Кіріспе

Портленд архиепископиясы (лат. Archidioecesis Portlandensis in Oregonia) – АҚШ-тың Орегон штатының батыс бөлігіндегі Католик шіркеуінің латын діни басқармасы. Архиепископияның бас шіркеуі – Портлендтегі Таза ұғымның Қасиетті Мария соборы. 2023 жылғы мәлімет бойынша, Портленд архиепискобы – Александр Сэмпл.

1810 жылдан 1846 жылға дейін

1810 жылы американдық экспедиция қазіргі Орегон штатының Уилламет аңғарына кіргенде, құрамында 13 француз-канадтық католик болды. Олардың бірнешеуі, соның ішінде тері саудагері Этьен Люсье, сол жерде қоныстанды. 1829 жылы Люсье француздық жазықтыққа жақын Уилламет тері бекетінің жанында тұрақты жер иелігін алды. 1836 жылы Люсье және тағы 15 католик қоныс аударушы қазіргі Виннипегте (Манитоба штаты) орналасқан епископ Норберт Провеншерден олардың қонысына дін қызметкері жіберуді сұрады. Сол жылы олар қазіргі Орегон штатындағы ең көне шіркеу – Сент-Пол шіркеуін салды. Бірақ, Гудзон Бэй компаниясы Вилламет аңғарында католик миссиясын құруға қарсылық білдірді. Келісімге келген Провеншер миссияны Колумбия өзенінің солтүстігінде, қазіргі Вашингтон штатында құруға келісті. 1838 жылы ол миссионер дін қызметкерлері Франсуа Норберт Бланше мен Модест Демерсті Ванкувер бекінісіне жіберді. 1843 жылы Ватикан Орегон территориясының апостолдық викариатын құрды, ал Бланше оның бірінші апостолдық викарийі болды. Викариатқа Орегонның барлық аймақтарымен қатар, қазіргі Айдахо мен Монтана да кірді. Келесі жылы Пьер Жан ДеСмет, басқа дін қызметкерлері және Нотр-Дам де Намур қарындастарының тобы Бельгиядан Асторияға келді. Бұл Балтимор архиепископтығынан кейін АҚШ-та құрылған екінші архиепископтық болды. 1853 жылы Салемдегі алғашқы католик шіркеуі – Сент-Джозеф шіркеуі негісталды. 1868 жылы Ватикан Айдахо мен Монтананың апостолдық викариатын құрды, бұл аумақтарды Орегон Сити архиепископтығынан бөліп алды. 1880 жылы Бланше зейнетке шыққанда, Сегерс автоматты түрде оның орнына епископ болды. 1884 жылы Сегерс Ватиканға Аляскада миссионерлік жұмысын жалғастыру үшін Ванкувер аралының епископы қызметіне қайта тағайындалу туралы өтініш білдірді.

1885 жылдан 1928 жылға дейін

Сегерстің орнына Орегон қаласында Лео XIII 1885 жылы Саванна епархиясынан епископ Уильям Гросты архиепископ етіп тағайындады. Өзінің қызмет ету кезеңінде Грос 1885 жылы Портлендтегі Таза ұғымның Киелі Мария соборының салтанатты ашылуын өткізді және 1886 жылы Орегонның Киелі Мария әйелдер орденін құрды. Грос 1896 жылы қарттар үйін, ал 1887 жылы Сент-Бенедикттегі Маунт-Энгел колледжін ашты. 1889 жылы Ұлылықтағы Сент-Бонифаций шіркеуі мен кіші семинария салынды. Грос 1891 жылы Орегонның үшінші провинциялық кеңесіне төрағалық етті. 1901 жылы Кристи Қасиетті Крест конгрегациясынан қаржыландырылатын Портленд университетінің бұрынғы кампусын сатып алды, ол бұрынғыда методист мекемесі болған. Ол Портлендтегі архиепископтыққа тиесілі бірнеше мүлік және 1 доллармен алмасу арқылы кампусты сатып ала алды. Кристи мектепті Колумбия университеті ретінде қайта ашты, ол бүгінгі Портленд университеті. 1903 жылы Кристидің өтініші бойынша Ватикан шығыс Орегонның барлық аймағын қамтитын Бейкер-Сити епархиясын құрды. 1907 жылы жетім қыздарға арналған Кристи үйі ашылды. Маунт-Энгелдегі Киелі Мария шіркеуі 1912 жылы салтанатты түрде ашылды. Католиктік шындық қоғамы 1922 жылы құрылды және ол Орегон штатының шіркеулік мектептерді тарату туралы заңына қарсы сәтті күресті, бұл мәселе ақырында Жоғарғы сотта Пирс пен Сестралар қоғамы ісі бойынша шешілді. 1926 жылы Кристи қайтыс болғаннан кейін Папа Пий XI Давенпорт епархиясынан көмекші епископ Эдвард Говардты Орегон қаласының бесінші архиепископы етіп тағайындады.

