Фазер эффектісі: дыбысты өңдеу және құбылысы

Кіріспе

Жарқын дыбыстық эффект

Фазер – жиілік спектрінде бірнеше шыңдар мен ойыстар жасау арқылы сигналды сүзгілейтін электронды дыбыс өңдегіш. Әсер ететін толқынның шыңдары мен ойыстарының орны көбінесе ішкі төмен жиілікті осциллятормен модуляцияланады, осылайша олар уақыт өте келе өзгереді, жарқын эффект тудырады. Фазерлер көбінесе адам сөйлеуі сияқты табиғи дыбыстарға «синтезделген» немесе электрондық эффект беру үшін қолданылады. «Жұлдызды соғыстар» фильміндегі C-3PO дауысы актердің дауысын алып, оны фазер арқылы өңдеу арқылы жасалған.

Процесс

Электрондық фазалық эффект аудио сигналды екі бағытқа бөлу арқылы құрылады. Бір бағыт сигналды толық өткізгіш сүзгі арқылы өңдейді, ол бастапқы сигналдың амплитудасын сақтайды және фазаны өзгертеді. Фазаның өзгеру шамасы жиілікке байланысты. Екі бағыттан келген сигналдар қосылғанда, фазасы үйлеспейтін жиіліктер бір-бірін жойып, фазерге тән ойықтарды жасайды. Араласу коэффициентін өзгерту ойықтардың тереңдігін өзгертеді; ең терең ойықтар араласу коэффициенті 50% болғанда пайда болады. Фазердің анықтамасы әдетте толық өткізгіш бөлімі кешіктіру желісі болып табылатын құрылғыларды қамтымайды; мұндай құрылғы флангер деп аталады. Кешіктіру желісін басқа типтегі толық өткізгіш сүзгімен тізбектеуге болады. Бұл флангердің шексіз көптеген ойықтарын және фазердің тегіс емес арақашықтығын біріктіреді.

Құрылымы

Дәстүрлі электронды фазерлер сигналдың әртүрлі жиілік компоненттерінің фазаларын өзгертетін барлық өту фазалық ауысу желілерінің тізбесін қолданады. Бұл желілер барлық жиіліктерді бірдей күшпен өткізеді, сигналға тек фазалық өзгеріс енгізеді. Адам құлақтары фазалық айырмашылықтарға өте сезімтал емес, бірақ бұл құрғақ (өңделмеген) сигналмен қосылғанда естілетін кедергілерді тудырады, нәтижесінде ойықтар пайда болады. Монофазердің қарапайым құрылымы төменде көрсетілген: Барлық өту сүзгілерінің саны (әдетте сатылар деп аталады) әртүрлі модельдерде өзгеше болады, кейбір аналогты фазерлер 4, 6, 8 немесе 12 сатыны ұсынады. Цифрлық фазерлер 32 немесе одан да көп санды ұсына алады. Бұл дыбыстағы ойықтар мен шыңдардың санын анықтайды, соның салдарынан дыбыстың жалпы сипатына әсер етеді. N сатылы фазерде әдетте спектрде n/2 ойық болады, сондықтан 4 сатылы фазерде екі ойық болады. Сонымен қатар, шығыс сигналды кіріске қайтару арқылы күштірек эффект алуға болады, бұл ойықтар арасындағы жиіліктерді күшейтетін резонанстық эффектіні тудырады. Бұл барлық өту сүзгі тізбегінің шығысын кіріске қайта жіберуді қамтиды, мысалы, төменде көрсетілгендей: 8 сатылы фазердің жиілік реакциясы кері байланыспен немесе одан без көрсетілген. Кері байланыс болғанда, ойықтар арасындағы шыңдар өткір болатынын байқаңыз, бұл ерекше дыбыс береді. Стереофазер әдетте квадрат сигналмен модуляцияланған екі бірдей фазер болып табылады; сол және оң арналар үшін осцилляторлардың шығысы фаза бойынша төртінші толқынға қанағаттандырады. Көптеген қазіргі заманғы фазерлер цифрлық сигналды өңдеу арқылы іске асырылады, көбінесе аналогты фазерлерді имитациялайды. Фазерлер көбінесе дыбыс өңдеу бағдарламалық қамтамасының плагині ретінде, монолиттік тіректе орнатылған дыбыс эффекттері блогының бөлігі ретінде немесе гитара эффекттері ретінде кездеседі.

