Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Керамика пішіндеу техникасы
Technique for forming pottery
Слип құю, немесе слип-құю – керамика пішіндеу техникасы. Ол өнеркәсіпте және керамика шеберлері керамикалық формалар жасау үшін кеңінен қолданылады. Бұл техника көбінесе қолмен немесе басқа пішіндеу әдістерімен қайта жасау қиын күрделі пішіндерді, мысалы, бейнелі керамиканы жасау үшін қолданылады. Техникада әдетте блендерде дайындалған балшық қоспасы гипстен жасалған қалыптарға құйылады және қалыптың ішкі қабырғаларында қабат түзіліп, құйма пайда болады. Бұл күрделі пішіндерді үнқатысумен және дәлдікпен жасауға мүмкіндік береді. Унитаздар мен раковиналар сияқты санитарлық керамиканы жасауда бұл стандартты әдіс, сондай-ақ мүсіндер мен шайдан жасалған ыдыстар сияқты кішкентай бұйымдар үшін де жиі қолданылады.
Slip casting, or slipcasting, is a ceramic forming technique, and is widely used in industry and by craft potters to make ceramic forms. This technique typically used to form complicated shapes like figurative ceramics that would be difficult to be reproduced by hand or other forming techniques. The technique involves a clay body slip, usually prepared in a blunger, being poured into plaster moulds and allowed to form a layer, the cast, on the internal walls of the mould. It is suited for the consistent and precise shaping of complex shapes. It is the standard shaping technique for sanitaryware, such as toilets and basins, and is commonly used for smaller pieces like figurines and teapots.
Тарих
Бұл техника алғаш рет Қытайда Тан әулеті (618–917) тұсында дамытылды, бірақ Қытайда соңғы уақыттарға дейін сирек қолданылды. Шамамен 1745 жылы Англияда "Корбридждік Ральф Дэниелс" деген адам тәуелсіз түрде қайтадан ойлап тапқан деседі, одан кейін еуропалық фарфор өндірушілер бұл техниканы кеңінен пайдалана бастады, ал ғасыр соңына қарай санитарлық керамика жасаудың басты тәсіліне айналды.
The technique was first developed in China during the Tang dynasty (618–917), but was relatively little used in China until recent times. It seems to have been reinvented independently in England around 1745 "reputedly by Ralph Daniels of Corbridge", and before long was widely used by European porcelain manufacturers, and then became the main forming technique for sanitaryware by the end of the century.
Құю уақыты
Дәстүрлі әдіспен құю үшін дәретхана шкафын құюға 40–60 минут уақыт кетеді, швейцариялық өндіруші «құйманы дайындау және бір бөлікті құюға 40 минутқа дейін уақыт жұмсалуы мүмкін» деп атап өтеді. Жұқа бөліктер тезірек құйылады, бір дереккөз 5–10 мм құюға 10–15 минут кететінін айтады. Керамикалық асүйдегі ыдыстарды құю уақыты қыш ыдыстар үшін 35–60 минут, ал сүйек қыш ыдыстар үшін 8–20 минутты құрайды. Басқа мәліметтер: АҚШ-тағы студиялық қыш құмыра жасау орталығында 30–50 минут; Португалиядағы сәндік керамиканы өндіретін шағын компанияда шамамен 60 минут; АҚШ-тағы қашықтықтан оқыту университетінен «шамамен 15 минут»; студиялық қыш құмырашыларына арналған мақалада 15–20 минут; және жаңадан бастаушыларға арналған нұсқаулықта 15–45 минут. Қысыммен құю кезінде құю уақыты едәуір қысқарады, үстел ыдыстары мен тарелкалар үшін 2 минут, ал санитарлық ыдыстар үшін 6–8 минут. Duravit компаниясында жоғары қысыммен санитарлық ыдыстардың бір бөлігін құю циклы 20 минутты құрайды.
