Уытты заттарға қатысты кеңес беретін медициналық қызмет орталықтары

Кіріспе

Уыттарға қатысты кеңес беруді телефон арқылы жүзеге асыратын медициналық қызмет – indie rock тобы.

Уытпен күресу орталығы – уытты немесе қауіпті заттарға ұшыраған жағдайда дереу, тегін және сарапты емдеу кеңесі мен көмегін телефон арқылы ұсына алатын медициналық қызмет. Уытты бақылау орталықтары үй шаруашылығы заттары, дәрі-дәрмектер, пестицидтер, өсімдіктер, шағулар, тамақ уыты және газ сияқты жағдайлар бойынша емдеуге қатысты кеңес берумен қатар, потенциалды уыттар туралы сұрақтарға да жауап береді. АҚШ-та уыттанудың 72% астам жағдайы телефон арқылы шешіледі, бұл қымбат тұратын шұғыл жәрдем бөліміне және дәрігерге бару қажеттігін азайтады.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін нарықта жаңа дәрі-дәрмектер мен химиялық заттардың көбеюі болды, нәтижесінде осы заттардан болатын суицидтер мен балалардың улану жағдайлары күрт артты. Осы кезеңде балалардың басынан өткен жазатайым оқиғалардың шамамен жартысы уланулармен байланысты болды, олардың көпшілігі өлімге алып келді. Бұл жағдайлар медициналық қауымдастықты уланудың кездейсоқ және қасақана жағдайларына жауап беруді дамытуға итермеледі. 1940 жылдардың соңында Еуропада арнайы токсикология бөлімдері ашылды; алғашқы бөлімдер Копенгаген мен Будапештте құрылды, ал Нидерланды улану туралы ақпарат беру қызметін іске қосты. 1930 жылдары АҚШ-та, зиянды заттардың химиясы туралы білімі бар фармацевт Луис Гдалман (Иллинойс штатының Чикаго қаласында) Сент-Люк ауруханасында улану туралы ақпарат беру қызметін ұйымдастырды. Ол Чикаго және бүкіл елде улану жағдайында хабарласуға болатын адам ретінде танылды және тәулік бойы үйде телефонға жауап берді. 1940 жылдардың соңында Гдалман улану туралы ақпаратты карточкаларға жинақтап, жаңа улану заттары туралы жаңа мәліметтерді жинау үшін стандартталған форма жасады. 1953 жылы ол мыңдаған улану заттары туралы кең көлемді мәліметтер жинады және Эдвард Пресспен бірге алғашқы Улануды бақылау орталығын құрды. 1957 жылы АҚШ-та 17 улануды бақылау орталығы болды, Чикаго орталығы үлгі ретінде қызмет етті; бұл орталықтар негізінен дәрігерлердің сұрақтарына, өнімдердің құрамы мен улану деңгейі туралы ақпарат беру арқылы және емдеу ұсыныстарын ұсыну арқылы жауап берді. Уақыт өте келе улануды бақылау орталықтары жалпы халықтан да қоңыраулар қабылдай бастады. Көптеген улану орталықтары пациенттерді емдеу мекемелерінің құрамына кірмей, тек ақпарат берумен шектелді. 1958 жылы Американың Улануды бақылау орталықтары қауымдастығы (АУБО) құрылды, оның мақсаты – түрлі қалалардағы улану орталықтары арасындағы ынтымақтастықты дамыту және осы орталықтардың жұмысын стандарттау. АУБО-ның қызметінің тағы бір маңызды бөлігі – дәрігерлер мен жалпы халық үшін уланудың алдын алу және оқыту бағдарламаларын жүзеге асыру болды. 1968 жылы Америка клиникалық токсикологтар академиясы (АКАТ) медициналық дәрігерлер тобының бастамасымен құрылды. АКАТ-тың басты мақсаты – токсикология принциптерін пациенттерді емдеуге қолдану және еліміз бойынша күтім сапасын жақсарту. 1960 және 1970 жылдары улану орталықтарының саны тез өсті, 1978 жылы АҚШ-та 661 орталық болды. Бұл үрдіс 1980 және 1990 жылдары бірнеше орталықтың жабылуымен немесе бірігуімен кері қайта бастады. 2000 жылы АҚШ-та 51 сертификатталған орталық болды. 2006 жылы АҚШ-та 55 орталық жұмыс істеді. АУБО үшін 2019 жылы жүргізілген зерттеу көрсетті, улану орталығы жүйесіне салынған әрбір доллар денсаулық сақтау шығындарын және еңбек өнімділігін 13,39 долларға үнемдеуге мүмкіндік береді. Улануды бақылау орталықтары дәстүрлі түрде телефон арқылы сарапшылармен кеңес берумен айналысса, 2014 жылдың 30 желтоқсанында АҚШ-тың улану орталықтары тобы веб-негізделген денсаулық туралы нақты ақпаратқа деген сұранысты қанағаттандыру үшін онлайн платформаны іске қосты. Бұл платформа жас, салмақ, мөлшері, енгізілу жолы, симптомдардың күйі және улануға себеп болған зат сияқты факторларды ескере отырып, улану жағдайларына қатысты нақты нұсқаулар береді. WebPOISONCONTROL қосымшасы ингредиенттерге негізделген алгоритмдерді пайдаланады, оның ішінде жедел жәрдемге жүгіну немесе улануды бақылау орталығына қоңырау шалу қажеттігі туралы ұсынымдарды ұсынады. Егер үйде қалу қауіпсіз болса, онда үйде емдеу ұсыныстары, күтуге болатын симптомдар және улануды бақылау орталығына қоңырау шалуға немесе жедел жәрдемге жүгінуге қажет болатын алаңдатарлық белгілер сипатталады.

