Кіріспе
Пәкістан теңіз күштерінің су асты кемесі, 1975 жылы Пәкістан теңіз күштері сатып алған «Гази» деп аталған су асты кеме.
the submarine named Ghazi, bought by the Pakistan Navy in 1975
{|
submerged
| Ship sensors =
| Ship EW =
| Ship armament = *10 × torpedo tubes (6 forward, 4 aft), 28 torpedoes (previously USS Diablo (SS 479); reporting name: Ghazi), , was a diesel electric submarine, the first fast attack submarine in the Pakistan Navy. She was leased from the United States Navy in 1963. She served in the United States Navy from 1945 to 1963 and was loaned to Pakistan under the Security Assistance Program (SAP) on a four year lease after the Ayub administration successfully negotiated with the Kennedy administration for its procurement. In 1964, she joined the Pakistan Navy and saw military action in the Indo Pakistani theatres in the 1965 and, later in the 1971 wars. While the Indian Navy credits Ghazis sinking to its destroyer , the Pakistani military oversights and reviews stated that "the submarine sank due to either an internal explosion or accidental detonation of mines being laid by the submarine off the Visakhapatnam harbour". In 2010, it was revealed the Indian Navy destroyed all records of their investigations into this matter in 1980 after the Indo Pakistani War of 1971. Nonetheless, Indian historians consider the sinking of Ghazi to be a notable event; as they have described the sinking as one of the "last unsolved greatest mysteries of the 1971 war."
Кеме қарулануы = *10 торпедалық түтік (6 алдыңғы, 4 артқы), 28 торпеда (бұрынғы USS Diablo (SS 479); тіркеу атауы: Гази), дизельді-электрлік су асты кемесі, Пәкістан теңіз күштерінің алғашқы жылдам шабуылдық су асты кемесі. Ол 1963 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінен жалға алынған. 1945 жылдан 1963 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет етті. Әйүп әкімшілігі Кеннеди әкімшілігімен оны сатып алу бойынша сәтті келіссөздер жүргізгеннен кейін, ол Қауіпсіздікке көмек көрсету бағдарламасы (SAP) аясында төрт жылға жалға берілді. 1964 жылы Пәкістан теңіз күштеріне қосылып, 1965 және 1971 жылғы Үнді-Пәкістан соғыстарында әскери қимылдарға қатысты. Үндістан теңіз күштері «Газидің» батуын өзінің эсминеціне байланыстырса, Пәкістан әскери бақылаулары мен сараптамалары «су асты кеме Вишахапатнам портынан тыс жерде орналастырылған миналардың ішкі жарылыстан немесе кездейсоқ жарылуынан батты» деп мәлімдеді. 2010 жылы Үндістан теңіз күштері 1971 жылғы Үнді-Пәкістан соғысынан кейін 1980 жылы осы мәселе бойынша барлық тергеу материалдарын жойғанын мәлімдеді. Дегенмен, үндістандық тарихшылар «Газидің» батуын маңызды оқиға деп санайды және оны «1971 жылғы соғыстың ең үлкен және әлі шешілмеген жұмбақтарының бірі» деп сипаттайды.
the submarine named Ghazi, bought by the Pakistan Navy in 1975
{|
submerged
| Ship sensors =
| Ship EW =
| Ship armament = *10 × torpedo tubes (6 forward, 4 aft), 28 torpedoes (previously USS Diablo (SS 479); reporting name: Ghazi), , was a diesel electric submarine, the first fast attack submarine in the Pakistan Navy. She was leased from the United States Navy in 1963. She served in the United States Navy from 1945 to 1963 and was loaned to Pakistan under the Security Assistance Program (SAP) on a four year lease after the Ayub administration successfully negotiated with the Kennedy administration for its procurement. In 1964, she joined the Pakistan Navy and saw military action in the Indo Pakistani theatres in the 1965 and, later in the 1971 wars. While the Indian Navy credits Ghazis sinking to its destroyer , the Pakistani military oversights and reviews stated that "the submarine sank due to either an internal explosion or accidental detonation of mines being laid by the submarine off the Visakhapatnam harbour". In 2010, it was revealed the Indian Navy destroyed all records of their investigations into this matter in 1980 after the Indo Pakistani War of 1971. Nonetheless, Indian historians consider the sinking of Ghazi to be a notable event; as they have described the sinking as one of the "last unsolved greatest mysteries of the 1971 war."
