Кіріспе
Британдық тұқымдық толыққанды жарыс аты Рибо (27 ақпан 1952 – 28 сәуір 1972) – британдық тұқымдық, итальяндық жаттықтырылған толыққанды жарыс аты. Ол өзінің барлық 16 жарысында жеңіске жетті, соның ішінде Арк де Триумф жарысын екі рет ұтты. Ол үш елде, барлық жағдайлардағы жолдарда 5 фурлонгтан (1000 м) 1 миль 7 фурлонгқа (3000 м) дейін жарысты. Көптеген сарапшылар оны ең үздік жылқылардың бірі деп санайды. 1954 жылы ол Италиядағы ең жақсы екі жасар болып танылды, оның үш жеңісіне Гран Критериум кірді. 1955 жылы Италиядағы алғашқы төрт жарысын ұтып, содан кейін Францияға жіберілді, онда Prix de l'Arc de Triomphe жеңімпазы атанды. Келесі жылы ол Король Георг VI және Королева Елизавета жүлдесінде де, Prix de l'Arc de Triomphe жарысында да айқын жеңіске жетті. Рибо кейін тұқымдық жылқы өсіруге жіберілді, ол өте табысты тұқымдық арыстанға айналды. Рибоның ұрпақтарының жетістіктері оны Ұлыбритания мен Ирландияда үш рет (1963, 1967, 1968) жетекші тұқымдық арыстан етіп шығарды.
Ribot (27 February 1952 – 28 April 1972) was a British bred, Italian trained Thoroughbred racehorse who won all his 16 races, including the Arc de Triomphe twice. He raced from 5 furlongs (1,000m) to 1m 7f (3,000m) in three countries on all types of track conditions. He is considered by many experts to be one of the best horses ever. He was the best Italian two year old of 1954, when his three wins included the Gran Criterium. He won his first four races of 1955 in Italy before being sent to France where he won the Prix de l'Arc de Triomphe. In the following year, he recorded wide margin victories in both the King George VI and Queen Elizabeth Stakes and the Prix de l'Arc de Triomphe. Ribot was then retired to stud where he proved to be a highly successful breeding stallion. The performances of Ribot's progeny saw him become the leading sire in Great Britain & Ireland on three occasions (1963, 1967, 1968).
Өсіру
Риботты Италияның жетекші таза тұқымды жылқы шаруашылығының иесі Федерико Тезио өсірді, ол Риботтың тұқымдық ағашының алғашқы үш буынындағы алты жылқыны жеке өсірген. Рибот 1952 жылдың 27 ақпанында Ньюмаркеттегі Англия Ұлттық Тұқымханасында туды. Оның әкесі – көрнекті итальяндық жарыс атты Tenerani, ол 1948 жылы Гудвуд Кубогында француз чемпионы Арбарды жеңіп, халықаралық аренада танымал болды. Риботтың анасы Романелла сәтті жылқы өсіруші еді және Premio Regina Elena жеңімпазы Росселлина мен Premio Parioli жеңімпазы Рейбернді дүниеге әкелді. Ол "орташа денелі, әдемі, ақылды басы мен мінсіз мінез-құлқы бар құлын" деп сипатталды. Оның табысының құпиясы, әлдебір жүрегінің тереңдігінде болды және Дормеллода оған сай келетін жалату болған жоқ. Тезионың көптеген жылқылары сияқты, Рибот та суретшінің құрметіне аталған – бұл жағдайда француз реалисі Теодуль Августин Рибо. Тезио, сонымен қатар жеңілмейтін және өте қуатты тұқымдық ата Нейрконы өсірген, Риботтың чемпионға айналғандығын көре алмады. 1954 жылдың мамырында Тезио қайтыс болғаннан кейін Рибот Тезионың жесірі Донна Лидия және оның серіктесі, маркиз Марио Инциза делла Рочеттамен жарысқа қатысты. Риботты Италияда Уго Пенко жаттықтырды, ал Энрико Камичи оны мінгізді. Оған "супер жылқы" деген мағына беретін "il cavallo super" деген лақап ат берілді.
