Хром сары – сары түсті бояу, өнер, сән және өндірісте қолданылады. Қорғасын және хромат қосылыстарынан жасалады. Жылдық өндірісі 90 мың тоннаға жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық қосылыс және бояу
Алдус Хакслидің романы
Chemical compound and dye
the novel by Aldous Huxley
Хром сарысы – өнер, сән және өнеркәсіпте қолданылатын жарқын, жылы сары пигмент. Ол көптеген қолданулар үшін ең бағалы қызғылт сары пигмент болып табылады.
Chrome yellow is a bright, warm yellow pigment that has been used in art, fashion, and industry. It is the premier orange pigment for many applications.
Хром сары және ұқсас пигменттер өндіру
Шикі пигмент қорғасын(II) тұздары мен хромат көзі қосылғанда, ұсақ қатты зат түрінде тұнады. 2001 жылғы мәліметтер бойынша, жыл сайын шамамен 90 000 тонна хромо сары түсті пигмент өндіріледі. Қорғасын сульфохроматы пигменттері хроматтың бір бөлігін сульфатпен алмастыру арқылы алынады, нәтижесінде аралас қорғасын хроматы-сульфаты қоспалары Pb(CrO4)1-x(SO4)x пайда болады. Бұл алмастыру сульфат пен хроматтың изоструктуралық болуына байланысты мүмкін. Сульфат түссіз болғандықтан, x-тің жоғары мәндері бар сульфохроматтар, қорғасын хроматына қарағанда аз боялған болады. Кейбір жағдайларда хромат молибдатпен алмастырылады.
The raw pigment precipitates as a fine solid upon mixing lead(II) salts and a source of chromate. Approximately 90,000 tons of chrome yellow are produced annually as of 2001. Related lead sulfochromate pigments are produced by the replacement of some chromate by sulfate, resulting in a mixed lead chromate sulfate compositions Pb(CrO4)1 x(SO4)x. This replacement is possible because sulfate and chromate are isostructural. Since sulfate is colorless, sulfochromates with high values of x are less intensely colored than lead chromate. In some cases, chromate is replaced by molybdate.
Тұрақтылық
Хром сарысы химиялық жағынан таза болғанда жарыққа ұшырағанда түсін жоғалтуға орташа төзімді келеді. Бірақ, байқаулар көрсеткендей, уақыт өте келе ол қараюға және қоңыр түске өзгеруге ұшырайды. Бұл бұзылу Ван Гогтың кейбір туындыларында байқалады. Геттенс айтуынша, әсіресе органикалық бояулармен қосылғанда, ол жасыл түске боялуы мүмкін. Бұл эффект кейбір хроматтың хром(III) оксидіне тотығуына байланысты. Суретшілер хром сарысының тұрақсыздығын білгеннен кейін кадмий сарысын қолдана бастады. Пигмент сутек сульфидімен реакцияға түсіп, ауаға ұшырағанда уақыт өте қараңғылайды, қорғасын сульфиді түзеді, сонымен қатар құрамында улы ауыр металл – қорғасын және улы, қатерлі хромат бар. Осы себептерге байланысты ол басқа пигмент – кадмий сарысымен (хром сарысына тең түс алу үшін жеткілікті кадмий қызғылт сарымен араластырылған) алмастырылды. Қараю күкірт диоксидінің тотықтыру әрекетінен де пайда болуы мүмкін. Сапалы пигменттер түсін өзгертетін газдармен байланысты болдырмау үшін жабынмен қапталған. Кадмий пигменттері өз кезегінде арлидтер (Пигмент Сары 65) және изоиндольдер (PY 110) сияқты органикалық пигменттермен ауыстырылуда.
