Тесілгенде Өзі-өзі Жапсырылатын Жануар май ыдысы

Кіріспе

Өзін-өзі тығыздайтын отын контейнері – бұл отын контейнерлерінің бір түрі, әдетте ұшақ отын бактерілерінде немесе отын қаптарында қолданылады, ол зақымдалғаннан кейін отынның ағуы мен тұтанғанын болдырмайды. Әдеттегі өздігінен тығыздайтын бактерде резеңке және нығайту матасының қабаттары болады, бірі вулканизацияланған резеңкеден, екіншісі өңделмеген табиғи резеңкеден жасалады, ол отынмен жанасқанда оны сіңіре алады. Отын бакі тесілген кезде отын осы қабаттарға сіңіп, өңделмеген қабаттың ісінуіне, жабылуына және осылайша тесікті тығыздауына себеп болады. Ұқсас принцип өздігінен жабылатын, тесілген кезде де жүре беретін дөңгелектерді жасау үшін де қолданылады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Джордж Мёрдок 1917 жылдың 7 ақпанында "Соғыс ұшағы отын бактері" деген патентке өтініш берді, бірақ 1918 жылдың 6 ақпанында Федералды сауда комиссиясының бұйрығымен өнертабыстың талқылануы мен жариялануы құпия ұсталып, уақытша тоқтатылды. Бұл бұйрық 1918 жылдың 26 қыркүйегінде АҚШ патенттік кеңсесі тарапынан жойылды, және Мердокқа 1921 жылдың 9 тамызында "Отын контейнерлері үшін өздігінен тесілуді жабатын қаптама" патенті берілді. Гленн Л. Мартин компаниясы жасаған әскери ұшақтар осы өздігінен жабылатын отын бактерілерін пайдаланды. Говард Хьюз 1938 жылы әлемді айналып ұшу кезінде отын бактерілерін өздігінен жабу үшін неопрен қолданды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Соғысқа дейінгі және ертедегі ұшақтардың жаңа буынында, өздігінен тығыздалатын отын бактерілері отынның ағып кетуінен немесе жануынан болатын зақымды азайту үшін қолданылды. Дәстүрлі отын багі, оқ тиген кезде, отынды жылдам шығарып тастауға мүмкіндік беретін. Бұл ұшақтың ұшу қашықтығын ғана емес, сонымен қатар өрт қаупін де арттыратын. Зақымдалған отын бактерілері де жарылып, ұшақтың корпусын жойып немесе ұшу сипаттамаларына күрт әсер етуі мүмкін. Салмақ шектеулеріне байланысты, ұшақтардың отын бактерілеріне жай ғана броньдық пластиналар қосу тиімді емес екені анықталды; зақымдалған бактерден отынның ағып кетуін тоқтатудың бір жолы қажет болды. Отын бактерілерін қорғауға жасалған алғашқы әрекеттер металл бактерді пайдаланудан тұрды, олардың ішкі немесе сыртқы жағы тесілгеннен кейін кеңейтілетін материалмен жабылған. Зерттеулер көрсеткендей, оқ кірген жерінен гөрі шыққан жері үлкен мәселе туғызады, себебі ол көбінесе құлап, үлкен тесік жасайды. Осы типтегі бактердің алғашқы нұсқаларының бірі 1939 жылы құрылған Fireproof Tanks Ltd компаниясы Портсмут әуежайында (Ұлыбритания) өндірген. Бұл бактер алғаш рет Fairey Battle жеңіл бомбалаушысына орнатылды, ал басқа нұсқалары Supermarine Spitfire және Hawker Hurricane истребительдеріне, сондай-ақ Avro Lancaster ауыр бомбалаушысы сияқты үлкен ұшақтарға орнатылды. Хендерсон қауіпсіздік бак компаниясы Майлз Мастер оқу ұшағына "стандартты" жабдық ретінде орнатылатын, соққыға төзімді, өздігінен тығыздалатын жанармай және май бактерілерін ұсынды. Неміс ұшақ конструкторлары соғыстың басында Junkers Ju 88 ұшағындағы өздігінен тығыздалатын бактер үшін өңделген талшықты ішкі беті бар былғарыдан жасалған теріге жабысқан резеңке қабаттарын қолданды. АҚШ-та Ernst Eger (United States Rubber Company, кейін Uniroyal) 1941 жылы өзін-өзі тығыздайтын отын багінің дизайнын патенттеді, бұл технологияны дамытуға қатысқан көптеген компаниялардың бірі болды. Firestone Tire and Rubber Company компаниясының бас химигі Элмо Э. Хансон 1941 жылдың 21 қаңтарында өзін-өзі тығыздайтын бактерге патент алды. Goodyear компаниясының химигі Джеймс Меррилл 1941 жылы (1947 жылы жарияланды) өзін-өзі тығыздайтын бактерді өндіру әдісін жетілдіріп, металл сыртқы қабықшаға немесе ұшақ қанатына ендірілген екі қабатты резеңке қоспаларын сынап көрді. 1942 жылы ол Соғыс өндірісі жөніндегі кеңестен мақтау қағазы алды, ал Goodyear бактерілері кейіннен Goodyear өндірген Vought F4U Corsair истребительдерінде, сондай-ақ басқа ұшақтарда қолданысқа енгізілді. 1942 жылы Fireproof Tanks компаниясы Spitfire Mk IX ұшағы үшін алғашқы иілгіш отын бактерін жасады. Бұл бактер өздігінен тығыздалатын материалдан жасалған, жабысқан материалсыз контейнерлер болды, ағып кету жолдарының санын азайту үшін мүмкіндігінше азын қамтиды. Алғашқы сынақтар көрсеткендей, соққы отын багіне қысымды арттыра алады, сондықтан өздігінен тығыздалатын отын ұясы тоқтатылып, соққыларды жарылмай сіңіруге мүмкіндік береді. Соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің отын бактерілері оқтарға, кейде зениттік артиллериялық снарядтарына төтеп бере алды. Бұл салыстырмалы түрде жаңа өнертапқыш өнім барлық истребительдерге де орнатылмады. Өзін-өзі тығыздайтын бактер тығыздалмаған бактерге қарағанда көбінесе кішкентай сыйымдылыққа ие болды. Дегенмен, өздігінен тығыздалатын бактары бар ұшақтар дәстүрлі отын бактерілері бар ұшақтарға қарағанда әлдеқайда көп зақымға төтеп бере алды. Тынық мұхитындағы соғыстағы жауынгерлік тәжірибе көрсеткендей, өздігінен тығыздалатын отын багімен жабдықталған американдық ұшақтар Mitsubishi A6M Zero сияқты өздігінен тығыздалатын отын бактерілері жоқ, жеңіл броньды жапондық ұшақтарға қарағанда әлдеқайда көп зақымға төтеп бере алды. Осы принциптер ұшақтардағы өздігінен тығыздалатын отын құбырларына да қолданылды (MIL PRF 7061C).

