Альберт Отто Хиршман: Экономист және саяси ойшыл

Кіріспе

Экономист (1915–2012)

Альберт Отто Хиршман (туған аты Отто Альберт Хиршман; 7 сәуір 1915 – 10 желтоқсан 2012) – неміс экономисі және саяси экономика мен саяси идеология тақырыбындағы бірнеше кітаптың авторы. Оның алғашқы маңызды еңбегі даму экономикасы саласында болды. Онда ол теңгерімсіз өсудің қажеттігін баса көрсетті. Дамушы елдерде шешім қабылдау дағдылары жетіспейтіндіктен, өсуді ынталандыру және ресурстарды жұмылдыру үшін теңгерімсіздіктерді қолдау керек деп сарптады. Мұның кілті – басқа кәсіпорындармен байланысы күшті салаларды дамыту болды. Оның кейінгі жұмыстары саяси экономика саласында болды, онда ол екі схема ұсынды. Біріншісі, "Exit, Voice, and Loyalty" (1970) еңбегінде, кәсіпорындар мен мемлекеттік органдардың құлдырауына жауап ретіндегі үш негізгі мүмкіндікті (кету, дауыс беру, үнсіздік сақтау) сипаттайды. Екіншісі, "Реакцияның риторикасы" (1991) еңбегінде, консерваторлардың негізгі аргументтерін (бұрмалау, нәтижесіздік және қауіп-қатер) көрсетеді. Екінші дүниежүзілік соғыста ол оккупацияланған Францияда босқындарды құтқаруда маңызды рөл атқарды.

Ерте өмір және білім

Отто Альберт Хиршман 1915 жылы Германияның Берлин қаласында бай еврей отбасында дүниеге келді. Оның әкесі – хирург Карл Хиршман, анасы – Хедвиг Маркузе Хиршман болды. Оның Урсула Хиршман деген әпкесі бар еді. 1932 жылы ол Фридрих Вильгельм университетінде оқуға түсті, онда фашизмге қарсы күресте белсенділік танытты. Ол Парижге эмиграциялап, HEC Paris және Сорбоннада оқуын жалғастырды. Содан кейін ол Лондон экономика мектебі мен Триест университетінде білім алды, 1938 жылы экономика ғылымдары бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Осылайша олардың АҚШ-қа көшіп кетуі аяқталды.

Өмір жолы мен мансабы

1941 жылдан 1943 жылға дейін ол Калифорния университетінде (Беркли) Рокфеллер стипендиаты болды. 1943 жылдан 1946 жылға дейін ол АҚШ армиясында қызмет етті, онда Стратегиялық қызметтер кеңсесінде (ЦРУ-ның алдағысы) жұмыс істеді. Оның міндеттерінің бірі одақтастардың соғыс қылмыстары бойынша өткен алғашқы сотта неміс генералы Антон Достлерге аудармашылық жасау болды. 1946 жылдан 1952 жылға дейін ол Федералдық резервтік жүйенің Батыс Еуропа және Ұлыбритания достастығы бөлімінің басшысы қызметін атқарды. Осы қызметінде ол соғыстан кейінгі Еуропаның жаңаруы және жаңа құрылған халықаралық экономикалық институттар туралы талдаулар жасады және жариялады.