Тағдыр
Газидің құпиялы тонуы 1971 жылдың 4 желтоқсанында Викрантты іздеу кезінде немесе Вишакапатнам портында мина орнату миссиясы барысында болды. 19 қарашада ол Шри-Ланкаға бағытталды және 1971 жылдың 20 қарашасында Бенгал шығанағына кірді. Нысанын анықтай алмаған PNS Газидің командирлері Викрантты іздеуден көңілі толып, Вишакапатнамға қайтып, портының жанына мина орнатуға кірісті, оның 2-3 желтоқсан күндері INS Викрантқа шабуыл жасап немесе кемінде Индия Әскери-теңіз күштерінің осы маңызды теңіз базасында шоғырланған ауыр күштерін тоқтатуға сенімді болды. Құпия жағдайларда.
Салдары
1971 жылғы 26 қарашада «Гази» су асты кемесі миссиялық есебін ұсыну үшін Әскери-теңіз күштерінің Бас штабымен байланысқа түсуі керек болды, бірақ базасымен байланыс орнатпады. Әскери-теңіз күштерінің Бас штабы байланыс орнатуға көптеген әрекеттер жасады, бірақ кеме базаға оралмай, күндіз сайын алаңдаушылық күшейді. Үндістан «INS Rajput» кемесін «Газиді» батырғаны үшін құрметтейді, ал оның экипажы осы оқиға үшін батылдық ордендерімен марапатталды. Бірақ «Газидің» қалай батқанының нақты мән-жайлары белгісіз қалды, себебі соғыс аяқталғаннан кейін жаңа әңгімелер пайда бола бастады. Дегенмен, адмирал Хирандани су асты кемесі, әлдебір ішкі жарылыстан зардап шеккенін, бірақ оның себептері әлі де даулы екенін айтты. 2003 жылы Үндістан Әскери-теңіз күштері өз суға түсушілерін тергеуді бақылауға жіберді. Суға түсушілер соғыс күнделіктері, компьютерлерінен сақталған резервтік ленталар және Үндістан Әскери-теңіз күштерінің Шығыс теңіз командасына жіберілген миссиялық файлдар сияқты бірнеше заттарды тауып алды. Құлаған кеменің қалдықтарын зерттеген суға түсушілер су асты кемесі ішкі жарылыстан зардап шеккенін, осы жарылыс миналар мен торпедаларды жарып жібергенін растады. Тағы бір теория бойынша, су асты кемесінің батареяларын су астында зарядтау кезінде сутегі газы жиналып, жарылған болуы мүмкін. Джейкоб та мақаласында Үндістан Әскери-теңіз күштері «Газидің» қалай батқаны туралы ертесі күні жергілікті балықшылардан хабар алғанға дейін ешқандай ақпарат алмағанын мәлімдеді. 1971 жылы соғыс қимылдарына қатысқан зейнеткер әскери-теңіз офицерінің бірі, «Газидің» және Калькуттадағы әскердің құжаттарын жою Үндістанның соғыс тарихының қасақана бұрмаланғанын көрсетеді деді. Ол әрі: «Бізде жеткілікті батырлар бар. Соғыстың тұманында көптеген аңыздар мен жалған батырлар жасалып, адал жандар есімдерінен шығып қалды» деді. Паркаш 2021 жылы Үндістан БАҚ-тарында жариялаған мақаласында «PNS Ghazi» ішкі жарылыс салдарынан батқанын мәлімдеді.
