Кіріспе

Академиялық марапат

Декандық тізім – колледж немесе университет студенттерінің жоғары деңгейдегі білімділігін мойындау үшін қолданылатын академиялық марапат немесе ерекшелік. Бұл жүйе көбінесе Солтүстік Америкада қолданылады, алайда Еуропа, Азия және Австралиядағы білім беру мекемелері де ұқсас шараларды қолдануы мүмкін. Ол көбінесе «құрмет тізімі» және «намысты студенттер тізімі» деген атаулармен синоним ретінде қолданылады, бірақ оны «құрмет дипломымен» шатастыруға болмайды. Әдетте, колледж немесе университетке қабылданған студенттер декандық тізімге ілігу үшін бірқатар нақты талаптарды орындауы керек. Бұл талаптар әрбір оқу орнында өзгеше болуы мүмкін, бірақ көбінесе студенттер күндізгі оқу бөліміне толық уақытты оқуға түсуі, академиялық семестрде белгілі бір орташа баллға қол жеткізуі және оқу барысында белгілі бір жиынтық орташа баллды сақтауы талап етіледі. Университеттер студенттердің академиялық жетістіктерін одан да жоғары бағалау үшін, мысалы, жыл сайынғы декандық тізім сияқты қосымша марапаттар белгілей алады. Сондықтан декандық тізім және оның тікелей туындылары әдетте әртүрлі пәндер бойынша жоғары білімділікті көрсеткен студенттерге арналған, және олар міндетті түрде белгілі бір мамандыққа байланысты емес. Уақыт өте келе декандық тізім, ұқсас номенклатурасы бар қосымша марапаттардың құрылуына әкелді, оларға проректордың тізімі, канцлердің тізімі, ректордың тізімі (көбінесе Еуропа шеңберінде қолданылады) және директордың тізімі жатады. Мұндай құрметті алу үшін қосымша талаптарға мақсатты мамандық бойынша академиялық жетістіктер, сыныптан тыс іс-шаралардағы жетістіктер, оқу барысындағы үздік білімділікті сақтау немесе басқа да ерекше жетістіктер кіруі мүмкін.

Британдық сыныптамалармен салыстыру

Ұлыбританияда колледждер мен университеттер жоғары білімді студенттерді ажырату үшін британдық дәрежелер жіктелімінің түрлерін қолдануға болады. Мысалы, Ұлыбританияда қазіргі кезде қолданылып жүрген жіктеу жүйесі 1918 жылы әзірленген. Бұл жүйе 16 ғасырдағы жүйеге негізделген, осы кезде Кембридж университетінің діни ілімдер профессоры талапкерлердің ең жақсы 25 пайызын, одан кейінгі 50 пайызын және ең нашар 25 пайызын ажырату үшін нормативтік бағалауды енгізген. Сонымен қатар, жыл сайын берілетін жоғары сыныпты құрмет дипломының санының артуына байланысты бағалардың жоғарылауы мүмкін деген алаңдаушылық бар.