Кіріспе
Француз кеме тасымалы компаниясы
CMA CGM – 1978 жылы Жак Саадэ құрған француз кеме тасымалы және логистика компаниясы. Атауы екі бұрынғы компанияның аббревиатурасы болып табылады: Compagnie Maritime d'Affrètement (CMA) және Compagnie Générale Maritime (CGM), сәйкесінше «Теңіз жүк тасымалы компаниясы» және «Жалпы теңіз компаниясы» деп аударылады. Компанияның бас кеңсесі Францияның Марсель қаласындағы CMA CGM мұнарасында орналасқан және әлемдегі үшінші ірі контейнер тасымалы компаниясы болып есептеледі. Компанияның 2023 жылғы жылдық кірісі 47 миллиард АҚШ долларын құрады.
Тарих
CMA CGM тарихы 19 ғасырдың ортасына дейін, 1851 жылы екі ірі француз кеме жүргізу компаниясы құрылған кезде басталады, яғни Messageries Maritimes (MM) және 1855 жылы құрылған Compagnie Générale Maritime (CGM), кейін 1861 жылы Compagnie Générale Transatlantique деп аталды. Екі компания да Франция мемлекетінің қолдауымен құрылды, түрлі бағыттарға, француз колониялары мен теңіз арты аумақтарына, сондай-ақ шетелдерге почталық келісімдер арқылы қолдау көрсетілді. Екі дүниежүзілік соғыстан кейін екі компания "Бәсекелестік сектордың мемлекеттік кәсіпорны" (Entreprise publique du secteur concurrentiel) мәртебесіне ие болды, яғни мемлекетке тиесілі, бірақ бәсекелестік нарықта пайда табу үшін жеке кәсіпорын ретінде басқарылатын компаниялар. Франция үкіметі президент Валери Жискар д’Эстен және премьер-министр Жак Ширак басшылығымен 1974 және 1977 жылдар аралығында екі компанияны біріктіріп, Compagnie Générale Maritime компаниясын құрды, ол француз үкіметіне тиесілі болып, жаңа кемелерді салу үшін кеме жасаушылық орындарын таңдау сияқты саяси қысымға ұшыраған жағдайларды ескере отырып, бәсекелестік бизнес ретінде жұмыс істеді. Compagnie Générale Maritime (CGM) 1974 жылдан 1996 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін президент Ширак пен премьер-министр Ален Жюппе кезінде француз мемлекеті оны жекешелендірді. Осы 22 жыл ішінде ол түрлі әлемдік сауда бағыттарында жүк және контейнерлік тасымалдау қызметтерін, сондай-ақ құрғақ жүк кемелерінің паркін, бірнеше ірі мұнай танкерлерін және сұйытылған табиғи газ (СЖГ) танкерлерін пайдаланды. Штаб-пәтері Париждің батыс шетінде, алдымен Париж Ла Дефанс, содан кейін Сюрсен қаласында орналасқан. CGM-нің контейнерлік тасымалдау қызметтері, көбінесе контейнерлік болғанымен, жүктерді жүктеп-түсіре алатын "Con Ro" кемелерінің де маңызды паркін басқарды, бұл екі бас компанияның негізгі сауда бағыттарынан қайта құрылды, яғни Compagnie Générale Transatlantique (CGT) үшін батыс бағыттары (Америка), ал Messageries Maritimes (MM) үшін шығыс бағыттары (Азия, Шығыс Африка, Тынық мұхиты, сондай-ақ Шығыс Оңтүстік Америка). Біріктіру мен қайта құрылымдаудан кейін CGM-нің контейнерлік тасымалдау қызметтері төрт бөлек сауда бөлімінде басқарылды: Солтүстік Америка және Қиыр Шығыс (AMNEO, Amérique du Nord және Extrême Orient үшін), ол ірі жүк және танкерлік паркті де басқарды, Оңтүстік Америка және Кариб теңізі (AMLAT), Тынық мұхиты және Үнді мұхиты (PACOI) және жақын теңіз саудасы (каботаж). Жак Саад 1978 жылы Марсельде орналасқан Жерорта теңізі ішіндегі контейнерлік тасымалдау операторы ретінде CMA компаниясын құрды. 1996 жылы CGM жекешелендіріліп, Compagnie Maritime d'Affrètement (CMA) компаниясына сатылды, нәтижесінде CMA CGM құрылды. 