Chrome yellow is moderately resistant to fading from exposure to light when it is chemically pure. Observations have found that over time though, it begins to darken and suffer discoloration by turning brown. This degradation is seen in some of Van Gogh's pieces. According to Gettens, especially when mixed with organic colors, it can take on a green tone. This effect is attributed to reduction of some chromate to chromium(III) oxide. Artists began using cadmium yellow instead of chrome yellow when they became aware of chrome yellow's instability. The pigment tends to react with hydrogen sulfide and darken on exposure to air over time, forming lead sulfide, and it contains the toxic heavy metal lead plus the toxic, carcinogenic chromate. For these reasons, it was replaced by another pigment, cadmium yellow (mixed with enough cadmium orange to produce a color equivalent to chrome yellow). Darkening may also occur from reduction by sulfur dioxide. Good quality pigments have been coated to inhibit contact with gases that can change their color. Cadmium pigments in turn are increasingly replaced with organic pigments such as arylides (Pigment Yellow 65) and isoindoles (PY 110).
Ерекше оқиғалар
Винсент ван Гог көптеген суреттерінде, оның ішінде әйгілі Күнбағыс сериясында хромды сары түсті пайдаланды. Ван Гогтың Күнбағыс сериясында қолданылған техникаларға қатысты зерттеулер Ван Гогтың әртүрлі хромды сары түстердің нұсқаларын әр түрлі эффект алу үшін шеберлікпен араластырғанын көрсетті. Хромды сары түс, әсіресе 1920-1930 жылдары сән және тоқыма өнімдерінде қолданылды. Бұл жарқын түс флаппер көйлектері, шляпалар мен аксессуарлар үшін танымал таңдау болды және көбінесе қызғылт және бирюза сияқты басқа да жарқын түстермен үйлестірілді.
Vincent van Gogh used chrome yellow in many of his paintings, including his famous Sunflowers series. Studies focusing on the techniques used in Van Gogh's Sunflowers series have revealed how Van Gogh skillfully mixed various shades of chrome yellow to achieve different effects. Chrome yellow has also been used in fashion and textiles, particularly in the 1920s and 1930s. The vibrant color was a popular choice for flapper dresses, hats, and accessories, and was often paired with other bright colors, such as pink and turquoise.
Тарих
Пигмент қорғасын хроматынан алынады, бұл химиялық қосылыс алғаш рет 1800 жылдардың басында синтезделген. Хром сарысының негізгі құрауышы – қорғасын хроматын француз химигі Луи Николас Вокелен ашқан. Вокелен қорғасын хроматының табиғи түрі – крокоит минералын зерттеген кезде хром деген жаңа элементтің бар екенін анықтады. Бұл жаңалық түрлі пигменттерді, оның ішінде хром сарысын синтездеуге мүмкіндік берді. Хром сарысының ағылшын тіліндегі түс аталысы ретінде алғашқы жазба 1818 жылға дейін жетеді. Пигмент сонымен қатар өнеркәсіптік қолдануда, мысалы, бояу, пластик және керамика өндірісінде кеңінен пайдаланылған.
The pigment is derived from lead chromate, a chemical compound that was first synthesized in the early 1800s. The discovery of lead chromate, the primary component of chrome yellow, is credited to the French chemist Louis Nicolas Vauquelin. Vauquelin was studying the mineral crocoite, a natural form of lead chromate, when he identified the presence of a new element, chromium. The discovery led to the synthesis of a variety of new pigments, including chrome yellow. The first recorded use of chrome yellow as a color name in English was in 1818. The pigment was also widely used in industrial applications, such as in the production of paint, plastics, and ceramics.
Қауіпсіздік
Құрамында қорғасын ғана емес, алты валентті хром болғандықтан, хром сарысы қауіпсіздік туралы алаңдаушылықтардың ұзақ уақыт бойы назарында болды. Оның қолданылуы қатаң түрде реттеледі. Бұрын тағамдық бояу ретінде қолданылуы тоқтатылған. Бұл пигменттің кеңінен қолданылуы оның өте төмен ерігіштігімен байланысты, бұл хромат пен қорғасынның тірі сұйықтықтарға сіңуін баяулатады. Тышқандар үшін LD50 көрсеткіші 5 г/кг құрайды.
Because it contains not only lead but hexavalent chromium, chrome yellow has long been the focus on safety concerns. Its use is highly regulated. Its former use as a food colorant has long been discontinued. The continued wide use of this pigment is attributed to its very low solubility, which suppresses leaching of chromate and lead into biological fluids. The LD50 for rats is 5 g/kg.