Жұмыс

Оның алғашқы маңызды үлесі 1958 жылы жарық көрген «Экономикалық даму стратегиясы» кітабы арқылы даму экономикасы саласында болды. Онда ол теңгерімсіз өсудің қажеттігін баса көрсетті. Дамушы елдердің шешім қабылдау дағдылары жеткіліксіз болғандықтан, өсуді ынталандыру және ресурстарды жұмылдыру үшін теңгерімсіздіктерді қолдау керек деп сарқылап айтты. Мұның кілті – басқа кәсіпорындармен тығыз байланысы бар салаларды ынталандыру болды. Ол Пол Розенштейн-Родан сияқтылар ұсынған дамуға қатысты «үлкен серпіліс» тәсілдеріне қарсы шықты. 1960 жылдары Хиршман перулік зиялылар Хосе Карлос Мариатеги мен Виктор Рауль Хая де ла Торренің еңбектерін жоғары бағалады, былай деді: «парадоксальды жайт, Латын Америкалық қоғамның революциясын теориялық тұрғыдан зерттеудің ең амбициялық әрекеті, бүгінгі күнге дейін өте аз әлеуметтік өзгерістерді бастан өткерген елде пайда болды: мен Перу және Хая де ла Торре мен Мариатегидің жазбалары туралы айтып отырмын». Ол 1967 жылғы «Жасырын қол қағидасы» мақаласын дамытуға көмектесті. Оның кейінгі жұмыстары саяси экономика саласында болды, онда ол екі схема ұсынды. «Exit, Voice, and Loyalty» (1970) еңбегінде ол кәсіпорындар мен мемлекеттік органдардың құлдырауына жауап ретіндегі үш негізгі мүмкіндікті сипаттады (кету, дауыс беру, үнсіздік сақтау).

HerfindahlHirschman индексі

1945 жылы Хиршман нарық концентрациясының индексін ұсынды, ол нарықтағы әрбір қатысушының нарықтық үлесінің квадратының қосындысының квадрат түбірі болды. 1955 жыл. Колумбия: дамушы экономиканың шолуы. Богота: Banco de la Republica Press. 1958 жыл. Экономикалық даму стратегиясы. Нью-Хейвен, Коннектикут: Йель университетінің баспасы. 1961 жыл. Латын Америкасы мәселелері; эсселер мен пікірлер. Нью-Йорк: Twentieth Century Fund. 1963 жыл. Прогреске қарай саяхаттар: Латын Америкасындағы экономикалық саясатты қалыптастыру туралы зерттеулер. Нью-Йорк: Twentieth Century Fund. 1967 жыл. Даму жобаларына шолу. Вашингтон, округ Колумбия: The Brookings Institution. (мақала). 1970 жыл. Шығу, дауыс беру және адалдық: фирмалар, ұйымдар мен мемлекеттердегі құлдырауға жауаптар. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы. (мақала). 1971 жыл. Үмітке бейімділік: даму және Латын Америкасы туралы эсселер. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы. 1977 жыл. Қауым мен мүдделер: капитализмнің жеңіске жетуінен бұрынғы саяси аргументтер. Принстон, Нью-Джерси: Принстон университетінің баспасы. 1980 жыл. Ұлттық билік және сыртқы сауда құрылымы. Беркли: Калифорния университетінің баспасы. 1981 жыл. Экономикадан саясатқа және одан әрі: құқық бұзушылық туралы эсселер. Кембридж (Англия); Нью-Йорк: Кембридж университетінің баспасы. 1982 жыл. Қатысудың өзгеруі: жеке мүдделер мен қоғамдық әрекеттер. Принстон, Нью-Джерси: Принстон университетінің баспасы. 1984 жыл. Ұжымдық прогресс: Латын Америкасындағы халықтық тәжірибелер (Митчелл Денбургтің фотосуреттерімен). Нью-Йорк: Pergamon Press. 1985 жыл. Үмітке бейімділік: даму және Латын Америкасы туралы эсселер. Боулдер: Westview Press. 1986 жыл. Нарықтық қоғамға қатысты әртүрлі көзқарастар және басқа да соңғы эсселер. Нью-Йорк: Viking. 1991 жыл. Реакция риторикасы: бұрмалау, нәтижесіздік, қауіп. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің Belknap баспасы. (қатты мұқаба) және (қағаз). 1995 жыл. Өзін-өзі құртуға бейімділік. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы. 1998 жыл. Шекараларды кесіп өту: таңдалған жазбалар. Нью-Йорк: Zone Books; Кембридж, Массачусетс: MIT Press таратумен. 2013 жыл. Дүниежүзілік философ: Альберт О. Хиршманның Одиссеясы (Джереми Адельманның еңбегі). Принстон университетінің баспасы. Принстон, Нью-Джерси (2013). 2013 жыл. Джереми Адельман редакциялаған The Essential Hirschman (Принстон университетінің баспасы) 384 бет; 16 эссе.

