Кіріспе
Ирландиядағы толыққанды тұқымдық жарыс ат
Галилео (30 наурыз 1998 – 10 шілде 2021) – ирландиялық толыққанды тұқымдық жарыс ат және әкесі. 2000 жылдың қазан айынан 2001 жылдың қазан айына дейін жалғасқан жарыс жолында ол сегіз рет қатысып, алты жарыста жеңіске жетті. Ол 2001 жылы Дерби, Ирландия Дерби және Король Георг VI және Королева Елизавета жүлдесін жеңіп алғанымен ең танымал. 2001 жылы ол Еуропаның үш жасар құлын чемпионы атанды. Зейнетке шыққаннан кейін Галилео әлемдегі ең ізделіс жолындағы әкелердің біріне айналды. Ол 2008 жылы Ұлыбритания мен Ирландиядағы ең үздік әке атанды, содан кейін 2010–2020 жылдар аралығында осы атақты қатарынан алды. 2020 жылы ол Эпсом Дербисінде жеңіске жеткен бес аттың рекордын жасады: New Approach, Ruler Of The World, Australia, Anthony Van Dyck және Serpentine. 2020 жылдың маусым айында Галилео өзінің 85-ші топтық (Group 1) жеңімпазын дүниеге келтіріп, Danehill-дің әлемдік рекордын бұзып, толыққанды тұқымдық тарихтағы топтық (Group 1) жеңімпаздардың ең табысты әкесіне айналды. Дерби жеңімпаздарынан басқа, оның танымал ұрпақтарына Frankel, Nathaniel, Found, Churchill және Minding кіреді. Галилео сонымен қатар аналық тұқымдық әкелердің қатарында да жетекші болды. Галилео 2021 жылдың 10 шілдесінде алдыңғы жамбас сүйегінің жарақатынан кейін, оған жасалған операциядан кейін жазылуға мүмкіндік болмағандықтан, өлтірілді.
Өмірбаян
Галилео – ақ дақты, артқы аяғында ақ шұлық киген, тар ақ жолақты биязы жылқы болған. Ол Садлер Веллзден және Urban Sea биесінен туған. Оның тұқымын шығарғандар – Urban Sea иесі Дэвид Цуи және Coolmore Stud ұйымының шаруашылық мүдделері үшін қолданылатын "Orpendale" деген ат. Ол үш жасында "жаттығудағы ең таза тұқымды жылқылардың бірі" деп сипатталған. Садлер Веллз 1984 жылы үш "Бірінші топ" жарысын жеңіп, 2000-нан астам жарыстың жеңімпаздарын, оның ішінде 130-дан астам "Бірінші топ/І санат" жарысын жеңген жылқыларды өрбіткен. Ол британдық жарыстар тарихындағы ең табысты тұқымды ата болып саналады, Ұлыбритания мен Ирландияда рекордтық 14 рет жеңіске жеткен. Urban Sea 1993 жылы "Prix de l'Arc de Triomphe" сыйлығын жеңіп, көрнекті бие атанды. Галилеодан басқа, ол "Дерби" жеңімпазы Sea the Stars, I санаттағы жеңімпаздар Black Sam Bellamy (Tattersalls Gold Cup) және My Typhoon (Diana Stakes), сондай-ақ All Too Beautiful (топтық жарыстың жеңімпазы, "Бірінші топқа" ілікті) және Melikah (тізімдегі жарыстың жеңімпазы, "Бірінші топқа" ілікті) сияқты жылқылардың анасы болды. Сью Магнье мен Майкл Таборға тиесілі Галилео, сол кезде "Баллидойлде" жұмысын бастаған Айдан О'Брайеннің жаттығуына жіберілді. Галилеоның барлық жарыстарында Майкл Кинане атқа мінген, бір рет басқа шабандоз болды. Галилео тыныш мінезімен және тепе-теңдігімен белгілі болған. Coolmore Stud-тағы ұзақ жылғы күтімшісі Ноэль Степлтон оны әдетке үйренген жаратылыс деп атады: "Ол нағыз джентльмен, менің ойымша, ол өзінің маңызды екенін біледі". О'Брайен Галилеодан серуендеуді сұрағанда, ол "қозғалыспен жүретінін" айтты: "Көптеген жылқылар алға қарай жүруді сұрағанда, басын көтеріп, жаяу жүреді, бірақ ол алға қарай және кеңінен басатын. Оның қадамы өте ұзын және алдыңғы және артқы жағынан күш-қуат шарықтап тұратын".
2000: екі жылдық мансап
Галилеоның екі жасар дебюті 2000 жылдың жазында ауырған жөтел салдарынан кейінге қалдырылды.