1928 жылдан 1974 жылға дейін

1928 жылғы 26 қыркүйекте Ватикан Орегон қаласының архиепископиясын Орегондағы Портленд архиепископиясы деп қайта атады, себебі Портленд екі қаланың ішінде ірісіне айналған еді. Мейн штатындағы Портленд епархиясымен шатасуды болдырмау үшін Ватикан архиепископия атына "Орегондағы" деген сөз тіркесін қосты. Архиепископ қызметін атқару кезеңінде Говард собордың пасторлық үйінде канцелярия құрды, кейін оны жеке ғимаратқа көшірді. Двайердің орнына 1974 жылы Пауль VI Якима епископы Корнелиус Пауэрді тағайындады.

1974 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Портлендте қызмет еткен кезінде Пауэр архиепископтық үшін бес жылдық жоспар жасады және қайырымдылық қор құрды. Пауэр Орегон католик конференциясын құрып, алғашқы дін қызметкерлері мен архиепархиялық кеңестерін өткізді. Ол жергілікті курияны, Католик қайырымдылық қоғамдарын қайта ұйымдастырды және Орегон католик шындығын қорғау қоғамын Орегон католик баспасөзі ретінде жаңартты. Сонымен қатар, ол испан тілінде сөйлейтін және Оңтүстік-Шығыс Азия тұрғындарына бағытталған миссионерлік қызметтерді ынталандырды. Пауэр 1986 жылы зейнетке шықты. Лос-Анджелес архиепископиясының көмекші епискобы Уильям Левада 1986 жылы Папа Иоанн Павел II тағайындаған Орегон штатындағы Портлендтің келесі архиепискобы болды. Портлендте қызмет еткен кезінде Левада Маунт-Энгел семинариясын қайта жандандыруға көмектесті; ол семинарияда қысқа мерзімге оқытушы болып жұмыс істеді. Сондай-ақ, ол Католик қайырымдылық қоғамдарын қайта ұйымдастырды, испан тілді католик қауымына көмек көрсетті және Таза ұғымның Әулие Мария соборының күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізді.

Банкроттық жағдай

Архиепископтың жыныстық зәбір көрсетуге қатысты дауы 2004 жылдың 6 шілдесінде 11-ші тарау бойынша қайта ұйымдасуға өтініш беруге себеп болды. Портленд католик епархиялары арасында банкротқа өтініш берген алғашқысы болды. Влазни өз әрекеттерін былай түсіндірді: "Бұл жауапкершіліктен жалтарту әрекеті емес. Шын мәнінде, бұл басқа да талапкерлерге әділ өтемақы төленгеніне көз жеткізудің жалғыз жолы".

Діни қызметкерлердің жыныстық зорлық-зомбылықтары бойынша келісімдер

2007 жылдың сәуірінде архиепископтық тараптар келісімге келгенін және банкроттық соты қайта ұйымдастырудың қаржылық жоспарын бекіткенін хабарлады. 169 құрбанға 71,45 миллион доллар төленді, орташа есеппен әрқайсысына 342 000 доллар; бұл АҚШ тарихындағы Рим-католик дін қызметкерлерінің жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты ең ірі 8-ші төлемі. Епархиялық банкроттық іс қағаздарында 11 діни қызметкер күдікті ретінде тіркелді. 2011 жылдың наурыз айында Орегон иезуит провинциясы шамамен 500 жыныстық зорлық-зомбылықтан зардап шеккен адамға 166,1 миллион доллар өтемақы төлеуге келісті. 2016 жылдың 6 тамызында Портленд діни қызметкері Майкл Масловский басқаратын зейнеткерлер үйі World Spark, 2009 және 2016 жылдар аралығында World Spark-тің Сент-Энтони кентінде әлсіз тұрғындарға қатысты жыныстық зорлық-зомбылық туралы көптеген шағымдарды көрсететін құжаттарды ұсынуға мәжбүр болды, оның ішінде деменциясы барлар да болды. Бұйрық бойынша, құжаттар 2014 жылы басталған сот процесінің талапкеріне берілді. 2018 жылы Сэмпл архиепископтықтағы жыныстық зорлық-зомбылық тарихын мойындады және оны "институционалдық және рухани" сәтсіздік деп сипаттады. Сонымен қатар, 2004 жылғы банкроттықтан бұрын 100-ден астам жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты сот ісі шешілгені хабарланды.