Кіріспе

2000 жылғы 3 қаңтарда Хорватияда Өкілдер палатасының мүшелерін сайлау үшін парламенттік сайлаулар өтті. Биліктегі Хорватия демократиялық одағы (ХДО) бұрынғы парламенттік кезеңде жария болған сыбайлас жемқорлыққа қатысты бірнеше даулар мен партияның радикалды ұлтшылдары мен орталықшыл мүшелері арасындағы жіктерге байланысты сайлауға әлсіреген күйде келді. Дегенмен, ең маңызды фактор – партия жетекшісі және Хорватия президенті Франьо Туджманның денсаулығының нашарлауы болды, ол партия ішінде ізбасар қалдырмады. Екінші жағынан, Хорватияның екі ірі оппозициялық партиясы – Хорватияның социал-демократиялық партиясы (СДП) және Хорватияның социал-либералдық партиясы (ХСЛП) – 1998 жылы коалициялық келісімге келді және сайлауға дайындыққа бір жылдан астам уақыт жұмсады. Алғашқыда олар Хорватия шаруалар партиясы, Хорватия халық партиясы, Истрия демократиялық ассамблеясы және Либералдық партиямен бірігіп сайлауға қатысу жоспарлаған, бірақ Туджманның жағдайы нашарлаған сайын, СДП және ХСЛП басшылары қалған төрт партиясыз да сайлауды жеңе алатындарына көз жеткізді, олар кейін жеке блок құрды. 25 мамырда биліктегі ХДО мен алты негізгі оппозициялық партия алдағы парламенттік сайлаулар үшін консенсус негізіндегі заңнамалық базаны әзірлеу туралы келісімге қол қойды. Бұл келісімге Хорватия радио-телевидениесін (ХРТ) қоғамдық хабар таратушы ретінде қайта құру міндеттемесі де кірді. Югославияның тарауынан кейін өткен барлық сайлаулардағыдай, сайлау заңдары биліктегі партияның мүмкіндіктерін арттыру мақсатымен өзгертілді, бұл жаңа дауыс беру жүйесі мен сайлау округтерін қайта бөлуді қамтыды. Бұрынғы сайлауда қолданылған, бір мандатты округтер алынып тасталды және пропорционалды сайлау жүйесі енгізілді (этностық азшылықтардың орындарынан басқа). Ел он сайлау округіне бөлінді, барлығы ХДО үшін қолдауды барынша арттыру үшін құрылды. Әр округтен 5% сайлау шегімен 14 депутат сайлануға тиіс болды. Рачан СДП және ХСЛП коалициясын басқарды, олар төрт басқа партиядан құралған блокпен бірге парламентте конституциялық көпшілікке ие болды, бұл оларға Конституцияны өзгертуге және 2000 жылдың қараша айында Хорватияны жартылай президенттік жүйеден толыққанды парламенттік жүйеге айналдыруға, ал 2001 жылдың наурызында жоғарғы палатаны – округтер палатасын таратуға мүмкіндік берді. 2000 жылғы конституциялық өзгерістер президенттің өкілеттіктерін айтарлықтай шектеді, бірақ лауазымға тікелей сайлауды сақтап қалды.

Азшылық орын

Ұлттық азшылықтар бөлек сайлау жүйесі арқылы бес өкіл сайлады: серб ұлттық азшылығынан Милан Джукич (47,7% дауыс), венгр азшылығынан Тибор Санто (42,8%), итальян азшылығынан Фурио Радин (78,9%), чех және словак азшылықтарынан Зденка Чухнил (40,6%) және австриялық, неміс, еврей, русин және украин азшылықтарынан Борислав Гралюк (34,1%).