Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Египет ғибадатхана кешені
Ancient Egyptian temple complex
Дендера ғибадатхана кешені (Ежелгі Египет: Iunet немесе Tantere; 19 ғасырдағы ағылшын тіліндегі көптеген дереккөздерде, соның ішінде Белзониде, Тентира деп жазылған; сондай-ақ Дендера деп те жазылады) Мысырдың Дендера қаласының оңтүстік-шығысында орналасқан. Бұл ежелгі Египеттің ең жақсы сақталған ғибадатхана кешендерінің бірі. Бұл аймақ Абидостан оңтүстікке қарай Жоғарғы Египеттің алтыншы номы ретінде пайдаланылған.
The Dendera Temple complex (Ancient Egyptian: Iunet or Tantere; the 19th century English spelling in most sources, including Belzoni, was Tentyra; also spelled Denderah) is located about south east of Dendera, Egypt. It is one of the best preserved temple complexes of ancient Egypt. The area was used as the sixth nome of Upper Egypt, south of Abydos.
Хатор ғибадатханасы
Бұл кешендегі басты ғибадатхана, келушілердің назарын өзіне тартатын құрылым – Хатор ғибадатханасы. Алғашқы ғибадатхана құрылымы Орта Мемлекет кезеңінен бастап, Рим императоры Траян билікке келгенге дейін үнемі өзгерістерге ұшырады. Қазіргі ғибадатхананың құрылысы б.з.д. 54 жылы, Птолемей дәуірінің соңында, Птолемей Аулет патшалығында басталды. Гипостильді зал Тиберий тұсында, Рим кезеңінде салынды. Египетте Траян ғимараттар салу және оларды әсемдеу ісінде өте жақсы жұмыс істеді. Ол Домицианмен бірге Хатор ғибадатханасының пропилеюмындағы құрбандық салтанаттарында бейнеленген. Оның картошысы Еснадағы Хнум ғибадатханасының бағаналарында да кездеседі. Ғибадатхананың артқы жағында Клеопатра VII Филопатордың (әйгілі, танымал Клеопатра) және оның ұлы Птолемей XV Филопатор Филометор Цезардың (Цезарь) бейнесі қашалған.
The temple that dominates this complex, the structure that commands the attention of those who visit, is the Temple of Hathor. The original temple structure underwent continuous modifications throughout the Middle Kingdom and up until the beginning of the reign of the Roman emperor Trajan. The existing temple's structure began construction in 54 B. C. E, the late Ptolemaic period, under the reign of Ptolemy Auletes. The hypostyle hall was built in the Roman period under Tiberius. In Egypt, Trajan was quite active in constructing buildings and decorating them. He appears, together with Domitian, in offering scenes on the propylaeum of the Temple of Hathor. His cartouche also appears in the column shafts of the Temple of Khnum at Esna. On the rear of the temple exterior is a carving of Cleopatra VII Philopator (the popular, well known Cleopatra) and her son, Ptolemy XV Philopator Philometor Caesar (Caesarion), who was fathered by Julius Caesar.
Дендера жылқы шоғыры
Дендера зодиагы (немесе Дендера зодиагы) – кеш грек-рим ғибадатханасынан табылған, бүгінгі күнге дейін танылған зодиак жүйесінің суреттерін қамтитын кеңінен танымал рельеф (мысалы, Тор [бұқа] және Таразы [таразы]). Оның эскизі Наполеонның Египеттегі жорығы кезінде жасалған. 1820 жылы француз отарлаушылары оны ғибадатхана төбесінен алып, кейін көшірмесімен ауыстырды. Олардың Египет билеушісі Мұхаммед Әли Пашадан рұқсат алған-алмағаны немесе оны ұрлаған-ұрламағаны туралы дау бар. (Сонымен қатар, 1822 жылы "Клод Ле Лотарингия" деген атпен антиквариат ұрлаған адам [француз барокко суретшісімен шатастырмау керек] Дендерадан зодиакты алып, Францияға әкеліп, патшаға сатқан деген әңгіме бар.) Нағыз зодиак қазір Луврде сақталуда. Розетта тасын жазып, оның мерзімін анықтаған Жан-Франсуа Шампольон оны Птолемей кезеңіне жатқызды, және ол дұрыс екені египтологтардың б.з.б. бірінші ғасырға жатқызуымен дәлелденді.
The sculptured Dendera zodiac (or Denderah zodiac) is a widely known relief found in a late Greco Roman temple, containing images of the zodiac system still recognized today (i. e. Taurus [bull] and Libra [scales]). A sketch was made during the Napoleonic campaign in Egypt. In 1820 it was removed from the temple ceiling by French colonizers and later replaced with a copy. There is controversy as to whether they were granted permission by Egypt's ruler, Muhammad Ali Pasha, to do so, or whether they stole it. (It is also said that in 1822, an antiquities thief using the name "Claude Le Lorraine" [not to be confused with the French Baroque painter] removed the zodiac from Dendera, brought it back to France, and sold it to the King.) The real one is now in the Louvre. Jean François Champollion, the man who deciphered the Rosetta Stone, dated it back to the Ptolemaic period, and it has been proved that he was correct, as Egyptologists now date it back to the first century BC.