1998 жылы біріктірілген компания Australian National Lines (ANL) компаниясын сатып алды. 2005 жылдың қыркүйегінде CMA CGM француздық бәсекелесі Delmas компаниясын Le Havre қаласында орналасқан Bolloré Group компаниясынан 600 миллион еуроға сатып алды. Сатып алу 2006 жылдың 5 қаңтарында аяқталды. Нәтижесінде құрылған корпорация Даниялық A. P. Moller Maersk Group және Швейцарияның Mediterranean Shipping Company S. A. компанияларынан кейін әлемдегі үшінші ірі контейнерлік компанияға айналды. 2007 жылдың мамырында CMA CGM компаниясы өкілдік еткен консорциум Compagnie Marocaine de Navigation (Comanav) компаниясын 200 миллион еуроға сатып алды. 2007 жылдың шілдесінде CMA CGM Тайваньда орналасқан Intra Asia контейнерлік желісі Cheng Lie Navigation Corp. (CNC Line) компаниясын сатып алды. 2014 жылы CMA CGM Ocean Three келісімдеріне қол қойды. Топ өзінің ұсынысын CSCL және UASC компанияларымен ең ірі әлемдік теңіз саудасына қатысты ірі келісімдерге қол қою арқылы нығайтты. 2015 жылдың сәуірінде топ өзінің еншілес компаниясы CMA CGM LOG арқылы Үндістандағы логистикалық жетекші LCL Logistix компаниясының стратегиялық үлесін сатып алды. 2015 жылдың желтоқсанында CMA CGM Бенджамин Франклин Лос-Анджелес портына келді, осылайша АҚШ-қа келген ең үлкен кеме болды. Ұзындығы 396 метр, ені 54 метр контейнерлік кеме 19 ақпанда Лонг-Бич портында ашылды. 2016 жылдың шілдесінде CMA CGM Сингапурдағы NOL (Neptune Orient Lines) және оның контейнерлік желісі APL (American President Lines) компанияларын 2,4 миллиард АҚШ долларына барлық ақшамен сатып алды. Бұл сатып алу CMA CGM-нің ең ірі сатып алуы болды және сатып алу CMA CGM тобына 12 пайыздық нарық үлесін қосты. Сингапур қор биржасы ұсыныстың соңында NOL акцияларының сауда-саттығын тоқтатты. 2017 жылдың маусым айында CMA CGM бразилиялық контейнерлік тасымалдау және логистикаға мамандандырылған мультимодальдық контейнерлік тасымалдау және логистикаға мамандандырылған бразилиялық кеме компаниясы Mercosul Line компаниясын сатып алды. 2018 жылдың қазан айында CMA CGM Финляндиядағы контейнерлік тасымалдау және логистика компаниясы Containerships компаниясын сатып алды. 2019 жылдың сәуірінде CMA CGM CEVA Logistics компаниясын сатып алу бойынша ашық тендер ұсынысын аяқтады. Бұл сатып алудың нәтижесінде CMA CGM тобы 30,3 миллиард доллардан астам кіріспен және 110 000 адамнан тұратын көлік және логистика саласындағы әлемдік көшбасшыға айналды. CEVA операциялық орталығы Марсель қаласына, Францияға көшірілді, онда CMA CGM тобының бас кеңсесі орналасқан. 2021 жылдың ақпанында CMA CGM тобы әуе тасымалына арналған жаңа бөлім құру арқылы логистикалық ұсынысын аяқтады: CMA CGM Air Cargo. Төрт Airbus A330 200F жүк ұшағымен жабдықталған бұл әуе тасымалы бөлімі Еуропаны Солтүстік Америкамен байланыстырады. Лиеж қаласынан Чикагоға жасалған алғашқы рейс коммерциялық операциялардың басталуын белгіледі. 2021 жылдың қыркүйегінде CMA CGM бретондық оператор Brittany Ferries компаниясымен серіктестік туралы жариялады. Серіктестік 25 миллион еуролық инвестицияны және CMA CGM өкілінің Brittany Ferries қадағалау кеңесіне қосылуын қамтиды. 2022 жылдың мамырында CMA CGM Air France–KLM компаниясымен әуе тасымалы мүмкіндіктерін бірлесіп дамыту үшін стратегиялық серіктестікке қол қойды. Алайда, 2023 жылдың сәуірінде күшіне енген бұл серіктестік 2024 жылдың қаңтарында өзара келісім бойынша тоқтатылды, CMA CGM Франко-Голланд әуе компаниялар тобындағы 9% үлесін сақтап қалды. 2024 жылдың қаңтарында Wincanton plc компаниясын сатып алу туралы ұсыныс жасалды.