In 1945, Hirschman proposed a market concentration index which was the square root of the sum of the squares of the market share of each participant in the market. 1955. Colombia; highlights of a developing economy. Bogotá: Banco de la Republica Press. 1958. The Strategy of Economic Development. New Haven, Conn.: Yale University Press. 1961. Latin American issues; essays and comments New York: Twentieth Century Fund. 1963. Journeys toward Progress: Studies of Economic Policy Making in Latin America. New York: Twentieth Century Fund
1967. Development Projects Observed. Washington, D. C.: The Brookings Institution. (paper). 1970. Exit, Voice, and Loyalty: Responses to Decline in Firms, Organizations, and States. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. (paper). 1971. A Bias for Hope: Essays on Development and Latin America. New Haven: Yale University Press. 1977. The Passions and the Interests: Political Arguments For Capitalism Before Its Triumph. Princeton, NJ: Princeton University Press. 1980. National Power and the Structure of Foreign Trade. Berkeley: University of California Press. 1981. Essays in trespassing: economics to politics and beyond. Cambridge (Eng. ); New York: Cambridge University Press. 1982. Shifting involvements: private interest and public action. Princeton, N. J.: Princeton University Press. 1984. Getting ahead collectively: grassroots experiences in Latin America (with photographs by Mitchell Denburg). New York: Pergamon Press
1985. A bias for hope: essays on development and Latin America. Boulder: Westview Press. 1986. Rival views of market society and other recent essays. New York: Viking. 1991. The Rhetoric of Reaction: Perversity, Futility, Jeopardy. Cambridge, Massachusetts: The Belknap Press of Harvard University Press. (cloth) and (paper). 1995. A propensity to self subversion. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. 1998. Crossing boundaries: selected writings. New York: Zone Books; Cambridge, Massachusetts: Distributed by the MIT Press. 2013. Worldly Philosopher: The Odyssey of Albert O. Hirschman by Jeremy Adelman. Princeton University Press. Princeton, NJ (2013)
2013. The Essential Hirschman edited by Jeremy Adelman (Princeton University Press) 384 pages; 16 essays

