Кіріспе

Луиджи Тенко (21 наурыз 1938 жыл - 27 қаңтар 1967 жыл) - итальяндық әнші-құрастырушы.

Өмірбаян

Тенко 1938 жылы Кассинеде (Алессандрия провинциясы) Тереза Зоккола мен Джузеппе Тенконың ұлы болып дүниеге келді. Ол әкесін ешқашан таныған емес, ол белгісіз жағдайда қайтыс болды. Луиджи Тенконың анасы мен сол кезде олар үшін жұмыс істеген бай отбасының он алты жасар ұлының некеден тыс қарым-қатынасынан туғандығы туралы әңгімелер тарады. Ол «италиялық Шарль Азнавурдың бір түрі» деп сипатталды. Тенко 1948 жылға дейін Кассине мен Рикалдонеде балалық шағын өткізді, содан кейін Лигурияға, алдымен Нервиге, содан кейін Генуяға көшті, онда анасы Ла Фоче ауданында «Энос» атты шарап дүкенін ашты. Орта мектепте оқығанда Тенко «Jelly Roll Morton Boys Jazz» тобын құрды, онда Тенко кларнетте, ал кейіннен танымал әнші Бруно Лаузи банжода ойнады. Италияның ең танымал әнші-күйшілерінің бірі болған Джино Паоли де Тенкомен бірге «I Diavoli del Rock» (Тас Дәуірінің Дәуірлері) тобында ойнады. Тенко итальяндық кәсіби музыка әлемінде «I Cavalieri» (Шығармалар) тобымен дебют жасады, оның құрамында Джампьеро Ревербери мен Энцо Джанначчи де болды. Ол осы кезеңде Джиджи Май деген псевдонимді пайдаланды. 1961 жылы Тенко өзінің алғашқы синглын өзінің нағыз атымен шығарды, ол «Quando» («Қашан») деп аталды. Ол анасы мен бауырының тілегін орындауға тырысып, электрондық инженерияны оқуға университетке түсті. Ол аналитикалық және проективтік геометриядан екі рет емтиханды сәтсіз аяқтады (коммунистік партияның жетекшісі Палмиро Тольяттидің үлкен ағасы, профессор Эухенио Джузеппе Тольяттимен бірге оқыған курс). Кейін ол саяси ғылымдарға түсті, онда ол тек екі емтихан тапсырды. Тенко кино мен бейне түсіруге қызығушылық танытты. 1962 жылы ол Лучано Сальчемен бірге «La Cuccagna» («Жұмақтың Жері») фильмімен қысқа мерзімді кино тәжірибесін бастады. Ол сондай-ақ фильмнің саундтрегін жасауда қатысты және өзінің досы Фабрицио Де Андрені (сол кезде белгісіз) «La ballata dell'eroe» («Батыр туралы баллада») әні арқылы таныстырды. Режиссер Луиджи Коменчини Карло Кассоланың романы негізінде түсірілген «La ragazza di Bube» («Бубе қызы») фильмінде Бубе рөліне Тенконы қарастырды. Бірақ ол «West Side Story» жұлдызы Джордж Чакиристі таңдады. Осы кезеңде Тенко генуялық анархист ақын Риккардо Маннеринимен жақын достық қарым-қатынас орнатты. Алайда 1963 жылы актриса Стефания Сандреллимен қарым-қатынасы қиындыққа тап болғандықтан, оның Джино Паолимен достығы аяқталды. Тенконың алғашқы альбомы «Ballate e Canzoni» («Балладалар мен Әндер») 1962 жылы шықты. Әндердің бірі «Cara Maestra» («Қымбатты мұғалім») сол кездегі итальяндық медиа цензурасынан өтті. Цензура келесі жылы оның «Io sì» («Мен қалаған») және «Una brava ragazza» («Жақсы қыз») әндеріне қарсы қайтадан шабуыл жасады. 1964 жылдың қыркүйегінде ол өзінің «Ho capito che ti amo» («Мен сені жақсы көретінімді түсіндім») әнін шығарды, оның музыкалық аранжировкасын Эцио Леони жасады. Ол итальяндық «Jolly» лейблінде 45 айналымдық пластинканың А жағында, ал В жағында «Io lo so già» («Мен бұрыннан білемін») әні шықты. Аргентинада «Ho capito che ti amo» танымал телесериалдың саундтрегі болды «El amor tiene cara de mujer». 1966 жылы міндетті әскери қызметтен өтетін кезінде ол RCA үшін «Un giorno dopo l'altro» («Бір күннен кейін») әнін шығарды. Әскери қызмет оны Жанфранко Реверберимен бірге Аргентинаға «El amor tiene cara de mujer» сериалының жанкүйерлерімен кездесуге бармады. Оның паспорты әлі де итальян армиясында болған кезде ол Аргентинаға қалай келгені белгісіз. Сонымен қатар, әскери қызметте Италиядан шығуға рұқсат берілмеген және жазасы қамауға алу болған, бірақ оның қызметтік кітабына сәйкес ол мұны бастан өткерген жоқ. 1967 жылдың 27 қаңтарында таңертең Тенконы әнші серіктесі Далида Савой қонақ үйіндегі бөлмесінде өлген күйі тапты. Тенконың басына бір оқ тиіп, көз жұмды. Оның өлімі өз-өзіне қол жұмсау деп танылды. Оның өлім хатында былай деп жазылған: «Мен итальяндық жұртшылыққа қамқорлық жасадым және бес жыл өмірімді оларға бекер арнадым. Мен мұны өмірден шаршағандықтан емес (олай емес), бірақ «Io tu e le rose» әнін соңғы кешке таңдаған жұртшылыққа және «La rivoluzione» әнін таңдаған комиссияға қарсылық білдіру үшін жасадым. Бұл біреудің ойына түсінік берсін деп үміттенемін». Тенко Рикалдонеде жерленген. 1974 жылы Tenco сыйлығы құрылды және сол жылдан бері жыл сайын Сан-Ремода өткізіледі. 1970-ші жылдардағы көптеген танымал итальяндық әнші-күйшілер өздерінің шығармаларына Тенконың әсерін ашық мойындады. Франческо Де Грегоридің 1976 жылғы «Bufalo Bill» альбомында Тенконың өзін-өзі өлтіруі туралы «Festival» («Фестиваль») әні бар; ол музыкалық индустрияның трагедиялық оқиғаны азайтуға тырысқан екіжүзділігін көрсетіп береді, шоуды жалғастыруға мүмкіндік береді.

