Кіріспе

Георг фон Фрунсберг (1473 жылдың 24 қыркүйегі – 1528 жылдың 20 тамызы) – Германияның әскери қолбасшысы және Ландскнехт жетекшісі, қасиетті Рим империясы мен Габсбург әулетінің қызметінде болған. Жаяу әскер тактикасының алғашқы жақтаушысы ретінде ол император Максимилиан I және оның мұрагері Карл V басқарған Итальян соғыстары кезінде өзінің беделін қалыптастырды. Өмірінде-ақ оны "Vater der Landsknechte" (Ландскнехт әкесі) деп атады және оның атынан Ландскнехттердің патриарх ретінде немесе оның үлкен дене күші туралы аңыздар тарады.

Ерте өмір

Фрунсбергтің әкесі Швабия Лигасының капитаны Ульрих фон Фрунсберг және анасы Барбара фон Рехберг болды. Ол Жоғарғы Швабияға қоныс аударған Тироль ақсүйектерінің ежелгі әулетінде, Миндельхайм қаласында дүниеге келді. Ол тоғыз ұлдың ең кішісі болғандықтан, әкесінің иелігін мұраға алуға мүмкіндігі болмады. Ол тіпті нәресте кезінде-ақ әскерлік жолға дайындалды. Ол әкесі Георгтың анасының інісі Бер (Беро) II Рехбергтен сатып алынған Миндельхайм қалашығында өсті.

Мансап

1492 жылы ол әкесіне еріп, Бавария герцогы Альберт IV-ке қарсы императорлық тыйым салуды жүзеге асыруға уәкілетті болған Бранденбург Ансбахының Фредерик I-нің жорығына қатысты. Альберт жеңілген соң, экспедиция тоқтатылды. Фрунсберг Габсбург императоры Максимилиан I-нің швейцариялық конфедерациямен 1499 жылғы Швабия соғысында күресті, онда ауыр броньды салт аттыларының дәуірі толық аяқталғанын түсінуге тура келді. Сол жылы ол Франция королі Людовик XII Милан герцогынан құлатылған Людовико Сфорцаға көмекке жіберілген император әскерлерінің қатарында болды. Максимилиан оны Тирольдің әскери капитаны етіп тағайындағанда, швейцариялық үлгіде мықты пик квадратты жаяу әскерін жалдады. Максимилианға әлі де қызмет етіп жүріп, 1504 жылы Ландшут мұрагерлік соғысына қатысып, Пфальц графы Рупрехт пен оның әкесі Пфальц курфюрсты Филиппен шайқасты. Фрунсберг Ландскнехт полкін шешуші Вензенбах шайқасына бастап, өзін ерекшелендірді, содан кейін Максимилиан I оған жеке өзі рыцарлық атақ берді: мылтықтар мен кальвериндермен қаруланған Фрунсберг полкі богемиялық жалдамалылардың (300-нан астам вагондардан тұратын) вагон қабырғасын бұзып, кейін жолға шықты. Фрунсберг машықтандырылған жаяу әскердің қажеттілігіне сеніп, Максимилианға Ландскнехт әскерлерін ұйымдастыруға көмектесті. Бір жылдан кейін ол Габсбургтердің Нидерландындағы Ландскнехттердің қолбасшысы болды. Содан кейін Фрунсберг империя мен Габсбургтер үшін күресіп, үздіксіз соғыс өмірін өткізді. 1509 жылы ол Ландскнехт полкінің (окупациялық күш) "Жоғары дала капитаны" болып тағайындалды және Камбрей лигасының Венеция Республикасына қарсы соғысына қатысып, өзі мен адамдары үшін көптеген шабуылдардан Веронаны қорғағанда беделге ие болды. 1512 жылы ол Якоб фон Эмспен бірге Брешияны қайтарып алу үшін Гастон де Фойге көмекке жіберілген императорлық контингентті басқарды. Германияға қысқа сапардан кейін ол Италия түбегіне оралды, онда венециялықтар мен француздарға қарсы жаңа лаврларды алды. Ол 1513 жылы Ла-Мотта шайқасында испан командирі Фернандо д'Авалостың жанында Ландскнехттерді басқарды, Фрунсбергтің Viel Feind', viel Ehr' ("Көп жау, көп құрмет") деген ұранына сәйкес, саны жағынан үлкен Венеция әскерлерін жойды. Бейбітшілік орнағаннан кейін ол Германияға оралды және Швабия лигасының жаяу әскерінің басында 1519 жылы Вюртемберг герцогы Ульрихті өз герцогтігінен қуып шығаруға көмектесті. 1521 жылы Вормста өткен жиналыста ол "кішкентай монах" Мартин Лютерге жігерлендіретін сөздер айтқан, ал 1521–26 жылғы Италия соғысы кезінде Фрунсберг Императорлық әскерді Пикардияға бастап әкелуге көмектесті. Франция королі Франциск I шамамен 40 мың сарбазбен майданға шыққанда, император Карл V әскерінің ақылымен кері қашуы оның өмірін сақтап қалды. Фрунсберг Валенсиенненің кері қашуын "соғыс кезінде ең үлкен сәттілік және ең орынды шара" деп санады. 1522 жылы француздар жорығы аяқталғаннан кейін Фрунсберг Ландскнехттердің басшылығынан кетіп, ол Италияның жоғарғы жағына 6000 адамның жорығын бастауға оралды. Апрель айында Милан маңындағы Бикокка шайқасына алып келген ауыр альпілік жол. Фрунсбергтің жанында швейцариялық жауынгерлер де болды. Бикоккадағы императордың жеңісі олигархиялық Генуя Республикасы мен Милан герцогтігінің бұрынғы билеушілерінің оралуына мүмкіндік берді және Ломбардияның басым бөлігін Карл V-нің ықпалына алды. 1525 жылы Миндельхаймда қысқаша тоқтағаннан кейін бүкіл неміс ұлтының "Жоғарғы майдан капитаны" ретінде (12000 адамнан тұратын күш пен жиырма тоғыз ту көтергішпен), Фрунсберг Павияны жеңілдету және империяның Милан герцогтігін құтқару үшін қайтадан жоғарғы Италияға қарай қозғалды. Фрунсбергтің ең танымал жеңісі Павияда француз патшасын тұтқындаумен болды. Тек бір жылдан кейін, 1526 жылы Италиядағы соғыс қайта басталғанда, Фрунсбергке Ломбардиядағы император әскерінен соғыс туралы шешім қабылдауға көмектесу туралы өтініш келді. Ол жеткіліксіз болса да, жаңа әскерді ұйымдастыру үшін 36 000 неміс талерын алды. Миндельхаймды басып алған кезінде Фрунсберг ақша қарыз алып, күміс үстелдерін және әйеліне арналған зергерлік бұйымдарын сатып, әскерді жинауға қалған қаражатты жинады. Үш аптаға жетпеген уақыт ішінде Фрунсберг 12000-нан астам адамды жинап, қарашаның ортасында Альп тауларын кесіп өтті. Ол Пьяченца маңында Констебль де Бурбонға қосылып, Римге қарай аттанды. Алайда тәртіп пен тәртіп 1527 жылы 13 наурызда Модена маңында бұзылып, Италиядағы ұзақ айлар бойы шайқас болмады. Жалдамалыларға жалақы төлеу кешіктірілді және соңында тіпті Фрунсберг Ландскнехттерді қайта жинап, тәртіпті қалпына келтіре алмады. Бұл оқиға ескі қолбасшыны соншалықты шаршатты, одан соң инсульт алды. Дене күшін қайтару мүмкін болмағандықтан, Фрунсберг итальяндық ауруханалардағы ұзақ күреснен кейін Германияға қайтарылды. Жалдамалыларының немесе "жақын ұлдарының" жағдайына, жеке мүлкінің жоғалуына және ұлдарының бірінің өліміне байланысты үлкен алаңдаушылыққа түскен Фрунсберг Миндельхаймдағы қамалында қайтыс болды. Католик шіркеуін ешқашан тастамағанына және католик императорына тұрақты адалдығына қарамастан, Фрунсберг Мартин Лютердің үндеуіне жақын болды және кейбір әңгімелерге сәйкес, 1527 жылғы жорықтан бұрын ол тоналауға және папаны дарға асуға дайын әскерлерді жинады.