Таңдалған мақалалар

"Шектелген таралу үшін дисперсияның өлшемдері туралы". Америка статистикалық қауымдастығының журналы 38, № 223 (1943 жылғы қыркүйек): 346–352. "Әлемдік сауданың тауарлық құрылымы". Экономиканың тоқсандық журналы 57, № 4 (1943 жылғы тамыз): 565–595. "Девальвация және сауда балансы: ескерту". Экономика және статистика журналы 31, № 1 (1949 жылғы ақпан): 50–53. "Келісімдер және мәселелер". Экономика және статистика шолуы, 33, № 1 (1951 жылғы ақпан): 49–55. "Конвертибелділіктің түрлері". Экономика және статистика шолуы, 33, № 1 (1951 жылғы ақпан): 60–62. "Валюта бағасының өсуі инфляцияға қарсы құрал ретінде: қосымша түсініктеме". Экономиканың тоқсандық журналы, 66, № 1 (1952 жылғы ақпан): 117–120. "Дамытпаған елдерде экономикалық саясат". Экономикалық даму және мәдени өзгерістер, 5, № 4 (1957 жылғы шілде): 362–370. "Дамытпаған елдерде инвестициялық саясат және "дуализм"". Америка экономикалық шолуы 47, № 5 (1957 жылғы қыркүйек): 550–570. "Долларға қатысты теория құруға шақыру". Экономика және статистика шолуы 42, № 1 (1960 жылғы ақпан): 100–102. "Әлемдік сауданың тауарлық құрылымы: жауап". Экономиканың тоқсандық журналы 75, № 1 (1961 жылғы ақпан): 165–166. "Реформашылдыққа ұмтылыстың үлгілері". Экономиканың тоқсандық журналы 77, № 2 (1963 жылғы мамыр): 236–257. "Дамуға кедергілер: жіктеу және дерлік жоғалып бара жатқан құбылыс". Экономикалық даму және мәдени өзгерістер 13, № 4 (1965 жылғы шілде): 385–393. "Латын Америкасындағы импортты алмастыратын индустриализацияның саяси экономикасы". Экономиканың тоқсандық журналы 82, № 1 (1968 жылғы ақпан): 1–32. "Дамытудың төмендігі, өзгерістерді қабылдауға кедергілер және көшбасшылық". Дедалус 97, № 3 (1968 жылғы жаз): 925–937. "Қазіргі заманғы қиындықтардың баламалы түсіндірмесі". Экономиканың тоқсандық журналы 87, № 4 (1973 жылғы қараша): 634–637. "Экономикалық даму барысында табыс теңсіздігіне төзімділіктің өзгеруі", "Дүниежүзілік даму", 1-том, № 12, (1973 жылғы желтоқсан). "Гегель, империализм және құрылымдық тұрақсыздық туралы", "Даму экономикасы журналы", (1976). "Асимметриядан тыс: жастық шақтағы мен және басқа да ескі достарым туралы сын жазбалар". Халықаралық ұйым 32, № 1 (1978 жылғы қыс): 45–50. "Шығу, дауыс және мемлекет". Дүниежүзілік саясат 31, № 1 (1978 жылғы қазан): 90–107. "Даму экономикасының өрлеуі мен құлдырауы". Латын Америкасы бойынша халықаралық симпозиум, Бар-Илан университеті, Израиль, 1980 жыл. "'Шығу, дауыс және адалдық': қосымша ойлар және соңғы үлестердің шолуы". "Милбанк мемориалдық қоры" тоқсандық басылымы. Денсаулық және қоғам 58, № 3 (1980 жылғы жаз): 430–453. "Нарықтық қоғамды түсіндірудің бәсекелес үлгілері: өркениеттілік, қиратушылық немесе әлсіздік?". Экономикалық әдебиет журналы 20, № 4 (1982 жылғы желтоқсан): 1463–1484. "Сарбаздыққа қарсы: Экономикалық пікірлердің кейбір санаттарын күрделілендірудің үш оңай жолы". Америка өнер және ғылым академиясының бюллетені 37, № 8 (1984 жылғы мамыр): 11–28. "Сарбаздыққа қарсы: Экономикалық пікірлердің кейбір санаттарын күрделілендірудің үш оңай жолы". Америка экономикалық шолуы 72, № 2 (1984): 89–96. "Шетелдегі университеттердегі қызмет және адам құқықтары бұзылуы: шығу, дауыс немесе әдеттегідей бизнес". Адам құқықтары туралы тоқсандық 6, № 1 (1984 жылғы ақпан): 21–26. "Латын Америкасының саяси экономикасы: жеті тәжірибе". Латын Америкасы зерттеулері шолуы 22, № 3 (1987): 7–36. "Германия Демократиялық Республикасының шығу, дауысы және тағдыры: идеялық тарихтағы очерк". Дүниежүзілік саясат 45, № 2 (1993 жылғы қаңтар): 173–202. "Демократиялық нарықтық қоғамның тірегі ретінде әлеуметтік қақтығыстар". Саяси теория 22, № 2 (1994 жылғы мамыр): 203–218.