Тергеу

2004 жылы Domenica in телеарнасында тергеуді бақылаған детектив комиссарио Ариго Молинари, жүргізуші Паоло Бонолис сұрағанда, Тенконың өз-өзіне қол жұмсамағанына сенімді екенін және оның өлімін "ұжымдық кісі өлтіру" деп анықтағанын айтты. Ол Tenco тергеуіне қатысты өзінің қателіктерін, оған тиісті тергеу жүргізуге кедергі жасалғанын мәлімдеп, ақтады. Жоғарыда келтірілген сұхбаттың біраз уақыттан кейін Молинариді ұры өлтіреді. 2005 жылы француз телеарнасы TV5 Тенко мен Далиданың махаббат оқиғасын толықметражды драматизациялады. Тенконың рөлін Алессандро Гассман, ал Далиданың рөлін Сабрина Ферилли ойнады. Тенко мен Далиданың махаббат тарихы туралы баяндауға қарамастан, 90-шы жылдардың басында Тенконың ағасы Валентино Валериа деген әйелмен танысады, оның қолында Тенконың өзі жазған бірнеше хат бар, олар 1964 жылы басталған және оның өліміне дейін созылған махаббат қарым-қатынасын растайды. Осы хаттардың бірінде Тенко Далидамен қарым-қатынасы бірнеше ай бұрын оны тастап кеткен Валерияны ұмытуға арналған әуесқойлық әрекеттен басқа ештеңе емес екенін жазады. Ол Далиданы "жеке өмірінде де, кәсіпінде де жеңілгенін елемейтін, бүлінген, невротикалық, надан" әйел ретінде сипаттайды. Валентино Тенко сол хаттарды ағасы жазғанын айтты. Италияның сот жүйесі кейіннен Луиджи Тенконың өзін-өзі өлтіруін қайта қарастыра бастады. Бұл жердегі мәліметке сәйкес, оқпен зақымдалған адамның бүйірі сол жақ шатырда, ал әнші оң қолымен ойнайтын. Сондай-ақ, әншінің мәйітіне ешқандай аутопсия жасалмағаны, парафинге ешқандай тест жасалмағаны және соңғы ым-ишарасын түсіндірген өлім жазасы туралы жазбаға ешқандай каллиграфиялық талдау жасалмағаны белгілі болды. 2006 жылдың 15 ақпанында Италия полициясы Тенконың денесін егжей-тегжейлі тергеу үшін экскьюмациялады. Келесі күні жаңа өлтіру және баллистикалық талдау нәтижелері жарияланды. Италиялық сарапшылардың айтуынша, сол жақ қабырғаның кіреберіс тесігі деп ойлаған жер, шын мәнінде, шығу орны болған. Бұл жердегі оқ траекториясы өзін-өзі өлтірумен үйлесімді деп айтылды. Бөлмеге кірген алғашқы куәгерлер тіпті өлім жазатын хатты да көрген жоқ. Полицияға хатты бірнеше минут Далиданың бөлмесінде болғаннан кейін жеткізген журналист Пьеро Виварелли болды. Гварнери мен Рагон айтылған өлім жазасы шын мәнінде Тенко басқа мақсатпен жазған құжаттың соңғы беті болуы мүмкін деп санайды. Француз журналисі және романист Филипп Брунел "La nuit de San Remo" атты көркем кітап жазды, онда ол Тенконың өлімі туралы шындықты іздеудің қиындығын драмалық сипатқа келтіреді.

Құрметтеулер

Тенко қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай, оның досы және ән жазушы Фабрицио Де Андре оған «Preghiera in gennaio» (қаңтардағы дұға) әнін жазды, онда ол өзін-өзі өлтіргендерді, діншілдердің моральдық айыптауына қарамастан, мейірімді Құдайдың жұмаққа қабылдайтынын суреттейді. 1999 жылы Маурицио Вальтьери жазған және қойған «Solitudini – Luigi Tenco e Dalida» пьесасы Римде сахналанды.