Пәкістан әскерилерінің қателігі
1972 жылы Хамодур Рахман комиссиясы (ХРК) 1971 жылғы соғыста елдің әскери және саяси сәтсіздіктерін бағалау үшін құрылғанмен, бұл оқиға бойынша ешқандай тергеу жүргізбеді. Пәкістан Үкіметі бұл оқиғаны ресми түрде мойындаған және президент Зұлфиқар Бхутто Газиде қызмет еткен офицерлер мен теңізшілердің қайғылы отбасыларымен және жақындарымен кездескен 1972 жылдың 10 ақпанына дейін ғана бұл өзгерді. Ол оларға осы оқиға салдарынан барлығы қаза тапқан болуы мүмкін екенін айтты, себебі көптеген қаза болған отбасы мүшелері Пәкістан Үкіметіне қайтарылуға ұмтылып, олардың аман қалған болуы және Үндістан тарапынан құтқарылуына үміттенген. Пәкістандық әскерилер бұл оқиғаға дереу ден қоймады. Оның орнына, Әскери-теңіз барлауы бірнеше жылға созылған тергеуін аяқтауға уақыт кетті. Тағы бір теория, шетелдік сарапшылар тарапынан және Пәкістан тарапынан қолдауға ие, – тереңдік зарядтарының бірінен туған жарылыс толқыны су асты кемесінде сақталған торпедалар мен миналарды (соның ішінде орнатуға дайын болғандарын) жарылысқа ұшыратқан. Американдық USS Cochino су асты кемесінің жоғалу себебін анықтау барысында алынған мәліметтерге сәйкес, су астында зарядталатын кезде қорғасын қышқыл аккумуляторы жарылғыш сутегі газын бөліп шығарған болуы мүмкін. Егер сутегі газы тиісінше шығарылмаса, ол жарылысқа жеткілікті концентрацияға жиналуы мүмкін еді.
Бейтарап куәгерлер мен бағалаулар
Тәуелсіз куәлік сол кезде портта жөндеуден өтіп жатқан мысырлық су асты кемесінде қызмет еткен мысырлық әскери-теңіз офицерінен алынған. Ол түнгі уақытта порт маңында қатты жарылыс болғанын растады. Бұл офицердің мәлімдемесіне сәйкес, сол кезде порттан тыс жерде ешқандай әскери кеме болған жоқ. Жарылыстан шамамен бір сағат өткен соң ғана екі үндістандық әскери кеме порттан шығып кеткені байқалды. Кейбір тәуелсіз жазушылар мен тергеушілер Гази екі тереңдік зарядының салдарынан ғана емес, батареялар зарядталатын кезде пайда болатын сутегі жарылысынан, минаның жарылуынан немесе INS Rajput кемесінен жіберілген тереңдік зарядынан қашуға тырысқанда теңіз түбіне соғылып суға батқанын айтты.
Суға батқан кемені қалпына келтіру
1972 жылы АҚШ және КСРО екеуі де су асты кемені өз қаражатында су бетіне көтеруді ұсынды. Соғыстан кейін президент Ричард Никсон 1972 жылы Калькуттада адмирал Мохаммад Шарифпен кездескен кезде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің CNO адмиралы Элмо Цумвальт Газидің Пакистанға қалған қарызын кешірді. Қарачидегі Әскери-теңіз кемежайында су асты кеме мен оның 93 адамының есін сақтау үшін "Гази ескерткіші" салынды. 1974 жылы командир Зафар Мұхаммед Ханның құрметіне PNS Zafar әскери-теңіз базасы ашылып, құрылысы аяқталды, ол қазір Солтүстік Әскери-теңіз командованиесінің штаб-пәтері болып табылады. Пакистан Әскери-теңіз күштері үшін оның апаттан жоғалуы шешуші және маңызды оқиға болды, нәтижесінде Теңіз инженерлері қатаң су асты кеме қауіпсіздігі бағдарламасын енгізді. 1971 жылғы миссияларында Гази мен оның экипажының есін сақтау үшін ISPR демеушілігімен тағы бір фильм, "Айтылмаған оқиғалар: Гази және Хангор" шығарылды.