Меншік
CMA CGM компаниясының 73 пайызы Родольф Саадé және оның отбасының Merit France SAS арқылы меншігінде. Түрік отбасылық компаниясы Yildirim Holding 24 пайызға, ал француз мемлекеттік инвестициялық банкі BPIfrance 3 пайызға ие.
Бірлескен кәсіпорындар
CMA Systems – бұлтты есептеулер сияқты жаңа технологияларды әзірлеуге қатысатын, IBM-мен серіктестіктегі бизнес-бірлік.
Апаттар мен оқиғалар
2008 жылдың 4 сәуірінде пираттар Сомали жағалауында CMA CGM круиздік кемесі Le Ponant-ті тартып алды. CMA CGM және оның еншілес компаниялары түрлі қару-жарақ тасымалдау оқиғаларына қатысты деп айтылуда. 2009 жылдың қарашасы: Оңтүстік Африка Қытай арқылы Солтүстік Кореядан келген қаруды ұстады. Ұсталған екі контейнерде Солтүстік Кореядан әкелінген танк бөліктері мен басқа да әскери техника болды, олардың ішінде "Т-54 және Т-55 танктеріне арналған қарағыштар, тізбектер және басқа да қосалқы бөлшектер, сондай-ақ шамамен 750 000 долларлық басқа да әскери материалдар" бар еді. Әскери техника күріш қаптарымен жабылған контейнерлерге жасырылған, ал жүк құжаттарында ол "бульдозерге арналған қосалқы бөлшектер" деп көрсетілген. Есепте айтылғандай, контейнерлер бастапқыда Қытайдың Далянь қаласында CMA CGM Musca кемесіне тиелген, бұл кеме Ұлыбритания туымен жүзеді. Жүк Конго Республикасындағы Пуант-Нуар портына бағытталған. 2009 жылдың шілдесі: Біріккен Араб Әмірліктері Солтүстік Кореядан Иранға жіберілген қару-жарақ партиясын ұстады. Бұл тасымалдау БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1874 жылғы қаулысын бұзады, ол Солтүстік Кореяның қару-жарақ экспортына тыйым салады. РПГ, детонаторлар, оқ-дәрілер және ракеттік отын сияқты қарулар Багам туымен жүзетін ANL Australia кемесімен тасымалданды, ол CMA CGM компаниясының толық еншілес компаниясы. 2010 жылдың қазанында Нигерия билігі Лагостағы Апапа портында заңсыз ирандық қару-жарақ тасымалдаған 13 контейнерді ұстады. Контейнерлерде 107 мм-лік артиллериялық снарядтар ("Катюша"), жарылғыш заттар және мылтық оқ-дәрілері болды. Қару-жарақтар Гамбияға жіберуге тиіс болған, ал жүктің соңғы пункті Газа секторы болуы мүмкін. MV CMA CGM Everest контейнерлерді Иранның Бандар-Аббас портынан алған. CMA CGM бұл оқиғада жалған жүк декларациясының құрбаны болғанын, қару-жарақтар "шыны талшық және тас тіреуіштер" деп белгіленген қораптарда жеткізілгенін және ирандық жүк жіберушінің "тыйым салынған тұлғалар тізімінде жоқ" екенін мәлімдеді. 2011 жылдың наурызында Израиль әскері Жерорта теңізіндегі халықаралық суларда "Виктория" кемесін тоқтатып, оның Ираннан Сирия арқылы қару-жарақ тасымалдағанын мәлімдеді. Израиль ресми тұлғаларының сөзіне сүйенсек, қару-жарақ партиясында "шамамен 2500 минометтік снаряд, 75000-ге жуық оқ және алты C 704 кемеге қарсы зымыран" болған. Израиль жүктің соңғы мақсаты Хамас бақылайтын Газа секторы екенін айтты. Кемені жалдаған CMA CGM: "Кеменің манифестарында халықаралық ережелерге қайшы келетін ешқандай жүк көрсетілмеген, және қазіргі уақытта бізде қосымша ақпарат жоқ" деді. CMA CGM-нің Ираннан қару-жарақ контрабандасына қатысы болғандықтан, АҚШ конгрессмендері CMA CGM-ді тергеуге шақырды және АҚШ Қаржы министрлігінен жүк жіберушіге қарсы санкциялар салуды қарастыруды сұрады. Компания Иранға бағытталған жүктерді қабылдау тәртібін күшейтті, соның ішінде елге бағытталған барлық контейнерлерді тексеруді енгізді. CMA CGM 2011 жылдың қарашасынан бастап Иран порттарынан экспортты тоқтатты.