In the newer generations of pre war and early war aircraft, self sealing tanks were tanks used to minimize the damage from leaking or burning fuel. A conventional fuel tank, when hit by gunfire, could leak fuel rapidly. This would not only reduce the aircraft's range but was also a significant fire hazard. Damaged fuel tanks could also rupture, destroying the airframe or critically affecting flight characteristics. It was realized that, because of weight limitations, it was not practical to simply add armor plate to aircraft fuel tanks; a method of stopping fuel leaking from damaged tanks was necessary. Early attempts at protecting fuel tanks consisted of using metal tanks, covered inside or outside by a material that expanded after being pierced. Research revealed that the exit of the projectile, rather than the entry, was the greater problem, as it often tumbled, thus creating a larger exit hole. Among the earliest versions of these types of tanks were those manufactured in the UK at Portsmouth Airport by Fireproof Tanks Ltd (formed in 1939). These tanks were first installed in the Fairey Battle light bomber with other versions installed in Supermarine Spitfire and Hawker Hurricane fighters and larger aircraft such as the Avro Lancaster heavy bomber. The Henderson Safety Tank Company provided crash proof self sealing fuel and oil tanks which were fitted "as standard" to the Miles Master trainer. German aircraft designers used layers of rubber laid over leather hide with a treated fiber inner surface for the self sealing tanks on the Junkers Ju 88 early in the war. In the United States, Ernst Eger of United States Rubber Company (later Uniroyal) patented a self sealing fuel tank design in 1941, one of many companies involved in developing this technology during the war. Elmo E. Hanson, lead chemist for Firestone Tire and Rubber Company filed a patent for self sealing tanks on January 21, 1941, Goodyear chemist James Merrill filed a patent in 1941 (published in 1947) for refining and successfully testing his method for manufacturing self sealing tanks using a two layer system of rubber compounds encased in a metal outer shell or the wing lining of the aircraft. In 1942, he received a War Production Board citation and the Goodyear tanks were subsequently placed in service in Goodyear produced Vought F4U Corsair fighters, as well as other aircraft. By 1942 Fireproof Tanks had developed the first flexible fuel bladders as range extender tanks for the Spitfire Mk IX. These tanks were flexible containers, made of a laminated self sealing material like vulcanized rubber and with as few seams as possible to minimize leak paths. As early tests showed that impact could over pressurize a fuel tank, the self sealing fuel cell is suspended, allowing it to absorb shocks without rupture. U. S. Navy fuel tanks during the war were able to withstand bullets and, on occasion, autocannon shells. Not all fighters were fitted with the relatively new invention. Self sealing tanks tended to have lower capacity than non sealed tanks. Nonetheless, aircraft that were fitted with self sealing tanks managed to withstand much more damage than those with conventional fuel tanks. Combat experience in the Pacific War showed that the self sealing fuel tank equipped American aircraft could sustain far more damage than the lightly armored Japanese designs without self sealing fuel tanks, such as the Mitsubishi A6M Zero. The same principles were applied to give self sealing fuel lines in aircraft (MIL PRF 7061C).