"On Measures of Dispersion for a Finite Distribution." Journal of the American Statistical Association 38, no. 223 (September 1943): 346–352. "The Commodity Structure of World Trade." The Quarterly Journal of Economics 57, no. 4 (August 1943): 565–595. "Devaluation and the Trade Balance: A Note." The Review of Economics and Statistics 31, no. 1 (February 1949): 50–53. "Negotiations and the Issues." The Review of Economics and Statistics, 33, no. 1 (February 1951): 49–55. "Types of Convertibility." The Review of Economics and Statistics, 33, no. 1 (February 1951): 60–62. "Currency Appreciation as an Anti Inflationary Device: Further Comment." The Quarterly Journal of Economics, 66, no. 1 (February 1952): 117–120. "Economic Policy in Underdeveloped Countries." Economic Development and Cultural Change, 5, no. 4 (July 1957): 362–370. "Investment Policies and 'Dualism' in Underdeveloped Countries." The American Economic Review 47, no. 5 (September 1957): 550–570. "Invitation to Theorizing about the Dollar Glut." The Review of Economics and Statistics 42, no. 1 (February 1960): 100–102. "The Commodity Structure of World Trade: Reply." The Quarterly Journal of Economics 75, no. 1 (February 1961): 165–166. "Models of Reformmongering." The Quarterly Journal of Economics 77, no. 2 (May 1963): 236–257. "Obstacles to Development: A Classification and a Quasi Vanishing Act." Economic Development and Cultural Change 13, no. 4 (July 1965): 385–393. "The Political Economy of Import Substituting Industrialization in Latin America." The Quarterly Journal of Economics 82, no. 1 (February 1968): 1–32. "Underdevelopment, Obstacles to the Perception of Change, and Leadership." Daedalus 97, no. 3 (Summer 1968): 925–937. "An Alternative Explanation of Contemporary Harriednes." The Quarterly Journal of Economics 87, no. 4 (November 1973): 634–637. "The Changing Tolerance for Income Inequality in the Course of Economic Development", World Development, Vol. 1, No. 12, (December '1973'). "On Hegel, Imperialism, and Structural Stagnation", Journal of Development Economics,('1976'). "Beyond Asymmetry: Critical Notes on Myself as a Young Man and on Some Other Old Friends." International Organization 32, no. 1 (Winter 1978): 45–50. "Exit, Voice, and the State." World Politics 31, no. 1 (October 1978): 90–107. "The Rise and Decline of Development Economics." International Symposium on Latin America, Bar Ilan University, Israel, '1980'. "'Exit, Voice, and Loyalty': Further Reflections and a Survey of Recent Contributions." The Milbank Memorial Fund Quarterly. Health and Society 58, no. 3 (Summer 1980): 430–453. "Rival Interpretations of Market Society: Civilizing, Destructive, or Feeble?." Journal of Economic Literature 20, no. 4 (December 1982): 1463–1484. "Against Parsimony: Three Easy Ways of Complicating Some Categories of Economic Discourse." Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences 37, no. 8 (May 1984): 11–28. "Against Parsimony: Three Easy Ways of Complicating Some Categories of Economic Discourse." American Economic Review 72, no. 2 (1984): 89–96
"University Activities Abroad and Human Rights Violations: Exit, Voice, or Business as Usual." Human Rights Quarterly 6, no. 1 (February 1984): 21–26. "The Political Economy of Latin American Development: Seven Exercises in Retrospection." Latin American Research Review 22, no. 3 (1987): 7–36. "Exit, Voice, and the Fate of the German Democratic Republic: An Essay in Conceptual History." World Politics 45, no. 2 (January 1993): 173–202. "Social Conflicts as Pillars of Democratic Market Society." Political Theory 22, no. 2 (May 1994): 203–218.

Марапаттар

Хиршман 1965 жылы Америка өнер және ғылым академиясының, 1979 жылы Америка философиялық қоғамының және 1987 жылы Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болды. 2001 жылы Ричард Познердің "Қоғамдық зиялылар: құлдырау туралы зерттеу" кітабында академиялық сілтемелер бойынша есептелген 100 ең беделді американдық зиялысының тізіміне енді. 2002 жылы Хиршман Флоренциядағы Еуропалық университет институтының құрметті докторы атанды. 2003 жылы ол "The Passions and the Interests: Political Arguments for Capitalism before Its Triumph" кітабы үшін Америка саяси ғылым қауымдастығының Бенджамин Э. Липпинкотт сыйлығымен марапатталды, бұл сыйлық тірі саяси теоретиктердің ең жоғары сапалы еңбегін мойындауға арналған. 2007 жылы Әлеуметтік ғылымдар зерттеу кеңесі Хиршманның құрметіне жыл сайын берілетін сыйлықты белгіледі.