Кіріспе

Италиялық футболшы және жаттықтырушы

Витторио Поццо (; 2 наурыз 1886 – 21 желтоқсан 1968) – итальяндық футболшы, жаттықтырушы және журналист. "Metodo" тактикалық схемасын жасаған Поццо барлық уақыттағы ең ұлы жаттықтырушылардың бірі саналады және ұлттық құраманы екі рет ФИФА Әлем Кубогында жеңіске жеткізген жалғыз жаттықтырушы – ол Италия құрамасын 1934 және 1938 жылғы ФИФА Әлем Кубогында жеңіске бастады. "Il Vecchio Maestro" ("Ескі ұстаз") деген лақап атымен танылған ол 1936 жылғы Олимпиадалық футбол турнирінде Италияны алтын медальға ие етті, Олимпиада ойындары мен Әлем Кубогын жеңіп алған жалғыз жаттықтырушы атанды, сондай-ақ 1930 және 1935 жылғы Орталық Еуропа халықаралық кубогында Италия құрамасын басқарды.

Ерте өмір

Витторио Поццо 1886 жылдың 2 наурызында Италияның Турин қаласында, Пондеранодан шыққан отбасында дүниеге келді.

Ойын мансабы

Ойыншы ретінде Поццо 1905–06 маусымында Швейцарияда «Грассхоппер» (Цюрих) клубында кәсіби футбол ойнады. Содан кейін Италияға оралғанда, ол «Торино» футбол клубын (бұрынғы «Foot Ball Club Torino») құруға көмектесті, онда бес маусым ойнады және 1911 жылы футболдан кетті. 1912–1922 жылдары «Ториноның» техникалық директоры қызметін атқарды. Оқуын аяқтағаннан кейін «Пирелли» компаниясына жұмысқа орналасты, онда менеджер болды, бірақ кейін Италия ұлттық құрамасын басқару үшін қызметтен кетті. Ол «Пиреллидегі» жұмысына қайта оралды.

Оның алғашқы мерзімінде ұлттық құраманы алуан түрлі адамдар тобы басқарды. Аугусто Рангоне (1925–1928) және Карло Каркано (1928–1929) есімділердің қысқа мерзімді басшылығынан басқа, Поццо 1960-жылдарға дейін жалғыз комиссар рөлін атқарды. Поццо Бірінші дүниежүзілік соғыста «Альпини» әскерінде лейтенант болып та қызмет етті. 1924 жылы Жазғы Олимпиада ойындарына орай Поццо қайтадан бас бапкер болып тағайындалды. Бұл жолы Италия ширек финалға өтті, бірақ Швейцарияға 2:1 есебімен жеңілді. Осы жеңілістен кейін Поццо отставкаға кетіп, жұмысына және аурудан көз жұмған әйеліне көңіл бөлді. Әйелі қайтыс болғаннан кейін ол Миланға көшіп, «Пиреллидегі» жұмысын жалғастырды, сонымен қатар Туриндегі «La Stampa» газетінде журналист ретінде қызмет етті, ол өмірінің соңына дейін жалғасты. 1930 жылы Италия Орталық Еуропа халықаралық кубогын жеңіп алды, Будапеште Венгрияны 5:0 есебімен ұтты. Олар «Wunderteam» деп аталған Мейслдің австриялық командасынан титулдың иесі атанды, екі жылдан кейін олар турнирдің екінші кезеңінде жеңіске жетті. 1930 жылы Испанияға жеңілгеннен кейін Поццо Италия құрамасының капитаны болған және он жылдан астам уақыт халықаралық сапында болған Адольфо Балончериді командадан шығарды. 1932 жылы Орталық Еуропа халықаралық кубогында Италия Австриядан кейін екінші орынды иеленді; Австрия Италияны, сондай-ақ чехтерді жеңді, ал Венгрияға қарсы жеңіліс тек пенальти соқпауының арқасында болдырды. Бұл Поццоға өзінің клубында тұрақты гол соққан Болонья ойыншысы Анджело Шиавионы қайтаруға мүмкіндік берді, бірақ 1934 жылдың ақпанында Әлем чемпионаты алдында Австрия Италияны Туринде 4:2 есебімен жеңді, Поццо бұл жолы команда капитаны Умберто Калигаристі де командадан шығарды.

