Гориц Вильям Шейлер Кливленд: Американдық ландшафт сәулетшісінің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Хорас Уильям Шейлер Кливленд (16 желтоқсан 1814 – 5 желтоқсан 1900) – американдық ландшафт архитектор. Оның табиғи ландшафтты жобалауға қатысты көзқарасын Миннеаполистегі Grand Rounds, Массачусетс штатының Конкорд қаласындағы Sleepy Hollow қорымы, Небраска штатының Омаха қаласындағы бульварлар жүйесі, Род-Айленд штатының Провиденс қаласындағы Роджер Уильямс паркі және Миннесота штатының Сент-Пол қаласындағы Сент-Энтони паркі сияқты жобаларында көруге болады.

Өмір

Хорас Уильям Шейлер Кливленд 1814 жылғы 16 желтоқсанда Массачусетс штатының Ланкастер қаласында Ричард Джеффри Кливленд пен Доркас Кливлендтің ұлы ретінде дүниеге келді. Кейін Хорас Ланкастер мектебінде білім алды, бұл мектепті оның ата-анасы швейцар педагогы Иоганн Генрих Песталоццидің (1746–1827) теорияларына сәйкес ұйымдастырды. Мектепте сурет салу және карта жасау арқылы табиғатты тікелей бақылау мен зерттеуге баса назар аударылды. Отбасы философ Ральф Уолдо Эмерсонмен Элизабет Палмер Пибоди, Горацио Гринго және Эмерсонның туысы арқылы әлеуметтік байланыста болды. Осының нәтижесінде трансцендентализм Кливлендтің тәрбиесіне күшті әсер етті. 1820-ші жылдардың соңында Ричард Кливленд отбасымен Кубаға көшті, онда Хорастың әкесі Гаванада вице-консул қызметін атқарды. Хорас 1830 жылдары АҚШ-қа оралды. Сол кезде ол Иллинойс штатында теміржол инспекторы болып жұмыс істеді. Иллинойста болған кезінде Кливленд азаматтық инженерияны оқыды. Бірнеше жылдан кейін, 1830-шы жылдардың соңында Кливленд Массачусетске қайтып келді. 1841 жылы Кливленд Нью-Джерси штатының Бурлингтон қаласында Делавэр өзенінің жағасындағы ферманы сатып алу үшін Массачусетстен кетіп, ғылыми фермерлікпен айналысты. Ол бау-бақшалық қоғамдарға қосылды және Нью-Джерси бау-бақшалық қоғамының хатшысы болды. Кливленд сонымен қатар белгілі ландшафт архитекторлары, сәулетші және бағбан Эндрю Джексон Даунингтің (Уилсон) бас редакторы болған «Гортикултурист» журналына мақалалар жазды. 1854 жылы 40 жасында Кливленд Массачусетске оралып, Бостонда серіктесі Роберт Моррис Коплендпен «Кливленд және Копленд» ландшафттық практикасын құрды. Олардың алғашқы жұмысы – Вестборо қаласындағы (Массачусетс штаты) мемлекеттік ферманың дизайны, содан кейін Кливлендтің алғашқы ірі дизайны – Конкордтағы Слипи-Холлоу зираты (1855). Конкорд қалалық есебінде көрсетілгендей, олар зираттағы жұмыстары үшін 75 доллар алды. Кливленд Бостонның саябақ кеңістіктерін жобалауға да көмектесті, оның ашық кеңістіктер мен өзара байланысты жолдар туралы әйгілі идеяларын ерекше атады. 1857 жылы Кливленд пен Копленд Нью-Йорктегі Центральді парктің дизайнын жасау үшін бәйгеге қатысты. Олар басқа бір дуэттен, ландшафт архитекторлары Фредерик Лоу Олмстед пен оның серіктесі, архитектор Калверт Вокстан жеңіліске ұшырады. Кливленд пен Коплендтің Центральді парктің дизайны Олмстед пен Вокстің дизайнынан көп ерекшеленбеді. «Кливленд өзінің жобасына қоса берілген брошюрада: "Орталық саябақ үшін таңдалған жер ауданы өте кең және жер бетінің әртүрлілігі соншалық, ол әлемдегі өзінің түріндегі барлық жұмыстардан асып түсетін туындыны салуға мүмкіндік береді" деп жазды. Кливленд, Олмстед сияқты, кең көгалдарды, толқынды беткейлерді, бай жасыл шөппен жамылған, әр жерде әсем ағаштармен безенілген және ағаштардан тұратын шығады мен аралдармен шектелгенді ұсынды» (Оксфорд). Кейін 1857 жылы Кливленд ұлымен бірге Ланкастерде (Массачусетс штаты) Иствуд зиратын (1872) жобалады. Кливленд пен Копленд Азамат соғысы кезінде Копленд соғысқа қатысқанда жолдарын айырды. Соғыстан кейін Копленд 1872 жылы қайтыс болғанға дейін өсіп келе жатқан жеке практикасын бастады. Кливленд 1869 жылы Чикагоға көшіп, өзінің ландшафттық фирмасын ашты. Өмірі бойы ол Иллинойс, Миннеаполис және Орта Батыс штаттарындағы ірі саябақтар мен жеке ландшафттарды жобалады. Бұған Иллинойс штатындағы Хайленд Парк (1869) кірді. 1872 жылы Кливленд Чикаго қаласымен Оңтүстік паркті қайта құру үшін келісім шарт жасады, бұл парк бастапқыда Фредерик Лоу Олмстед пен Калверт Вокспен жобаланған, бірақ Чикагодағы үлкен өрттен кейін қирады. Кливленд 1873 жылы «Батыс қалағандай ландшафттық архитектура» атты ландшафттық нұсқаулығын жазды, содан кейін Уильям Рейни Маршалл оны Миннесота штатының Сент-Пол қаласындағы Сент-Энтони паркін жобалауға шақырды. 1878 жылдан 1900 жылы қайтыс болғанға дейін Хорас Кливленд Миннеаполис және Сент-Пол қалаларының саябақ жүйесін толығымен қайта жаңартып қана қоймай, көптеген жобаларға ландшафттық өнер туралы кең білімін салған, 1892 жылы Миннесота университетінің кампусына арналған ландшафттық жобасын аяқтады. Ол 1900 жылғы 5 желтоқсанда Иллинойс штатының Хинсдейл қаласында қайтыс болды.