1954 екі жылдық маусым
1954 жылы Рибо Сан-Сиро ат шабу трассасында 1000 метрлік Premio Tramuschio жүлдесін жеңіп, жарыс карьерасын бастады, бір ұзындықпен озып шықты. Содан кейін ол сол трассада 1200 метрлік Criterium Nazionale жүлдесін екі ұзындықпен жеңіп алды. Маусымын Сан-Сирода 1500 метрлік Gran Criterium жүгірумен аяқтады. Осы жарыста Камичи күтіп басу тактикасын қолданып, Рибо Гейлден жартылай басымен ғана жеңіске жетті. Одан кейінгі барлық жарыстарында ол бастап кетті немесе көшбасшылардың қасында шапты.
1955 жылғы үш жылдық маусым
Рибо бір жасар кезінде ерекше кішкентай болғандықтан, оны "il piccolo" (кішкентай) деп атаған. Сондықтан, ол Premio Parioli және Derby Italiano сияқты жарыстарға қатыстырылмады. 1955 жылы Рибо Пизадағы Пемия жарысында алты ұзындықпен жеңіп, содан кейін Сан-Сирода Эмануэле Филиберто сыйлығын 10 ұзындықпен ұтып алды. Тұяқтың тыныс алу ауруынан жазылуы үшін үзіліс жасағаннан кейін, ол Премио Брембоны Дераннан бір ұзындыққа, ал Премио Бесананы 2400 метрлік қашықтықта 10 ұзындықпен жеңіп, екі аптадан соң St Leger Italiano-ны ұтқан Деранды тағы да жеңді. Қазан айында Рибо Италиядан тыс жерде алғаш рет жарысқа қатысты, Лонгшамп жарыс жолында 2400 метрлік Prix de l'Arc de Triomphe жарысына түсті. 9/1 коэффициентпен бастаған ол тік жолда ерте басып озып, Бо Принстен үш ұзындықпен жеңіске жетті. Баспасөз хабарларына сәйкес, ол өте оңай жеңді, Камичи қамшыны қолданбады және соңғы кезеңдерде оны айдап шығармай, кері ұстады. Жарыс аяқталғаннан кейін оны фотографтар қоршап алды және оған Голливуд жұлдыздарына көрсетілетін назар аударылды. Жылдың соңғы жарысында ол Италияға оралды, онда ол Гран-прио дель Жокей Клубында өткен жылғы жеңімпаз Норманнан 15 ұзындықпен жеңіске жетті.
1956 төрт жылдық маусым
Рибо төрт жастағы маусымын Сан-Сирода үш оңай жеңіспен бастады. Ол 2000 метрлік қашықтықта Premio Giulio Venino жүлдесін төрт ұзындыққа, 2400 метрлік қашықтықта Premio Vittuone жүлдесін он екі ұзындыққа, ал 2000 метрлік қашықтықта Premio Garbagnate жүлдесін Гранд-Рапидстен сегіз ұзындыққа басып өтті. Содан кейін ол Италияның жас аттар арасындағы салмақты еңбек бойынша басты жарысы – Gran Premio di Milano-ға қатысты, ол Сан-Сирода 3000 метрлік қашықтықта өткізілді. Ол басынан бастап көшбасшылыққа шығып, Тиссоттан сегіз ұзындыққа жеңіске жетті. Рибо содан кейін Миланға оралды, онда 1800 метрлік қашықтықта Premio del Piazzale жүлдесін жеңіп алды, бұл жүлдеде Premio Parioli жеңімпазы Магабайт та болды, және ол сегіз ұзындыққа басып өтті. Қазан айында Рибо екінші рет Prix de l'Arc de Triomphe үшін Парижге оралды. Ол 1955 жылғыдан да күшті қарсыластар тобымен кездесті, олардың ішінде Талго (Ирландия дербиі), Танерко, Балықшы, Карьерлік жігіт, Мастер Боинг (Вашингтон, Колумбия округі Халықаралық) және Оросо болды. Рибо тура жолға бұрылыста көшбасшылыққа шығып, Талгодан алты ұзындыққа басып өтіп, жеңіске жетті. Фотосуреттерде жеңіс маржасы сегіз жарым ұзындыққа жуық болғандығы көрінеді.