Қазіргі заманғы қолданысы

Көптеген реактивтік ұшақтар және АҚШ-тың барлық әскери айналмалы қанатты ұшақтары өзін-өзі герметтеуші (жабушы) бактардың кейбір түрін қолданады. Әскери айналмалы қанатты ұшақтардың отын бактерілері апатқа төзімді болу мүмкіндігімен қоса келеді. Биік биіктіктерде бактарды қысыммен жабдықтау қажет, бұл өзін-өзі герметтеуді қиындатады. Жаңа технологиялар инертті көбікпен толтырылған бактар сияқты жаңалықтарды әкелді, бұл жарылыстың алдын алуға мүмкіндік береді. Бұл көбік – ашық ұялы көбік, ол қалған отынның үстіндегі газ кеңістігін мыңдаған кішкентай кеңістіктерге бөледі, олардың ешқайсысы жануды қолдауға жеткілікті буды қамтымайды. Бұл көбік отынның шалқуын азайтуға да себіміз етеді. Бұл технологияны өндірушілердің ішінде Hutchinson, Amfuel (бұрынғы Zodiac) (бұрын Firestone), Meggitt (бұрынғы Goodyear), Robertson Fuel Systems, GKN USA, FPT Industries және Safran Aerosystems бар. FPT енді GKN құрамына кіреді. Әскери қолданыс үшін бактар MIL DTL 27422 (апатқа төзімділік талаптарын қамтиды) немесе MIL DTL 5578 (апатқа төзімді емес) стандарттарына сәйкес келеді. Ұшақ отын багі бірнеше өзара байланысқан отын ұяларынан тұруы мүмкін. Өзара байланыстыратын шлангтар да әдетте өзін-өзі герметтейді. Әскери ұшақтардан басқа, кейбір әскери көліктерінде де өзін-өзі герметтеуші отын бактары бар, мысалы, АҚШ Теңіз корпусының LAV AT бронетранспортты машиналары. Өзін-өзі герметтеуші отын бактарын пайдаланатын әскери емес көліктің айқын мысалы – АҚШ президенттік автокөлігі, ол Джон Ф. Кеннедидің SS 100 X көлігінен бастап қолданылып келеді. Әскери технологияны пайдаланатын өзін-өзі герметтеуші отын бактары кейбір автоспорт түрлерінде де қажет.