Қолданылуы

Бұл термин көбінесе 1960 жылдардың соңындағы көптеген психоделикалық жазбаларда, әсіресе Small Faces тобының "Itchycoo Park" (1967) әнінде естілген түпнұсқалық ленталық фланжер эффектісін білдіру үшін қолданылды. 1971 жылғы Eventide Instant Phaser – ленталық фланжер эффектін имитациялаған алғашқы студиялық құрылғылардың бірі (кешіктірудің орнына барлық өткізу сүзгілерін пайдаланып, фазалауды фланжерден ажырата білген алғашқы құрылғылардың бірі). Led Zeppelin және Тод Раундгрен сияқты артистер оны студияда және тікелей эфирде кеңінен қолданды. Фазалау – электр гитара үшін танымал эффект. 1968 жылы дыбыс инженері Фумио Миэда жасаған Shin-ei Uni Vibe эффект педалі фазалық ығысуды енгізді, ол көп ұзамай Джими Хендрикс және Робин Троуэр сияқты гитаристтердің сүйікті эффектісіне айналды. 1970 жылдардың басында фазалау портативті гитара эффектісі ретінде қолжетімді болды, алғашқысы Том Оберхайм жасаған Maestro Phase Shifter PS 1 болды. Басқа фазалық ығыстырғыштардан айырмашылығы, Maestro PS 1 жылдамдықты басқару үшін үш түймеге ие болды: баяу, орташа және жылдам. Maestro Phase Shifter-ді Led Zeppelin-нің Джон Пол Джонс, Rush-тің Алекс Лифесон және The Isley Brothers-тің Эрни Айсл сияқты танымал артистер қолданды. Басқа бір елеулі ерте үлгі – жылдамдықты басқаруға арналған бақылау тұтқасы бар MXR Phase 90 болды. 1974 жылдан бастап Genesis тобының Стив Хакетт "Selling England by the Pound" (1973) студиялық альбомы мен гастрольдері кезінде Les Paul гитараларында MXR Phase 90-ды, ал "The Lamb Lies Down On Broadway" (1974) альбомы мен гастрольдері кезінде Electronic Music Studios Synthi Hi Fli-дің фазалық сүзгі бөлімін қолданды. Кантри музыкасында Уэйлон Дженнингс фазер эффектін жиі қолданды, әсіресе "Are You Sure Hank Done It This Way" (1975) әнінде. 1970 жылдардың соңында Брайан Мэй "Sheer Heart Attack" сияқты әндерде көп мөлшерде фазалауды қолданды. 1970 және 1980 жылдардың соңында Эдди Ван Хален "Eruption" және "Atomic Punk" сияқты әндерде сигнал тізбегінің бір бөлігі ретінде жиі MXR Phase 90-ды қолданды. Клавиатурашылар да фазалауды қолданды: 1970 жылдары Fender Rhodes электр пианиносы, Eminent 310 электронды органы және Clavinet сияқты аспаптар, әсіресе авангардты джазда фазермен өңделді. Мысалы, Билл Эванс "Intuition" (1974) альбомында Maestro фазерін қолданды. Фазер олардың дыбыстарын "жұмсарту" үшін де қолданылады. Мысалдарды Билли Джоэлдің "Just The Way You Are", Styx-тің "Babe" және Жан-Мишель Жардың "Oxygène" (1976) әндерінен ести аласыз, онда ол EHX Small Stone фазерін кеңінен қолданды. Тони Бэнкс (Genesis) 1974 жылдан бастап RMI 368x Electra пианиносында MXR Phase 100-ды қолданды (кейіннен ол осы эффектті, сондай-ақ фузбоксты Electra панеліне орнатты); 1977 жылдың соңынан бастап ол Хаммонд органында Леслидің айналу эффектін алмастыру үшін фазерді (Boss CE 1-мен бірге) қолданды. Daft Punk 2001 жылы шыққан "Discovery" альбомындағы бірнеше тректе оны пайдаланып, 21-ғасырда эффектті қайта танымал етуге көмектесті. Ричард Ти де Fender Rhodes-қа қосылған фазалық ығыстырғышты қолданды. Кино және теледидар өндірісінде фазердің әсері дыбыстың синтетикалық түрде жасалғанын білдіру үшін жиі қолданылады, мысалы, адам даусын компьютер немесе робот дауысына айналдыру. Бұл техника жұмыс істейді, өйткені жиілікті сүзгілеу жиілік диапазонын шығаратын табиғи көздерден гөрі, тек белгілі бір жиілікті шығаратын механикалық көздермен байланысты дыбысты шығарады. Синтетикалық эффекттер жасау үшін вокодер және сақиналық модуляция да қолданылады.