Көктем
Галилео орта қашықтыққа дайындалған және көктемнің соңында Дерби сынақтарына қатысуды жоспарлаған. Алғашқы жүгірісінде, ол Леопардстаундағы 1,5 шақырымдық "Баллисакс" жарысында 1/3 фаворит болды және үш жарым ұзындықпен "оңай" жеңіске жетті. Екінші орын алған Милан St Leger-ді жеңіп, Breeders' Cup Turf-та екінші орын алды, ал үшінші орын алған Винни Ро төрт рет қатарынан Ирландия St. Leger-ін жеңіп алды. О'Брайен оның өнеріне қанағаттанды, әсіресе, оның бұл тайынша толық физикалық формада емес деп ойлағандықтан: ("Менің жылқыларым бұқалардай зор") және жақсаруға мүмкіндігі бар еді. Галилео Джон Окс жаттықтырған "Exaltation" тайыншасын бір жарым ұзындықпен жеңді. Гейфернан Галилеоға қысым көрсеткенімен, оның Дербиге қатысу коэффициенті 8–1-ден 5–1-ге дейін төмендеді.
Жазғы
Эпсомда Галилео 11/4 есебімен, 2000 гинея жеңімпазы Голанмен бірге басталды. 2001 жылғы Эпсом Дербиі өте күшті болды, өткен жылғы екі жасар чемпион Тобуг, сондай-ақ ірі Дерби сынақтарының көптеген жеңімпаздары, оның ішінде Мистер Комбустибл (Честер Ваз), Дилшан (Данте Стакс) және Перфект Сандей (Лингфилд Дерби сынағы) қатысты. Финиш сызығына екі фурлонг қалғанда Галилео Мистер Комбустиблден өтіп, тез арада үш жарым ұзындыққа оқшауланып, "әсерлі" жеңіске жетті. Жарыс аяқталғаннан кейін Timeform Галилеоға 130 ұпай берді, оны соңғы он жылдағы ең үздік Дерби жеңімпазы деп бағалады. Кинане Галилеоны өзі мінген ең жақсы жылқы деп айтты: "Онда ешқандай нашарлық жоқ. Оны міну – арман!". Бұл О'Брайен үшін алғашқы Дерби жеңісі болды, ал Садлер Веллз үшін туған алғашқы Дерби жеңімпазы. Кинане, ирландтық Дербиде он жеті рет қатысып, алғаш рет жеңіске жетті, өзінің әрқашан "толық бақылауда" болғанын айтты, ал Моршдидің жокеюі Филип Робинсон жеңімпазды "ерекше" деп сипаттады. Содан кейін Галилео шілде айында Аскотта өткен Король Георг VI және Королева Елизаветаның алмаздық жүлдесінде ересектермен сынақтан өтті. Бәс тігушілер Галилео (1/2 фаворит) пен Godolphin-нің бес жасар Фантастик Лайт (7/2) арасындағы бәсекеге тоқтады, олар төрт түрлі елде бірінші топтағы жарыстарда жеңіске жеткен. Осы екі жылқының беделі соншалық, үшінші таңдау, француздық Дерби жеңімпазы Анаба Блю, 18/1 бағамен басталды. Кинане Галилеоны финиш сызығына екі фурлонг қалғанда алға шығарды, бірақ Фрэнки Деттори Фантастик Лайтпен күшті қарсылық көрсетті, нәтижесінде Галилео екі ұзындықпен жеңіске жетті.
Күз
Галилео қыркүйек айында Леопардстаунға қайта оралды, бұл жолы Fantastic Light-қа қарсы көп күткен Ирландия чемпиондық жүдесі, енді бұл жолы бір жарым шақырымнан қысқа, бір шақырым төрт фунттық қашықтықта өтті. О'Брайеннің Мұз бишісі қарқынын реттеуші болып әрекет етуі және төзімділік сынағын қамтамасыз етуі керек еді. Алайда, жоспар орындалмады, себебі қалған аттегендер Мұз бишісін елемеді, ол тура жолда қапыға дейін он ұзындыққа қашықтап кетіп, кенеттен тоқтады. Fantastic Light және Галилео қатар-қатар шабады, бірақ біріншісі жарысты бас артығысымен жеңіп алды. Бұл жарыс қазіргі заманғы спорт тарихындағы ең қызықты және есте қаларлық жарыстардың бірі деп есептеледі. О'Брайен жеңімпазды мақтады, бірақ өзінің тактикалық қателік жасағанын мойындады. Галилеоның соңғы жарысы үшін, ол "Бридерс Кубогы" классикасына қатысу үшін Белмонт паркіне жіберілді. Ол алғаш рет топырақ үстінде шабады, бірақ Саутвеллдегі жасанды жабында жаттығулар жасап дайындалды. Классикада Галилео Тизнаудан кейін он төрт аттың ішінде алтыншы орынды иеленді. "Еске алғанда", деді О'Брайен кейін, "осындай ауыр маусымнан кейін және ересек аттарға қарсы жарысқаннан кейін одан мұндайды күтудің қиын екенін түсіндік, бірақ оған деген сенім, баршаның оған деген сенімі бізге бұл мүмкін болуы мүмкін деген ой келтірді. Ол кірген кезде есімде, ол соншалықты тырысып, көзінен жас шығып, жарысқа дайын емес сияқты көрінді. Ол шынайы ат еді."
