Кіріспе

Авигдор Ариха (; 1929 жылғы 28 сәуір – 2010 жылғы 29 сәуір) – Румынияда туған француз-израильдік суретші, гравюрашы және өнер тарихшысы.

Өмірбаян

Виктор Длугач (кейін Авигдор Ариха) неміс тілді еврей ата-анасының отбасында Радутиде дүниеге келді, бірақ Буковинадағы Черновицте өсті. Әкесі бухгалтер болған. 1941 жылы отбасы күшпен Румыния басқаратын Транснистриядағы концлагерьлерге жер аударылды, онда оның әкесі ұрып өлтірілді. Ариха жасаған жер аудару көріністерінің суреттерін Халықаралық Қызыл Крест делегаттарына көрсеткен арқасында аман қалды. 1944 жылы Ариха әпкесімен бірге Мандатты Палестинаға көшіп келді. 1948 жылға дейін ол Маале Ха-Хамиша кибуцында тұрды. 1948 жылы 1948 жылғы араб-израиль соғысында ауыр жарақат алды. 1946 жылдан 1949 жылға дейін Иерусалимдегі Безалел өнер мектебінде оқыды. 1949 жылы ол Париждегі Сәндік өнер мектебінде оқуға стипендия алды, онда фреска техникасын үйренді. 1954 жылдан бастап Ариха Паризде тұрды. Ариха 1961 жылдан өмірінің соңына дейін американдық ақын және жазушы Энн Атикке үйленді, олардан екі қызы болды. Ариха 2010 жылдың 29 сәуірінде, 81 жасқа толғаннан кейін Парижде қайтыс болды.

Өнер мансабы

1950 жылдардың аяғында Ариха абстрактты суретші ретінде танымал болды, бірақ ол абстракцияны соқпаққа тірелген жол деп санады. 1965 жылы ол сурет салуды тоқтатып, тек табиғаттан сурет салуға кірісті, барлық сюжеттерді бір отырыста бейнеледі. Келесі сегіз жыл бойы ол сурет салу және графикамен айналысты. 1973 жылы ол сурет салуды қайта бастады және Economist журналының некрологында мақтауға ие болғандай, "20 ғасырдың соңғы онжылдықтарындағы табиғаттан сурет салған ең шебер суретші болды". Ариха суретті тікелей табиғи жарықта, алдын ала эскиздерсіз салды, сурет, пастель, гравюра, түйін немесе суретті бір сеанста аяқтады. Оның өнер техникасын терең білуі және шеберлігі оған осы дереулік принципін сақтауға мүмкіндік берді, бұл ішінара қытай қылқаламдарымен сурет салудан шабыттанды. Бұл принципті ол жақын досы Анри Картье-Брессонмен бөлісті, оның "шешуші сәт" тұжырымымен үйлесетін болды. Ол ешқашан естелік немесе фотосуреттерден сурет салған жоқ, сол сәтте көз алдындағы шындықты бейнелеуге ұмтылды. Ол портреттерімен, бейнелерімен, натюрморттарымен және пейзаждарымен танымал, олар реалистік және спонтанды түрде орындалған. Оның кеңістіктік композициясының радикалдығы абстракцияға, әсіресе Мондрианға қайта оралуды көрсетеді. Ариха көптеген тапсырыс бойынша портреттер салған, соның ішінде 1983 жылы Королева Ана Елизавета, 1988 жылы Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Хирсел Лорды, екеуі де Эдинбургтағы Шотландия Ұлттық портрет галереясының қорында сақталады. Басқа портреттерге Франция мемлекеті үшін 1990 жылы Кэтрин Деневтің портреті немесе Лилль қаласы үшін бұрынғы премьер-министр Пьер Моройдың портреті кіреді. Ариха Сэмюэл Беккеттің шығармаларын да суреттеді, оның өліміне дейін олармен тығыз достық қарым-қатынаста болды.

Көркемдік стилі

Көркемсурет сыншысы Марко Ливингстон Ариханың "таза абстракцияның модернистік авангардын Ренессанс дәуірінен бастап, одан да ертерекке дейінгі байқауға негіделген сурет салу және кескіндеме дәстүрлерімен байланыстырғанын" жазды. Ол өзінің "фигуративтік өнерге қайта оралу" емес екенін, керісінше "абстракциядан кейінгі бейнелеу суретшісі" ретінде өзінің жеке жолын тапқанын қатысты түрде мәлімдеді.

Көркемдік каталогтар мен көпшілік алдында сөйлеу

Өнер тарихшысы ретінде Арыха Пуссен мен Ингрестің көрмелері үшін каталогтар жазды, және ол Лувр мұражайында, Нью-Йорктің Фрик коллекциясында, Хьюстонның Көркем өнер мұражайында және Иерусалимдегі Израиль мұражайында куратор болып жұмыс істеді. Оның жазбаларына мыналар кіреді: «Ингрес, Елу өмірлік суреті» (Museum of Fine Arts, Houston/Frick Collection, New York, 1986); «Сурет және көзқарас» (Париж: Hermann, 1991, 1994; жаңа, толықтырылған басылымы 2011); «Бейнелеу туралы» (Лондон: Bellew Publishing, 1995); сондай-ақ «New York Review of Books», «The New Republic», «Commentaire», «Literary Imagination» сияқты журналдарда жарияланған көптеген мақалалар. Ол Принстон университетінде, Йель университетінде, Нью-Йорктегі Фрик коллекциясында және Мадридтегі Прадо мұражайында лекция оқуға шақырылды. 2006 жылы Мадридтегі Тиссен-Борнемиза мұражайы оны өз коллекциясынан бірнеше туындыны таңдап, көрме каталогы үшін мақалалар жазуға шақырды.

Көрмелер

Архиха 1972 жылдан бастап оны өкілдік еткен галереяда жиі көрмелер өткізіп тұрды (екі жылда бір рет, Лондон мен Нью-Йоркте), және ондаған жылдар бойы оның екі ондаған жеке көрмесі болды. 1998 жылы Ариханың Израиль мұражайында (суреттер) және Тель-Авив өнер мұражайында (графика және суреттер) үлкен ретроспективасы өтті, ол 1999 жылы Эдинбургтегі Шотландия ұлттық заманауи өнер галереясына көшірілді. 2006 жылдың шілдесінен 2007 жылдың қаңтарына дейін Британ мұражайында Ариханың мұраға қалдырған жүзден астам графикасы мен суреттерінен көрме ұйымдастырылды. 2008 жылы Париждегі Ұлттық кітапханада оның графикасынан ретроспективалық көрме өтті. 2008 жылдың маусымынан қыркүйегіне дейін Мадридтегі Тиссен-Борнемиза мұражайында суретшінің тағы бір ретроспективалық көрмесі болды. Авигдор Ариханың мұрагерлері 2018 жылдан бері Blain Southern галереясымен өкілдік етеді, алғашқы көрмесі Берлинде пейзаждардан болды. 2019 жылдың маусым айында Афинадағы Бенаки мұражайында Ариханың 50 туындысынан ретроспективалық көрме ұйымдастырылды.