Мұра

Фрунсберг қабілетті және ерлікпен шайқасқан сарбаз, сондай-ақ Габсбургтерге адал қызметкер болып есептелді. 1524 жылы Павия шайқасынан аз бұрын Италияда оның бір ұлы қаза болды. Тағы бір ұлы Каспар (1500–1536) және оның немересі Георг (1586 жылы қайтыс болды) екеуі де көзге түсетін сарбаздар болды. Соңғысының қайтысымен әулет тоқтап қалды. Оның замандастары Фрунсбергті "Ландскнехттердің әкесі" деп атады, бұл оның беделін де, әскерлерінің мүддесіне берілгендігін де көрсетеді.

Мәдени суреттер

Фрунсбергтің өмірі туралы көптеген анекдоттар мен әңгімелер бар, олар оның аңыздарын құрайды (Фрунсберг мифосы). Бұл мифосқа алғашқы үлес қосқан капитанның алғашқы биографы – жазушы және мистик Адам Рейснер, ол бір кезде Фрунсбергтің хатшысы болды және осылайша ол сипаттаған көптеген оқиғалардың куәсі болды. Рейнхард Баумманн Рейснер Фрунсбергті дәріптегенін, бірақ басқа жазушылар жасырып немесе жеңілдете алған көптеген шынайы оқиғаларды да сипаттағанын айтады. Фрунсберг туралы тағы бір ерте тікелей дереккөз – ақын Освальд Фрагенстайнер, ол жазушы ғана емес, сонымен қатар Фрунсбергтің әскерінен болған сарбаз болған. Германиядағы ең ірі тарихи фестивальдердің бірі – Миндельхаймдегі (Фрунсберг фестивалі) Георг фон Фрунсбергке арналған. Георг фон Фрунсберг – Мика Валтаридің «Оқиғашыл» (Микаэль Карвайялка) тарихи романының кейіпкері. 1841 жылы Макс фон Виднманның бюсті Вальхалла ескерткішіне қойылды. Австрия императоры Франц Иосиф I 1866 жылы ашылған Вена әскери тарих мұражайының генералдар залында (Feldherrenhalle) оның құрметіне мүсін орнатты. 1873 жылы құрылған австро-венгр корветі SMS Frundsberg оның атымен аталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1943 жылдың 3 қазанында Вафен-СС 10-шы танк дивизиясына Фрунсберг құрметті атағы берілді.