A lavatory closet typically takes around 40 to 60 minutes to cast using the conventional technique, with a Swiss manufacturer noting that "preparing the mould and casting a single piece can take up to 40 minutes." Thinner sections will be quicker, with one source advising 5–10 mm taking 10–15 minutes. Casting times for ceramic tableware have been reported as 35 to 60 minutes for earthenware and 8 to 20 minutes for bone china. Other reports include: 30–50 minutes at a US studio pottery; around 60 minutes at a small Portuguese manufacturer of decorative ceramics; "approximately 15 minutes" from a US distance learning university; 15–20 minutes in an article for studio potters; and 15–45 minutes in a guide for beginners. Casting times are notably shorter by pressure casting, with 2 minutes reported for tableware bowls and dishes, and 6–8 minutes for sanitaryware. The cycle time per piece of sanitaryware using high pressure at Duravit is reported to be 20 minutes.
Слиптің қатты заттар құрамы
Қабылдауға болатын құйманың қалыптасу жылдамдығын және кептіру кезіндегі қысқаруды азайту үшін, қатты заттардың жоғары мөлшері бар сырғанақ қажет. Қытайлық шынылы санитарлық тауарларды құюға арналған сырғанақтың жалпы қабылданған қатты заттар мөлшері салмағы бойынша 72-ден 75-ке дейін, ал сырғанақтың тығыздығы 1,80–1,85 г/см³ құрайды. Агломераттарды сырғанақта таратуға және тұтқырлықты төмендетуге, сондай-ақ қатты заттардың жоғары мөлшерін қамтамасыз етуге арналған дефлокулянттар деп аталатын белгілі бір химиялық заттар қолданылады; соңғысы кептіру кезіндегі қысқаруды азайту үшін маңызды. Дефлокулянттардың мысалдарына натрий карбонаты және натрий силикаты жатады. Қытайлық шынылы құюға арналған дефлокулянттардың әдеттегі мөлшері 0,1–0,65% құрайды; дозалауға балшық компоненттерінің реологиялық қасиеттері ең басты ықпал ететін факторлар болып табылады. Севр порцеланынан Александр Бронгниарт жасаған математикалық формула сырғанақтың құрғақ материал мөлшерін анықтау үшін қолданылады. Бұл формула Бронгниар формуласы деп белгілі. Арнайы жасалған полимерлік материалдар қалыпқа 4,0 МПа-ға дейін сыртқы қысым қолдануға мүмкіндік береді; бұл гипстік қалыптардағы капиллярлық күштерге қарағанда әлдеқайда жоғары, ондағы қысым шамамен 0,1–0,2 МПа құрайды. Жоғары қысым құю жылдамдығының артуына және, демек, өндіріс циклының үдеуіне әкеледі: бір зерттеуде қысымды 0,25-тен 4,0 барға дейін (3,6-дан 58 psi-ге дейін) арттыру фарфор корпусының 6 мм құю уақытын шамамен 45 минуттан 15 минутқа дейін қысқартты. Финляндиядағы Геберит зауыты қысыммен құю арқылы 20 минутта унитаз құяды. Сонымен қатар, құйманы қалыптан шығару кезінде полимерлік қалыптар арқылы жоғары қысымды ауа жіберу гипстік қалыптарға қарағанда ұзақ кептіруді қажет етпейді, сол қалыпта бірден жаңа құю циклын бастауға мүмкіндік береді. Полимерлік материалдар гипске қарағанда әлдеқайда берік, сондықтан өлшемдік төзімділігі жоғары және қалыптың қызмет ету мерзімі ұзақ өнімдер жасауға болады. Қысыммен құюдың дәстүрлі құюдан артықшылықтары жоғары өнімділік, жоғары шығым, өнім сапасының жақсаруы, құйманың деформациясының азаюы, беткі ақаулардың азаюы, өндіріс алаңының кішіреюі, қалыптарға қажеттіліктің азаюы, энергия шығындарының төмендеуі және құйманы жою және өңдеуді автоматтандыруға оңай бейімделуі болып табылады.
