Кіріспе
Уильям М. Стеркел планетариы – Иллинойс штатының Шампейн қаласындағы Паркленд колледжінің планетариы. Штаттағы екінші ірі планетарий, ең ірісі Чикагодағы Адлер планетариы, және батыс жарты шарында орнатылған алғашқы Карл Цайс М1015 оптомеханикалық жұлдыз проекторына ие. Стеркел планетариы жыл сайын 40 000-ға жуық адамға ғылыми білім беру бағдарламалары мен жарық шоуларын ұсынады. Оның 15 метрлік күмбезі және 144 орындықтары бар, сонымен қатар, тұрақты қоғамдық көрсетілімдерден бөлек, жеке топтар мен мектептер үшін қосымша брондау мүмкіндігі қарастырылған. Қоғамдық көрсетілімдер әр жұма және сенбі күндері кешке өтеді. Әдеттегі жұлдыз көрсетілімдерінен өзге, планетарийде әр айдың бірінші жұмасында лекциялар циклы ұйымдастырылады. Планетарий Паркленд колледжінің алғашқы президентінің құрметіне аталған, ол колледждің алғашқы 20 жылын басқарды.
The William M. Staerkel Planetarium is a planetarium at Parkland College in Champaign, Illinois. It is the second largest planetarium in the state, the largest being the Adler Planetarium in Chicago, and has the first Carl Zeiss M1015 opto mechanical star projector installed in the western hemisphere. The Staerkel Planetarium provides science education programs and light show entertainment to as many as 40,000 people each year. It has a 50 foot dome, seats 144, and private group and school show reservations can be made beyond the regular public offerings. Public shows are every Friday and Saturday evenings. Aside from their regular star shows, the planetarium also hosts a lecture series the first Friday of every month. The planetarium is named after Parkland College's founding president, who led the college for the first 20 years.
Тарих
Арман көп бұрын басталды. Бұл, біз – профессорлық-оқытушылар құрамы мен әкімшілік бірлесіп, әлі салынып бітпеген, тіпті аты да жоқ жаңа колледждің техникалық талаптарын әзірлеуге кіріскенде болды. Білім берудің негізгі функциясы – халықтың мәдени мұрасын тарату болғандықтан, жаңа колледж мұғалімдерге осы мақсатты орындауға көмектесетіндей етіп жобалануын қаладық. Енді, 20 жылдан асса, Колледж дамып, жетіліп келеді. Парклендтің Мәдени орталығының ашылуымен арман шындыққа айналғанын көріп отырмыз. Бұл шынымен қуанышты оқиға. Осы жылдар бойы арманымыздың орындалуын көру, осы керемет жоғары білім беру орнына жасалған соңғы қосымшаға қарап, бізге зор мақтаныш пен қанағат сезімін сыйлайды.
— William M. Staerkel, in a letter written for the October 1st 1987 dedication
The William M. Staerkel Planetarium at Parkland College, built as part of the college's cultural center, was planned and designed in the late sixties as part of Phase V in the construction of Parkland College's campus. The cultural center was divided into two parts, the theatre and the planetarium, which together cost an estimated $4.2 million to build. (News Gazette)
The planetarium was named after Parkland College's founding president, who led the college for the first 20 years of its life, during the dedication on 1987 10 01. The planetarium officially opened to the public on 1987 10 22.
— Уильям М. Стеркел, 1987 жылдың 1 қазанындағы арнауға арналған хатынан.
— William M. Staerkel, in a letter written for the October 1st 1987 dedication
The William M. Staerkel Planetarium at Parkland College, built as part of the college's cultural center, was planned and designed in the late sixties as part of Phase V in the construction of Parkland College's campus. The cultural center was divided into two parts, the theatre and the planetarium, which together cost an estimated $4.2 million to build. (News Gazette)
The planetarium was named after Parkland College's founding president, who led the college for the first 20 years of its life, during the dedication on 1987 10 01. The planetarium officially opened to the public on 1987 10 22.
Паркленд Колледжінің Уильям М. Стеркел планетарийі, Колледждің мәдени орталығының бір бөлігі ретінде салынды. Планетарий Паркленд Колледжінің кампусын салудың V кезеңінде, 1960-жылдардың соңында жоспарланып, жобаланды. Мәдени орталық театр және планетарий болып екі бөлікке бөлінді, олардың құрылысы шамамен 4,2 миллион долларға бағаланды. (News Gazette) Планетарийге Паркленд Колледжінің алғашқы президенті, Колледждің алғашқы 20 жылында басшылық еткен тұлғаның есімі берілді. Планетарий 1987 жылдың 1 қазанында арнау рәсімінде аталды және 1987 жылдың 22 қазанында ресми түрде жұмысын бастады.
— William M. Staerkel, in a letter written for the October 1st 1987 dedication
The William M. Staerkel Planetarium at Parkland College, built as part of the college's cultural center, was planned and designed in the late sixties as part of Phase V in the construction of Parkland College's campus. The cultural center was divided into two parts, the theatre and the planetarium, which together cost an estimated $4.2 million to build. (News Gazette)
The planetarium was named after Parkland College's founding president, who led the college for the first 20 years of its life, during the dedication on 1987 10 01. The planetarium officially opened to the public on 1987 10 22.