Жарыс рекорды
Жарыс күні Жарыс қашықтығы (f) Курс Сыныбы Сыйлық (£K) Коэффициент Жүгірушілер Орын Алған Маржа Уақыт Жокей Тренер форматы=dmyIBEC EBF Maiden 8LeopardstownM8Evens161141:48.20Михаэль КинанеАйдан О'Брайен форматы=dmyBallysax Stakes10LeopardstownL201/3713.52:20.10Михаэль КинанеАйдан О'Брайен форматы=dmyDerrinstown Stud Derby Trial10Leopardstown3398/15511.52:08.50Сеффи ХеффернанАйдан О'Брайен форматы=dmyDerby12Epsom158011/41213.52:33.27Михаэль КинанеАйдан О'Брайен форматы=dmyIrish Derby12The Curragh14114/1112142:27.10Михаэль КинанеАйдан О'Брайен форматы=dmyKing George VI & Queen Elizabeth Stakes12Ascot14351/212122:27.71Михаэль КинанеАйдан О'Брайен форматы=dmyIrish Champion Stakes10Leopardstown13844/1172Бас2:01.80Михаэль КинанеАйдан О'Брайен форматы=dmyBreeders' Cup Classic10Belmont Park11386100/301367.752:00.62Михаэль КинанеАйдан О'Брайен
Бағалау
Галилео Картье жарысы сыйлығында үш жасар Еуропа чемпионы атанды. 2001 жылғы Халықаралық классификацияда (Әлемдік таза тұқымды жарыс аттары рейтингісінің алға басушысы), Галилео 129 (Фантастикалық Жарықпен тең) бағаланды, осылайша ол Сахи мен Пойнт Гивеннен кейін үшінші орынды алды. Галилеоға Timeform 134 рейтинг берді.
Асыл тұқымды мансап
Галилео Кульмор аттас үшін жылқы ретінде зейнеткерлікке шықты. Ол бастапқыда «шатл» айғыр ретінде жұмыс істеді, Солтүстік жартышар көбейту маусымында Ирландияның Типперэри округіндегі Фетхардтағы Кульмордың негізгі фермасында тұрды, ал Оңтүстік жартышар көбейту маусымы үшін Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Хантер аңғарындағы Австралиялық филиалына көшті. Алайда, 2006 жылдан бері ол тек Ирландияда тұрды. Галилео 2008 жылы Ұлыбритания мен Ирландиядағы ең табысты айғыр атағын алғаш рет жеңіп алды, оның алғашқы Дерби жеңімпазы New Approach болды. Frankel дебют жасаған 2010 жылы ол бұл атақты қайта жеңіп алды және 2011 жылдан 2020 жылға дейін осы жетістігін қайталады. Оның асыл тұқымдық мансабының шарықталу кезеңінде Галилео Кульморға жыл сайын шамамен 40 миллион еуро көлемінде студиялық төлемдер әкелді. 2021 жылдың 10 шілдесінде қайтыс болған кезде ол 338 топтық жеңімпаздың әкесі болды, олардың 228-і топтық жарыстардың жеңімпаздары еді. 2018 жылдың тамызында Sizzling Галилеоға 328-ші еуропалық топтық жарыста жеңіс сыйлады, осымен ол өзінің әкесі Sadler's Wells-тің бұрынғы рекордтық көрсеткішін арттырды. 2019 жылдың 9 қарашасында Magic Wand оның 84-ші жеке топтық/бірінші сыныпты жеңімпазы атанды, осымен ол Danehill-мен теңесті. 2020 жылдың маусымында Ирландияның 1000 Гвинеясында Peaceful жеңіске жеткен кезде ол бұл рекордты жаңартты. Ол қайтыс болған күні Bolshoi Ballet оның 92-ші G1 жүлдегері атанды. Ол бұл көрсеткішті 2020 жылы Serpentine Дербиде жеңіске жеткен кезде жаңартты. 2016 жылғы 1000 Гвинеяда Minding-дің жеңісінен кейін Галилео бес британдық классиканың жеңімпаздарының әкесі атанды. 2016 жылғы Prix de l'Arc de Triomphe-де ол үш үздік финишті (Found, Highland Reel және Order of St George) көрсетті. 2021 жылдың басында Галилео алдыңғы сол аяғына жарақат алды және тағы бір операция жасады. Ол емге жауап бермеді және 10 шілдеде оған эвтаназия жасалды. Оның өлімі туралы хабарлаған Кульмордың Джон Магние: «Оның ұлдары мен қыздары арқылы тұқымға тигізер әсері ұзаққа созылатын мұра болады, ал оның керемет жетістігі бұрын-соңды болмаған жағдай» деді.