To achieve an acceptable rate of cast formation and minimize drying shrinkage, a slip with a high content of solids is needed. The generally accepted solids content of a Vitreous China sanitaryware casting slip ranges between 72 and 75% by weight, which corresponds to slip densities of 1.80–1.85 g/cm3. Certain chemicals, known as deflocculants, are used to disperse agglomerates in the slip, and so decrease the viscosity and also allow a higher solids content; the latter is important to minimize drying shrinkage. Examples of deflocculants include sodium carbonate and sodium silicate. Typical deflocculant additions used for a Vitreous China casting slip are 0.1 0.65%; the rheological properties of the clay components are the main influencing factors for the dosage. A mathematical formula developed by Alexandre Brongniart of Sèvres Porcelain is used to determine the dry material content of the slip. This has become to be known as Brongniart's formula. Specially developed polymeric materials allow a mold to be subject to application external pressures of up to 4.0 MPa; much higher than slip casting in plaster molds where the capillary forces correspond to a pressure of around 0.1–0.2 MPa. The high pressure leads to much faster casting rates and, hence, faster production cycles: one study found that by increasing the pressure from 0.25 to 4.0 bar (3.6 to 58 psi) decreased the casting time for a 6 mm cast of a porcelain body from about 45 to 15 min. Using pressure casting, a Geberit factory in Finland casts a toilet in 20 minutes. Furthermore, the application of high pressure air through the polymeric molds upon demolding the cast means that a new casting cycle can be started immediately in the same mold, unlike plaster moulds which require lengthy drying times. The polymeric materials have much greater durability than plaster and, therefore, it is possible to achieve products with better dimensional tolerances and much longer mold life. Advantages of pressure casting over conventional casting have been summarized as higher productivity, higher yield, improved ware quality, lower distortion of the cast piece, reduced surface defects, reduced production space, reduced demand for molds, reduced energy costs, and readily fitting with the automation of demolding and handling.
Керамикалық ламинат
Керамикалық ламинаттарды өңдеу технологиясы ретінде, керамикалық ұнтақ көбінесе жоғары қатты заттар мөлшері (>60 мас.%) және өте төмен тұтқырлық (<40 мПа) мәніне ие болатын суспензияға салып, қоюлатылған масса (слип) құрастырылады. Қайта-қайта құю арқылы қолданылатын қоюлатылған массалардың (слиптердің) құрамын өзгерту арқылы бірнеше қабаттар жасауға болады. Егер қолданылатын материалдардың химиясы жақсы түсінілсе, құю процесіне жұмсалатын уақытты өзгерту арқылы қабаттардың қалыңдығын бақылауға болады.
As a processing technique for ceramic laminates, a ceramic powder is often placed in suspension to form a slip with a high solids content (>60 wt%) as well as a very low viscosity value (<40 mPa). A series of layers can be formed by changing the composition of the slips used in repeated castings. If the chemistry of the materials being used is well understood, the thickness of the layers can be controlled by varying the length of time involved in the casting.
Сырғанақ
Слип құю арқылы жасалған бұйымдар, яғни слип құю тәсілімен қалыптастырылған заттар, кез келген техникамен жасалған және содан кейін слиппен әшекейленген қыш ыдыстармен шатастырылмауы керек. Француз тілінде слип – барботин (coulée en barbotine – слип құю). Рим империясы заманында гончарлар құмыралардың бетін әшекейлеу үшін саз балшығын қолданып, "барботин бұйымдарын" жасаған. "Барботин қыш ыдысы" термині 19 ғасырғы француз және американдық қыш ыдыстарында, сондай-ақ (шатастыратын тәрізді) 17 ғасырғы ағылшын қыш ыдыстарында, олар қалың слип тамшыларымен әшекейленген, қолданылады.
Slip cast ware, objects that are formed using slip casting, should not be confused with slipware, pottery that is formed by any technique and then decorated using slip. The French for slip is barbotine (coulée en barbotine means slip casting). As far back as the Roman empire, potters created what is termed "Barbotine ware" by using clay slip to decorate the surface of pots. "Barbotine pottery" is sometimes used for 19th century French and American pottery with added slip cast decoration, as well as (confusingly) 17th English slipware that is decorated with thick blobs of slip.