The term was often used to refer to the original tape flanging effect heard on many psychedelic records of the late 1960s, notably "Itchycoo Park" (1967) by the Small Faces. The Eventide Instant Phaser from 1971 was one of the first studio devices to emulate the tape flanging effect (with all pass filters instead of delay, thus being one of the first to distinguish phasing from flanging). It was widely employed in the studio and in live settings by artists such as Led Zeppelin and Todd Rundgren. Phasing is a popular effect for electric guitar. In 1968, Shin ei's Uni Vibe effects pedal, designed by audio engineer Fumio Mieda, incorporated phase shift, soon becoming favorite effects of guitarists such as Jimi Hendrix and Robin Trower. By the early 1970s, phasing was available as a portable guitar effect, the first being the Maestro Phase Shifter PS 1 designed by Tom Oberheim. Unlike other phase shifters to follow, the Maestro PS 1 had three buttons to control the speed: slow, medium, and fast speed. Notable users of the Maestro Phase Shifter were John Paul Jones of Led Zeppelin, Alex Lifeson of Rush, and Ernie Isley of The Isley Brothers. Another notable early example was the MXR Phase 90 which featured a control knob for speed control. From 1974, Steve Hackett of Genesis, in the Selling England by the Pound (1973) studio album and tour, used the MXR Phase 90 for his Les Pauls, and from The Lamb Lies Down On Broadway (1974) album and tour, used the phase filter section in his Electronic Music Studios Synthi Hi Fli. In country music, Waylon Jennings was a notable user of the phaser effect, particularly prominent on "Are You Sure Hank Done It This Way" (1975). In the late 1970s, Brian May used large amounts of phasing, in such songs as "Sheer Heart Attack". In the late 1970s and 1980s, Eddie Van Halen often used the MXR Phase 90 as part of his signal chain, for example in the instrumental "Eruption" and on the song "Atomic Punk". Keyboard players also used phasing: in the 1970s, keyboard instruments like the Fender Rhodes electric piano, the Eminent 310 electronic organ, and the Clavinet were commonly treated with a phaser, especially in avant garde jazz. Bill Evans, for instance, used a Maestro phaser on Intuition (1974). The phaser is also used to "sweeten" their sounds. Examples can be heard in Billy Joel's "Just The Way You Are", Styx's "Babe", and Jean Michel Jarre's Oxygène (1976) on which he used an EHX Small Stone phaser extensively. Tony Banks (Genesis) used an MXR Phase 100 on his RMI 368x Electra piano from 1974 (later he inserted this effect, as well as the fuzzbox, into the Electra's panel); from late 1977 he also used the phaser (along with a Boss CE 1) on his Hammond organ to replace the Leslie's rotating effect. Daft Punk helped to re popularize the effect in the 21st century, utilizing it on a number of tracks on their Discovery album in 2001. Richard Tee also used a phase shifter hooked up to his Fender Rhodes. In motion picture or television production, the effect created by a phaser is often used to imply that the sound is synthetically generated, like turning a natural human voice into a computer or robot voice. The technique works because the frequency filtering produces sound commonly associated with mechanical sources, which only generate specific frequencies, rather than natural sources, which produce a range of frequencies. Vocoder and ring modulation are also used to create synthetic effects.

Ұқсас әсерлері

Фазалаудың ерекше түрі – флангалау, оған ұқсас әсер, бірақ онда ойықтар түзу сызық бойынша бір-бірінен тең арақашықтықта орналасқан. Фланжер эффектінде ойықтар сигналды оның өзінің кейінге қарай ықпалдасқан нұсқасымен араластыру арқылы жасалады. Фланжерлер көбінесе айқын әрі табиғи дыбысталады, мысалы, "ұшақтың жылдам ұшуы" эффектісі сияқты, ал фазерлер көбінесе нәзік және фантастикалық дыбысталады. Осы екі эффектіні салыстыру үшін, Uni Vibe – модуляция үшін фоторезисторларды қолданатын фазалық ауыстырудың ерте түрі болып табылады.