Сырғанақтар
Хатор ғибадатханасының жер астындағы қабірлерінде он екі камера бар. Қабірлердегі кейбір бейнелер Птолемей XII Аулеттің билігі заманында жасалған. Крипттер ыдыстар мен қасиетті суреттерді сақтау үшін пайдаланылған деп хабарланады. Жалын бөлмесі еденіндегі тесік қабырғаларында сақталған заттардың суреттері бар тар камераға жетелейді. Екінші камерада Пепи I-нің бейнесінде Ихи құдайының мүсіні Хатордың төрт бейнесіне сыйға тартылған. (Хатор Ихидің анасы деп түсіндіріледі.) Тақ бөлмесінен кіре алатын криптада Птолемей XII-нің құдайларға арналған әшекейлері мен құрбандықтары бар.
The Hathor temple's subterranean tombs contain twelve chambers. Some reliefs seen in the tombs are dated to as late as the reign of Ptolemy XII Auletes. The crypts reportedly were used for storing vessels and divine iconography. An opening in the Flame Room floor leads to a narrow chamber with representations on the walls of the objects which were kept in them. In the second chamber, a relief depicts Pepi I offering a statuette of the God Ihy to four images of Hathor. (Hathor is understood to be Ihy's mother.) In the crypt accessible from the Throne Room, Ptolemy XII has jewelry and offerings for the gods.
Дендера жарығы
Хатор ғибадатханасында лотос гүлінен шығып келе жатқан жылан түріндегі Харсомтус бейнеленген тасқа қашалған суреттер бар. Харсомтус, сондай-ақ Хорус деп те белгілі, ежелгі құдайлардың бірі ретінде, "алғашқы жаратушы" болып көрсетілген. Харсомтус, басты ғибадатхана Хаторға арналғандықтан, Дэндера ғибадатхана кешенінде бейнеленген болуы мүмкін. Мысыр мифологиясында Харсомтус Хатордың ұлы немесе жары ретінде айтылады. Алты рельефте ол Нуттың жатырын бейнелейтін, "hn" деп аталатын сопақ контейнердің ішінде бейнеленген. Бұл суреттер шамға немесе жарыққа ұқсайды.
The Hathor Temple has stone reliefs that depict Harsomtus, in the form of a snake, emerging from a lotus flower. Harsomtus, also known as Horus, is depicted as one of the ancient gods, a "primeval creator." Harsomtus is likely depicted at the Dendera Temple Complex due the main temple being dedicated to Hathor. In Egyptian mythology, Harsomtus is referenced as either Hathor's son or lover. In six reliefs he is positioned within an oval container called a hn, which might represent the womb of Nut. These resemble a lamp or light.
Қайта қалпына келтіру жұмыстары
Ежелгі ескерткіштер жөніндегі Жоғарғы Кеңес 2005 жылы ғибадатхананы қалпына келтіру және күтіп ұстау жобасын бастады. Жұмыстар 2011 жылы тоқтатылып, 2017 жылы қажетті ғылыми және археологиялық зерттеулер аяқталған соң, сондай-ақ қазіргі заманғы техникаларды пайдалана отырып, мұқият тәжірибелік зерттеулер жүргізілгеннен кейін қайта басталды. 2021 жылдың наурыз айына қарай, қалпына келтірудің екінші кезеңі аяқталды, оған Ұлы тіректер залын тазалау және қабырғалар мен төбелердегі боялған суреттердің бастапқы түстерін және айқындығын қалпына келтіру кірді. Ғибадатханадағы жұмыстар жалғасуда, оның ішінде 2019 жылы француз археологиялық делегациясымен бірлесіп ғибадатхана ауласын ашық аспан астындағы мұражайға айналдыру бойынша бастама қолға алынды.
The Supreme Council of Antiquities began the project of restoration and maintenance of the temple in 2005. Efforts stopped in 2011 and then resumed in 2017, after the completion of necessary scientific and archaeological studies, along with careful experimental studies using modern techniques. As of March 2021, the second phase of the restoration has been completed, which includes cleaning the Great Pillars Hall and restoring the original colors and clarity of painted scenes on walls and ceilings. More activity continues at the temple, including a cooperative effort started in 2019 with the French Archaeological delegation to turn the temple courtyard into an open museum.
Римдік мамамиси
Римдік маммиси – Траян мен Марк Аврелийдің билік жылдарында салынған қосалқы құрылыс. Мұнда Траянның мысыр құдайларына құрбандық шалу сахналарын көрсететін көптеген бейнелері сақталған.
The Roman mammisi is a subsidiary building dating to the reigns of Trajan and Marcus Aurelius. Numerous reliefs of Trajan making offerings to Egyptian deities can be seen.
Туризм
Дендера кешені ұзақ уақыттан бері туристерге ең қолжетімді ежелгі Мысыр құдайханаларының бірі болып келді. Бұрын кешеннің барлық бөлігіне, яғни жер асты склептерінен бастап шатырына дейін кіруге мүмкіндік болды. Дегенмен, Хатор ғибадатханасының ең жоғары шатыр бөлігі 2003 жылдан бері жабық. [дәйеккөз қажет] Шатырдың екінші бөлігі 2004 жылдың қараша айында жабылды. [дәйеккөз қажет]
The Dendera complex has long been one of the most tourist accessible ancient Egyptian places of worship. It used to be possible to visit virtually every part of the complex, from the crypts to the roof. However, the highest part of the roof of Hathor temple has been closed since 2003. citation needed] The second stage of the roof was closed in November 2004. [citation needed]