді фильмі, және ол барлық уақыттағы ең жақсы фильмдердің қатарында. Палекар өте әдемі түсірілген, құмар тудыратын ертегі жасады. Рави К. Чандранның операторлық жұмысы Раджастханның құмды ландшафтарына бізді ағынмен үйлесімділікпен енгізеді, көз тартады. Фильмнің әрбір кадры өте әдемі, мағыналы түстерге боялған. «Пахели» фильмін көру – керемет тәжірибе, фильмнің бастапқы кадрынан бастап-ақ оның сиқырлы түс палитрасы бізді баурап алады». Rediff.com сайтының 2005 жылғы «Үндінің ең жақсы 10 фильмі» тізімінде үшінші орынға ие болды.

Кассалық жинақ

Пахели көрсетілімінің бастапқы күні 90% билет сатылды. Фильм Үндістанда жалпы таза табысқа 3,63 млн АҚШ доллары қосымша түсті, ал шетелдегі кассадан 3,63 млн АҚШ доллары түсті. Үндістанда "орташа" фильм деп бағаланса, шетелде "жетістікке" жетті. Бұл дистрибьюторлары үшін қауіпсіз және тиімді жоба болды.

Марапаттар

Пахели бірнеше марапаттар мен номинация алды. Сыйлық санаты Жеңімпаздар мен номинанттар Нәтижелер 53-ші Ұлттық кино сыйлығы: "Dheere Jalna" үшін үздік әйел әнші – Шрея Гошал. 51-ші Filmfare Awards: үздік лирик – Гүлзар ("Dheere Jalna" үшін), үздік ер әнші – Сону Нигам ("Dheere Jalna" үшін). 2006 жылғы Zee Cine Awards: үздік көркемдік режиссер – Мунеesh Sappal, үздік фильм өңдеу – R. Mittal, үздік актер – Шахрух Хан, үздік ер әнші – Сону Нигам ("Dheere Jalna" үшін), үздік хореография – Фарах Хан ("Kangna Re" үшін), үздік операторлық – Рави К. Чандран, үздік костюм дизайны – Шалини Сарна, үздік жарнама дизайны – R. D. Parinja, үздік дыбыс режиссері – Ануж Матур. 2006 жылғы Star Screen Awards: үздік көркемдік режиссер – Мунеш Сапал, үздік ер әнші – Сону Нигам ("Dheere Jalna" үшін), үздік актер – Шахрух Хан, үздік операторлық – Рави К. Чандран, үздік музыкалық режиссер – M. M. Keeravani, үздік лирик – Гүлзар ("Dheere Jalna" үшін), үздік хореограф – Фарах Хан ("Kangna Re" үшін).