Horace William Shaler Cleveland was born to Richard Jeffry Cleveland and Dorcas Cleveland on December 16, 1814, in Lancaster, Massachusetts. Horace was later educated at the Lancaster School, a Unitarian school organized by his parents in accordance with the theories of Swiss educator Johann Heinrich Pestalozzi (1746–1827). The school emphasized frequent excursions for direct observation and study of nature through drawing and map making. The family was socially linked to philosopher Ralph Waldo Emerson through Elizabeth Palmer Peabody, Horatio Greenough, and one of Emerson's cousins. As a result, Transcendentalism strongly influenced Cleveland's upbringing. In the late 1820s Richard Cleveland moved his family to Cuba, where Horace's father served as Vice Consul in Havana. Horace returned to the United States in the 1830s. During this time he was employed as a railroad surveyor in Illinois. While in Illinois, Cleveland studied civil engineering. A few years later, in the late 1830s, Cleveland returned to Massachusetts. In 1841 Cleveland left Massachusetts to purchase a farm on the Delaware River in Burlington, New Jersey, where he became a scientific farmer. He joined horticultural societies, and became corresponding secretary of the New Jersey Horticultural Society. Cleveland also wrote articles for the Horticulturist, a periodical edited by renowned landscape gardener, architect, and horticulturist Andrew Jackson Downing (Wilson). In 1854, at the age of 40, Cleveland returned to Massachusetts to establish the Cleveland and Copeland landscape practice in Boston with partner Robert Morris Copeland. Their first job was the design of the State Farm at Westborough, Massachusetts, followed by Cleveland's first major design, Sleepy Hollow Cemetery in Concord, Massachusetts (1855). The town report in Concord shows they were paid $75 for their work on the cemetery. Cleveland also assisted in the design of Boston's park spaces, emphasizing his famous concepts of open spaces and interconnected byways. In 1857 Cleveland and Copeland entered a competition to be the designers for Central Park in New York. They lost the competition to another duo, landscape architect Fredrick Law Olmsted and his partner, Calvert Vaux, an architect. Cleveland's and Copeland's design of Central Park was not unlike that of Olmsted and Vaux's. "In a pamphlet accompanying his design Cleveland wrote, 'The tract of land selected for the Central Park comprises such an extensive area and such variety of surface as to afford opportunity for the construction of a work which shall surpass everything of its kind in the world '. Cleveland, like Olmsted, prescribed broad lawns, undulating surfaces, clothed with the rich verdure, dotted here and there with graceful trees and bounded by projecting capes and islands of wood '" (Oxford). Later in 1857, Cleveland designed Eastwood Cemetery (1872) in Lancaster, Massachusetts, with his son. Cleveland and Copeland parted ways during the Civil War when Copeland joined the war. After the war Copeland started his own practice which continued to grow till his death in 1872. Cleveland moved to Chicago in 1869 and opened his own landscaping firm. Throughout his career he designed major parks and private landscapes in Illinois, Minneapolis, and throughout the Midwest. This included Highland Park, Illinois (1869). In 1872, Cleveland was retained by the city of Chicago to rebuild South Park, originally designed by Frederick Law Olmsted and Calvert Vaux, after the great Chicago fire. Cleveland wrote his landscaping guide, Landscape Architecture as Applied to the Wants of the West, in 1873 and was afterward hired by William Rainey Marshall to design Saint Anthony Park, a neighborhood in Saint Paul, Minnesota. From 1878 until his death in 1900, Horace Cleveland not only completely revised the park systems of Minneapolis and St. Paul, but lent his extensive knowledge of landscaping to numerous projects, completing his last major project, landscaping for the campus at the University of Minnesota, in 1892. He died on December 5, 1900, in Hinsdale, Illinois.