Асыл тұқымды жазба
Жарыстан шыққаннан кейін Рибо жылқы шаруашылығында өте табысты мансапқа ие болды. Бір жылдық келісімшарт бойынша ол алғаш Англиядағы Лорд Дербидің жылқы фермасында тұрды. 1959 жылы ол бес жылға жалға берілді, құны 1,35 миллион доллар болды, содан кейін АҚШ-қа жіберілді. Бұл мәміле өте маңызды болғандықтан, 1959 жылдың маусымында Sports Illustrated журналында осы туралы мақала жарияланды. Бастапқыда Рибо Дарби Дэнмен АҚШ-та бес жыл тұруға жалға алынған. Оның мізгілдігі білінгеннен кейін, ешбір сақтандыру компаниясы оны Еуропаға қайтаруға сақтандыру полисін ұсынбады. Жаңа келісімшарт жасалды, және Рибо өмірінің соңына дейін АҚШ-та қалды. Ол Дарби Дэндегі жылқы зиратында, ұлдары Граустарк пен Хис Маджестидің қасында жерленген. Ол Ұлыбритания мен Ирландияда үш рет (1963, 1967 және 1968) ең үздік әке-аналық жылқы болып табылды. Оның еуропалық ұрпағына Мольведо мен Принс Роял кіреді, екеуі де Prix de l'Arc de Triomphe жеңімпаздары, сондай-ақ Ирландия Дербисі, Сент-Лежер, Король Георг VI және Королева Елизавета жүлдесі мен Eclipse жүлдесінің жеңімпазы Рагуза да кірді. Америкада ол Эпсом Оуксінің жеңімпазы Лонг Лукты, Рибокко мен Риберо ағайындыларын (Ирландия Дербисі мен Сент-Лежердің жеңімпаздары), 1972 жылғы Сент-Лежердің жеңімпазы Бухерді, 1965 жылғы Преакнес жүлдесінің жеңімпазы Том Ролфты, 1969 жылғы Белмонт жүлдесінің жеңімпазы Артс энд Леттерсті және Граустаркты дүниеге әкелді. Рибоның ұлы Хис Маджести Кентукки Дербисі мен Преакнес жүлдесінің жеңімпазы Плезант Колонидің әкесі болды. Оның шөбересі, Том Ролфтың ұлы Хойст Зе Флаг, оны екі жыл қатарына (1977 және 1978) Prix de l'Arc de Triomphe жеңімпазы атанды. Австралазияда кем дегенде 15 Рибо әке-аналық жылқы болды, олардың ішінде Ариведерчи, Анжелуччо, Латин Лавер, Бухер (АҚШ), Дис, Риболлире, Эйр Эппарент, Корё, Регентс Тейл, Руанталлан, Риботлайт және Хедленд кірді. 1979 жылдың соңына дейін импортталған 15 әке-аналық жылқының ұрпақтары 7 миллион доллардан астам табыс тапты.
Бағалау
Timeform 1955 жылы Рибоға 133 рейтинг берді, бұл британдық жаттықтырушы Папа Фурвейден алты фунт кем екенін көрсетті. 1956 жылы оған 142 рейтинг берілді, осымен ол Еуропадағы ең жоғары бағаланған жылқы болды. Джон Рэндалл мен Тони Моррис жазған «Чемпиондар ғасыры» кітабында суреттерде Sea Bird Prix de l'Arc de Triomphe жүлдесін тек төрт жарым ұзындықпен жеңгені көрсетілген (ресми мәлімет бойынша алты ұзындықпен емес). Осылайша, олар Рибоның осы жарыстағы жеңісінің (сегіз жарым ұзындықпен, ресми мәлімет бойынша алты ұзындықпен емес) де-факто ең үлкен жеңіс қашықтығы екенін айтады. Рэндалл мен Моррис Рибоны 20 ғасырдың үшінші ең жақсы жарыс аты деп санайды, Sea Bird және Secretariat-тан кейін. La Gazzetta dello Sport газетінің сауалнамасы бойынша Рибо 20 ғасырдың төртінші ең үздік итальян спортшысы атанды. Капаннель ат шабу трассасындағы Premio Ribot жүлдесі оның құрметіне берілген, сондай-ақ ол Италияда ғасырдың аты деп танылды.