1934 жылғы әлем чемпионаты

1934 жылғы FIFA әлем чемпионатында, Еуропа құрлығында өткен тұңғыш турнирде, Поццоның итальяндық құрамасы Италиядағы саяси ахуалға ықпал еткен деген күдік тудырған, әділ емес төрешіліктен пайда тапты. Шындығында, итальяндық фашист диктаторы Бенито Муссолини Италияның матчтары алдында бірнеше төрешімен, соның ішінде Италияның жартылай финалдағы және финалдағы жеңістерін тікелей бақылаған Иван Эклиндпен кездескен. Кейіннен Эклинд итальяндықтарға көмектескенін айыптады. Италияның Испаниямен өткен ширек финалдағы ойыны, қосымша уақыттан кейін 1:1 есебімен тең аяқталды, бұл төреші Луи Баерттің шешімдеріне күмән тудырды. Қайта матчте швейцар төреші Рене Мерсе де сыннан құтыла алмады және үйіне келген соң Швейцария футбол федерациясы тарапынан шеттетілді. Екі матч та өте агрессивті өтті, нәтижесінде екі команданың бірнеше ойыншысы ауыр жарақат алды: алғашқы матчта теңестіру голы үшін дарбазашы Рикардо Замораға жасалған бұзық әрекет жазаланбады, ол қайта матчке қатыса алмады, ал оның орнына шыққан Жоан Жозеп Ногуеске де назар аударылмады; кем дегенде үш испандық ойыншы алаңнан жарақатпен шығуға мәжбүр болды. Итальяндық Марио Пицциоло да алғашқы матчта испандардың салдарынан аяғы сынды, және ол енді Италия құрамасында ойнамады. Италияның қайта матчта 1:0 есебімен жеңісі оларға жартылай финалға жол ашты. Италия Венгрия мен Австрия арасындағы ширек финалдың нәтижесінен де пайда тапты, онда Австрия өте тартысты ойында 2:1 есебімен жеңіске жетті. Содан кейін Италия Австрияны бір голмен жеңді. Құрамадағы "Ориунди" өкілі Энрике Гуайта Джузеппе Меацца қақпашы Питер Платцердің үстінен құлағаннан кейін, жақын қашықтықтан ойынның жалғыз голын соқты. 10 маусымдағы финалда, Римдегі Stadio Nazionale PNF стадионында, ауа температурасы жоғары болған кезде, Италия қосымша уақытта Чехословакияны 2:1 есебімен жеңіп, титул иегері атанды. Әлем чемпионатындағы сәттілікке байланысты Поццо өз саласындағы еңбектері үшін "Commendatore" атағымен марапатталды. Поццо басшылығымен Италия 1935 жылы Орталық Еуропа халықаралық кубогын қорғады, ал 1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына Австрия мен Англиядан ғана жеңіліс көріп келді; олар турнирде алтын медальді жеңіп алды, қосымша уақытта Австрияны 2:1 есебімен жеңді.

1938 жылғы әлем чемпионаты

1938 жылы Францияда өткен әлем чемпионатына дейін Италия Поццо басшылығымен соңғы жарыстарда жеңіліссіз сақталды. Сильвио Пиола 1935 жылы алғаш рет ұлттық құрама сапына шақырылып, тұрақты түрде гол соғып, Меацца үшін тиімді серік болды. Коломбстағы ширек финалда екі команда да көк түспен ойнағандықтан, Италияға фашизммен байланысты қара түспен ойнауға мәжбүрлеу туралы шешім қабылданды (мүмкін Муссолинидің өзі бұйрық берген болуы мүмкін). Бұл түспен бірге, сол жақ кеудесінде Фашио Литторио белгісі және Савойяның гербы болуы керек еді. Үй стадионындағы жанкүйерлердің қарсылығына қарамастан, Италия матчты 3:1 есебімен жеңіп, келесі сатыға өтті. Кейін олар Поццоға Парижге ұшақпен барып, финалдағы ойынды көруге мүмкіндік берді. Поццо итальяндық командаға бразилиялықтардың ойыншылардың рухын көтеру үшін айтқандарын жеткізді. Бұл матчтағы жеңіске жету үшін психологиялық негіз болды, нәтижесінде Италия 2:1 есебімен жеңіске жетті. Осыдан кейін бразилиялықтар итальяндықтарға ұшақ билеттерін сатудан бас тартып, олар Парижге пойызбен баруға мәжбүр болды. Финалда Италия екінші рет әлем чемпионы атағын Венгрияға қарсы 4:2 есебімен жеңіп алды. Италияның фашистік диктаторы Бенито Муссолини финал алдында итальяндық командаға «Жеңіс немесе өлім!» деген жеделхат жіберген деген кең таралған аңыз бар. Алайда, Пьетро Рава кейіннен бұл ақпаратты жоққа шығарып: «Жоқ, жоқ, жоқ, бұл рас емес. Ол бізге сәттілік тілеген жеделхат жіберді, бірақ ешқашан «Жеңіс немесе өлім!» демеді» деді. Бұл рекорд 2019 жылғы FIFA Әйелдер Әлем чемпионатында АҚШ әйелдер құрамасының бас жаттықтырышы Джилл Эллис бұл көрсеткішті қайталайғанға дейін сақталды. 1938 жылдың қарашасынан 1939 жылдың шілдесіне дейін Поццо Италия үшін қатарынан 9 жеңіске жетіп, рекордты орнатты, бірақ 2019 жылы Роберто Манчини бұл көрсеткішті жаңартты. 1935 жылдың 24 қарашасынан бастап Венгрияға қарсы матчтан 1939 жылдың 20 шілдесіне дейін Финляндияға қарсы матчқа дейін Поццо Италияны 30 ойындық жеңіліссіз сериямен жетектеді, бірақ бұл рекорд 2021 жылы жаңа көрсеткішпен ауыстырылды.

Кейінгі жаттықтырушылық мансабы (1939-1948 жж.)

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Поццо барлық әрекеттер барысында өзінің қызметінде болды. 1948 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Италия құрамасының бас жаттықтырушысы ретінде Поццоның соңғы матчы Лондонның Хайбери стадионында Данияға 5:3 есебімен жеңіліспен аяқталды. Поццо 95 матчта 63 жеңіс, 17 тең түсу және 16 жеңіліс тіркеді (1921 жылы техникалық комиссия құрамында тағы екі жеңіс қосымша есептелді). Ол еуропалық ерлер құрамаларының бас жаттықтырушылары арасындағы ең ұзақ қызмет еткен рекордты иеленеді. Оның 1949 жылғы соңғы, қиын әрекеті – «Гранде Торино» командасының ойыншыларының, оның достары мен шәкірттерінің 4 мамырдағы Суперга әуе апатында қаза болған денелерін анықтауға көмектесу болды. Ол командамен Лиссабонға бара алмағандықтан апаттан құтылды.