Философия

Кливленд табиғатынан табиғатты қорғаушы болған, ол айналасындағы табиғи ландшафт ерекшеліктерін құрметтеген және қажетсіз әшекейлеуден аулақ болған. Халық санының өсуімен саябақтар сияқты ашық кеңістіктердің одан да құнды және қажетті болатынына сенген Кливленд ландшафт архитектурасы саласында табысқа жету үшін "бір ғасырға есептеп, қаланың бір миллион халқы болған кезде олардың қандай қажеттіліктері болатынын ойластырыңыз" деп жазды. Ол жақсы ландшафт архитектордың болашақты көздеп, осы уақытта тұрақты ландшафттарды жобалауы керек екеніне және ландшафт архитекторлары табиғи ландшафттардың жойылмауы үшін ашық түрде сөйлеуі керек екеніне, олардың болашақ ұрпақтарға қолжетімді болуын қамтамасыз етуі керек екеніне сендірді. Кливленд өзінің дизайндарын мүмкіндігінше табиғи сақтау үшін қолданыстағы топографияны және өсімдіктерді пайдалануды қалайтын. 1881 жылы Кливленд "Ауылдық зираттарды орналастыру туралы бірнеше сөз" атты кітап жазды. Кітабында Кливленд зираттардың орналасуын сынап жазды. Ол "топографиялық ерекшеліктерге ең аз назар бермей, немесе табиғи орналасудың ұсынып тұрған әдемі әсерлеріне мүмкіндік бермей" деп жазды. 1880 жылдары Джекилл аралы клубының жерін жобалау кезінде Кливленд клуб иелеріне "қатаң қарапайымдық стилі" уәде берді, бірақ бұл қарапайымдық клуб жерін "табиғи жұмаққа" айналдыруға бағытталған "күтінді зерттеудің нәтижесі" болады. Осы мақсатты көздеп, Кливленд "елік пен жабайы құстардың сүйікті мекендерін" бұзбай, жергілікті өсімдіктерді сақтап қалуға ерекше мән берді. Сонымен қатар, ол мемлекеттік жобалардың жобалары жобалаушының немесе тапсырыс берушінің қаржылық немесе материалдық мүмкіндіктерімен шектелмеуі керек деп санайды. Ол жаңа саябақ немесе саябақ жолы туралы ұсыныс туғанда, жұртшылықтан табиғи қарсылық күтілуі керек деп ойлады. Ол мұны білді, өйткені жалпы халықтың ашық қала жобаларын қажетсіз салық салудың көзі ретінде қарастыратынын және олардың қоғамдық саябақтан байлар сияқты пайда ала алмайтынына сенбейтінін түсінді. Бұл сенімді жою және барлық адамдардың ләззатына арналған саябақтар құру Кливлендтің ең маңызды мақсаттарының біріне айналды. 1873 жылы Кливленд "Батыстың қажеттіліктеріне қолданылған ландшафт архитектурасы" атты кітап жазды. Бұл кітап ландшафт архитектурасы мамандығын кеңінен сипаттауға жасалған алғашқы нақты әрекеттердің бірі ретінде танымал. Оның алғы сөзінде ол былай деп жазды:

Cleveland was a preservationist by nature, respecting the natural landscape features around him and shunning unnecessary decoration. Believing that a growing population would make open spaces like parks all the more valuable and desirable, Cleveland wrote that, to be successful in the landscape architecture field, one must "Look forward a century, to the time when the city has a population of a million, and think what will be their wants." Essentially, he believed that a good landscape architect should look to the future in order to design sustainable landscapes in the here and now, and that landscape architects should speak openly against the destruction of natural landscapes, to make sure that they would be available for future generations to enjoy. Cleveland was a believer of using the existing topography and existing plants to keep his designs as natural as possible. In 1881 Cleveland wrote a book entitled A Few Words on the Arrangement of Rural Cemeteries. In his book, Cleveland wrote critically of cemetery layouts. He wrote, "without the least regard to topographical features, or the opportunities for tasteful effects which the natural position may afford." In his 1880s design for the grounds of the Jekyll Island Club, Cleveland promised Club owners a "style of severe simplicity," but this simplicity would be "the result of careful study" aimed at turning the Club grounds into "a Natural Paradise." With this goal in mind, Cleveland laid out lots and roads so as not to disturb "the favored haunts of deer and wild fowl" and stressing the preservation of native vegetation. In addition, he believed that designs for public projects should not be limited by the financial or physical means of the designer or the commissioner. He theorized that, when the proposition of a new park or parkway came about, natural opposition was to be expected from the public. He knew this because he understood that the general populace saw outdoor city projects as a source of needless taxation for them, and that they did not believe that they could benefit from a public park in the same capacity as the wealthy. Eliminating this belief and creating parks that were meant to be enjoyed by all became one of Cleveland's most important endeavors. In 1873 Cleveland wrote Landscape Architecture As Applied to the Wants of the West. This book is known as one of the first definitive attempts to describe on a broader scope the profession of landscape architecture. In its preface he wrote:

"Ландшафт архитектурасы" термині сынға ұшырайды, өйткені ол тек сурет салу үшін қолданылатын өнердің бейнелі сипатын көрсетеді. Мен оны, наразылық білдіре отырып, өзімді түсіндірудің ең оңай жолы ретінде қолданамын, себебі одан артық қолайлы термин жоқ. Егер өнер менің сенетінімдей, өзінің заңды шектеріне жететін болса, ол өз орнына лайық атауға ие болады. Осылай болмағанша, оны әлемнің бағасына көтеруге, оған жоғары атақ беруге тырысу бекер.

Әлеуметтік қозғалыстар мен уақыт бойынша әсер ету

Кливлендтің ең маңызды әлеуметтік қозғалысы, оның Миннеаполис саябақ жүйесіне жасаған үлесі болуы мүмкін. Осы саябақтар мен көрнекті жолдарға өзінің ерекше тиімділігін сыйға тартып, Кливленд ашық кеңістіктер, табиғи дизайн және осы қоғамдық кеңістіктерді болашақ ұрпақтар үшін сақтаудың маңыздылығын қамтитын саябақ жүйесін құрды. Кливлендтің өзі айтқандай: “Олар [бай элита] ақшаға сатып алуға болатын барлық нәрсені сатып алуға жеткілікті байлыққа ие болады, бірақ олардың барлық байлығы жоғалған мүмкіндікті сатып ала алмайды, немесе ұлылық пен сұлулықтың табиғи ерекшеліктерін қайта жаңғырта алмайды, бұл кейін баға жетпес құндылыққа ие болады”. Осылайша, Кливленд болашақ ландшафт архитекторларын табиғи ландшафты бұзудан бұрын ойлануға шабыттандырды. Сонымен қатар, ол ландшафт архитектурасы ландшафтты ғана "әсемдеу" емес, ландшафт архитекторларының парктері, тұрғын және коммерциялық ландшафттарды әрқашан айналасындағы ортаны мұқият ескере отырып, болашақ ұрпақтардың оларды қалай пайдаланатынын ескеруі керек екенін айтты. Хорас Кливленд ландшафт архитектурасының болашағына және табиғи ландшафт тұжырымдамасын іздеуге зор үлес қосканы анық. Кливлендтің 19-ғасырдың ортасы мен соңындағы жобалары Миннеаполис және Сент-Пол қалаларының барлық саябақ жүйелерінің болашағын қалыптастырды. Метрополитен кеңесінің төрағасы Питер Белл Хорас Кливлендтің үлесіне тоқталып: “Минеаполис паркі комиссарлары кеңесі мен ландшафт архитекторлары Хорас Кливленд болмаса, осы метрополитен аймағын қалай елестетесіз? Олардың 100 жыл бұрынғы көзқарастары әлемдегі ең жақсы қалалық саябақ жүйелерінің бірі ретінде танылған Миннеаполис және Сент-Пол қалаларындағы көлдер мен өзендер бойындағы көрнекті саябақтар, парктері мен өзендердің бульварларының желісін құруға көмектесті” деді.