CMA CGM Вашингтон
2018 жылдың 20 қаңтарында CMA CGM Washington контейнерлік кемесі Қытайдың Сямен қаласынан АҚШ-тың Лос-Анджелесіне бағытталғанда Солтүстік Тынық мұхитында қатты толқындарға тап болды. Ұңғымалардың 54, 58 және 18-і құлап, 137 контейнер жоғалып, тағы 85 контейнер зақымдалды.
CMA CGM Norma
2018 жылдың 24 желтоқсанында CMA CGM Norma контейнерлік кемесі Гонконгтың оңтүстігіндегі суларда Қытай туымен жүретін Yusheng366 жүк кемесімен соқтығысты. Yusheng366 кемесінің барлық экипажы кеме батқанға дейін оны тастап шығып, құтқарылды, ал CMA CGM Norma кемесі жеңіл зақымдар алды.
CMA CGM Rabelais компаниясы
2022 жылғы 6 сәуірде "CMA CGM Rabelais" кемесінің палубасындағы контейнерде өрт шықты. Кеме Сингапурдан шығып, Үндістанның Нахава Шева портына бағытталған және Порт-Клангтан солтүстік-батысқа қарай 100 шақырымдай жерде Малакка бұғазынан өтіп бара жатқанда, жергілікті уақыт бойынша шамамен түскіде өрт анықталды. Кеме иесі Danaos Corporation компаниясының өкілі, капитанның "бірден өрт сөндіру шараларын қолданғанын" мәлімдеді және "өрт әлі де жануда, бірақ бақылауда" екенін атап өтті. Өрт сөндіру жұмыстары кезінде бір экипаж мүшесі сығалап түсіп, қабырғаларын сындырып алды.
АПЛ Ванда
2022 жылғы 3 шілдеде Сингапур туымен жүретін контейнерлік кеме APL Vanda Сингапур мен Суэц арасында CMA CGM-нің Азия-Солтүстік Еуропа Fal 3 қызметінің аясында бағытталғанда, Аден шығанағына кірер алдында Үнді мұхитында ауа райының нашарлауына байланысты 55 жүктелген контейнерді жоғалтты, деп хабарлады CMA CGM. Ешкім жарақаттанбады, барлық экипаж мүшелері қауіпсіздікте. 26 маусымда Сингапурдан шыққан кеме 9 шілдеде Джибутиде тоқтады, «палубадағы зақымдалған контейнерлерді түсіріп, сапарды жалғастыру үшін» .
CMA CGM Symi
2023 жылдың 25 қарашасында АҚШ қорғаныс шенеуніктері кеме Үнді мұхитында, Біріккен Араб Әмірліктерінің Джебель Али портынан Малайзияның Порт Кланг портына жолда келе жатқанда, күдікті ирандық дрон шабуылына ұшырағанын хабарлады. Кеменің иесі израильдік, ал оқиға 2023 жылғы Израиль-Хамас арасындағы атысты тоқтату келісіміне дейін болды.