Кіріспе

Мидағы сигналдарды төменгі моторлы нейрондарға жеткізетін нейрондар. Жоғарғы моторлы нейрондар (ЖМН) термині 1886 жылы Уильям Гоуэрспен енгізілген. Олар ми қабығы мен ми сабасында орналасқан және интернейрондар мен төменгі моторлы нейрондарды белсендіру үшін ақпаратты төменге жеткізеді, олар бұлшық еттерге жиылу немесе босаңсу сигналын тікелей жібереді. ЖМН – ерікті соматикалық қозғалыстың негізгі бастапқы нүктесін білдіреді. Жоғарғы моторлы нейрондар ми қабығының моторлық аймақтарындағы ең ірі пирамидалық жасушаларды құрайды. ЖМН-нің негізгі жасуша түрі – Бетц жасушалары, олар алдыңғы моторлық қабықтың V қабатында, прецентральді жиырында орналасқан. Бетц жасушаларының денелері мидағы ең үлкендерінің бірі болып табылады, диаметрі шамамен 0,1 мм-ге жетеді. Жоғарғы моторлы нейрондардың аксондары прецентральді жиырдан шығып, ми сабасына дейін жетеді, онда олар төменгі ми сабасында кесіліседі (декуссацияланады) және омыртқа миының екі жағында бүйірлік кортикоспинальді жолын құрайды. Кесіліспеген талшықтар ми арқылы өтіп, алдыңғы кортикоспинальді жолдарды қалыптастыруға жалғасады. Жоғарғы моторлы нейрон омыртқа миында тиісті омыртқалық жүйке тамырының деңгейіне дейін төмен түседі. Осы деңгейде жоғарғы моторлы нейрон омыртқа миының алдыңғы мүйізіндегі төменгі моторлы нейронмен немесе интернейрондармен синапс жасайды, олардың әрқайсысының аксондары қаңқа бұлшық еттерінің талшықтарын иннервациялайды. Бұл нейрондар миды омыртқа миындағы тиісті деңгейге қосады, содан кейін төменгі моторлы нейрондар арқылы бұлшық еттерге жүйке импульстары жіберіледі. Нейротрансмиттер глутамат жоғарғы және төменгі моторлы нейрондар арасында жүйке импульстарын өткізеді, онда оны глутамат рецепторлары анықтайды.

Зақымданулар

Жоғары моторлық нейрон зақымдануы, сондай-ақ пирамидалық жеткіліксіздік деп те аталады, омыртқа миының алдыңғы мүйізінен жоғары орналасқан жүйке жолында пайда болады. Мұндай зақымданулар инсульт, көп склероз, омыртқа миының жарақаты немесе басқа да мидың алған жарақаты салдарынан туындауы мүмкін. Бұлшықеттердің жұмысында болатын өзгерістер кең және әртүрлі болуы мүмкін, және олардың барлығы жоғары моторлық нейрон синдромы деп сипатталады. Симптомдарға бұлшықет әлсіздігі, қозғалысты бақылаудың төмендеуі, соның ішінде дәл қозғалыстарды орындау қабілетінің жоғалтылуы, омыртқа рефлекстерінің күшеюі (және төмендеу шегі), оның ішінде спастикалық, клонус (еріксіз, бірінен соң бірі қысқару/босаңсу циклдары) және Бабинский белгісі деп аталатын созушы плантарлық жауап кіруі мүмкін.