Zeiss M1015 үлгісі
Планетарийде Германияның Carl Zeiss, Inc. компаниясы жасаған Zeiss Model M1015 жұлдыз проекторы қолданылады. Бұл әлемдегі алғашқы осындай құрылғы. Ол 7600 жұлдызды, 25 жұлдыздық шоғыр мен тұмандылықтарды, Күнді, Айда және адам көзімен көрінетін бес планетаны бейнелейді. Zeiss аспанның, Күннің, Айдың күнделікті қозғалысын, жұлдыздардың дерлік кез келген күнінің орнын, сондай-ақ түрлі астрономиялық торларды және шкалаларды көрсетуге қабілетті. Қосымша жабдықтар көлбеулерді, бұлттарды, күн және ай тұтылуларын, айналатын галактикаларды, екі жұлдыздан тұратын жүйелерді және әртүрлі шоқжұлдыздарды көрсетуге мүмкіндік береді.
Басқа жабдықтар
Сонымен қатар, оның күмбезі, автоматтандыру, дыбыс және фильм жүйелері, сонымен қатар проекциялық жабдықтары бар. Планетарийдің проекциялық күмбезінің диаметрі 15 метр, ал ең биік нүктесі театр еденінен 9,4 метр биіктікте орналасқан. Ол 7000 түймешікпен біріктірілген перфорацияланған алюминий панельдерден тұрады және бетінде шамамен 43 миллион тесігі бар. Бұл акустикалық тұтастықты қамтамасыз етеді және эффекттер мен динамиктерді күмбездің артына орналастыруға мүмкіндік береді, оларды күмбездің кез келген жерінен көруге немесе естуге болады. Уильям М. Стеркель планетариуы бағдарламаланатын дискілерді пайдалана отырып, көрсетілімдерді автоматтандыру үшін арнайы автоматтандыру компьютерін, MC 10 Media Controller-ді пайдаланады. MC 10 Media Controller дербес түрде немесе аудио таспалармен бірге жұмыс істей алады. Стеркель планетариумының дыбыс жүйесіне жазба студиясы және проекциялық күмбездің артында орналасқан он екі динамик пен екі субвуферден тұратын ойнату жүйесі кіреді. Стеркель планетариуы 35 мм фильмдерді көрсетуге қабілетті және күмбез бетінің үштен бір бөлігінен астам аумақты бейнелей алады. Театр ортасындағы жұлдызды проектордан басқа, планетариум бүкіл күмбезді қамтитын панорамаларды көрсетуге арналған 57 карусельді слайд проекторын, сондай-ақ бейнелер мен арнайы эффекттерді көрсетуге мүмкіндік беретін үш CRT проекторын пайдаланады.
Күн көзі
Күн сәулесін пайдаланатын терезе 1987 жылы тамызда доктор және миссис Уильям М. Стеркель ата-аналарын еске алу және Паркленд колледжінің адал профессорлық-оқытушылық құрамына құрмет ретінде сыйлаған. Суретші Артур Стерн жасаған бұл терезе күннің күндізгі уақытта аспанда өзгеретін жолының абстрактілі бейнесі болып табылады. Маусым айынан (жоғарыдан) бастап, күннің ең биік және күндізгі уақыттың ең ұзақ болатын кезінен, желтоқсан айына (төменде) дейін, күннің ең төмен және күндізгі уақыттың ең қысқа болатын кезіне және қайта маусымға дейін көрініс береді. Күн сәулесі терезенің ішінде орналасқан призмалар арқылы өтетін кезде, олар күн сәулесін құрамына сәйкес түстерге бөліп, ғимарат ішіне кішкентай, радугаға ұқсас спектрлі үлгілер түсіреді. Осы спектрлік түстер терезелердің түстерінде қайталанады. Жердің айналысы күнді күндізгі траекториясымен қозғалып тұрғандай сезім тудырады, ал терезе мен призмалардың түсі күннің орны өзгерген сайын бірте-бірте өзгеріп отырады.
Космикалық шағылысу
"Космикалық шоқ", Уильям М. Стеркел планетариумының вестибюлін безендіретін қабырғалық сурет, 1985 жылдың көктемінде доктор Стеркелге келген ойдың және кейін Паркленд колледжі қорына жасалған қаржылық қайырымдылықтардың нәтижесі. Иллинойс университетінің тұрақты суретшісі Билли Морроу Джексон салған бұл сурет, адамзаттың ғаламды түсінуге жасаған тыңбас ізденісінің мәңгілік екенін көрсетеді. Аспан денелері, ата-бабаларымыз құрастырған жұлдыз шоқтары, ғарыш дәуірінің механикалық саяхатшылары, содан кейін бізге жіберілген бейнелер және белгісіздіктің қабаттарын ашқан зиялы қайнарлар – бәрі де осы қабырғалық суретте бейнеленген. Джексон доктор Стеркелді, сондай-ақ Паркленд колледжінің студенттері мен оқытушыларын суретке енгізу арқылы осы ізденістің жалғасып келе жатқан, жергілікті сипатына құрмет көрсетеді.
Шоулар мен кесте
Мектептер мен қоғам үшін планетарий көрсетілімдерінен өзге, мектептерге, кітапханаларға және қоғамдық ұйымдарға да қолдау көрсету қызметтері ұсынылады. Көпшілікке арналған көрсетілімдер демалыс күндерін қоспағанда, әдетте жұма және сенбі күндері кешке өтіледі, оның ішінде планетарийдің 3000 ватттық дыбыс жүйесімен кешкі рок-н-ролл жарық шоулары да ұйымдастырылады. Staerkel планетарийі Паркленд колледжінің көктемгі (ақпан, наурыз және сәуір) және күзгі (қазан, қараша және желтоқсан) семестрлерінде әр айдың бірінші жұмасында «Ғылым әлемі» лекциялық циклы аясында ғылыми лекциялар ұсынады. Планетарий кейде Stars of the Lid сияқты авангардтық топтардың тікелей музыкалық өнерлерін де қабылдайды.