After World War II there was a proliferation of new drugs and chemicals in the marketplace, and consequently suicide and childhood poisonings from these agents drastically increased. Around this time up to half of all accidents in children were poisonings with a substantial number of fatalities. These factors led to the medical community developing a response to both unintentional and intentional poisonings. In Europe in the late 1940s special toxicology wards were set up; initial wards were started in Copenhagen and Budapest, and the Netherlands began a poison information service. In the United States during the 1930s, Louis Gdalman, a pharmacist knowledgeable in the chemistry of harmful substances, set up a poison information service at St. Luke's Hospital (Chicago, Illinois). He became known around Chicago and the country as the person to contact in a poisoning case and would take calls at home around the clock. In the late 1940s, Gdalman began to organize the poison information onto note cards and created a standardized form to collect new information on new toxic substances. By 1953 he had collected an extensive library of information on thousands of poisons and he established the first Poison Control Center along with Edward Press. By 1957 there were 17 poison control centers in the U. S., with the Chicago center serving as a model; these centers dealt mainly with physician enquiries by giving ingredient and toxicity information about products, along with treatment recommendations. Over time the poison control centers started taking calls from the general public. The majority of poison centers were not part of a patient treatment facility; they strictly provided information. In 1958 the American Association of Poison Control Centers (AAPCC) was founded to promote cooperation between poison centers in different cities and to standardize the operation of these centers. An additional part of the AAPCC's activities was poison prevention and education programs for both physicians and the general public. In 1968 the American Academy of Clinical Toxicologists (AACT) was established by a group of medical doctors. The AACT's main objective was to apply principles of toxicology to patient treatment and improve the standard of care on a national basis. In the 1960s and 1970s a rapid proliferation of poison centers emerged and by 1978 there were 661 centers in the USA. This trend reversed during the 1980s and 1990s with a number of centers closing or merging. In 2000 there were 51 certified centers in the USA. As of 2006 there are 55 centers operating in the US. A 2019 study conducted for the AAPCC showed that every dollar invested in the poison center system saves $13.39 in health care costs and productivity. While poison control centers have traditionally provided expert consultations by telephone, on 30 December 2014 an online option was launched by a group of U. S. poison centers to meet the growing demand for accurate web based health information. Based on age, weight, amount, route, symptom status and substance implicated, it provides case specific guidance for poison exposures. The webPOISONCONTROL application uses ingredient based algorithms to generate a recommendation including whether an emergency department visit or call to poison control is required. If it's safe to stay home, then home treatment recommendations, specific symptoms to expect, and symptoms of greater concern that would require a call to poison control or a visit to an emergency department are outlined.

Еуропа

Еуропада да осыған ұқсас қозғалыс дамыды, бірақ американдық қозғалыстан айырмашылығы, олардың көпшілігі уытты заттарды емдеу орталықтарымен және у туралы ақпарат орталықтарымен біріктірілген орталықтандырылған емдеу орталықтары болды. Француздар 1950 жылдардың соңында уланған науқастарды емдеуге арналған стационарлық бөлімше құрды. Англияда доктор Рой Гулдинг басшылығымен Гай ауруханасында Ұлттық У-ақпарат қызметі құрылды. 1964 жылы Францияның Тур қаласында Еуропалық Улануды Бақылау Орталықтары қауымдастығы құрылды. Австралия және Жаңа Зеландия орталықтары да 1960 жылдары құрылды. Жаңа Зеландия орталығы 1964 жылдың желтоқсанында Дунединде, ал Австралияда Жаңа Оңтүстік Уэльс Уытты заттар туралы ақпарат орталығы 1966 жылы құрылды. CLP регламентінің 45-бабы Мүше мемлекеттерге «төтенше жағдайларда денсаулық сақтауға жедел жауап беруге қатысты ақпаратты қабылдауға жауапты органдарды» тағайындау міндетін жүктейді. Бұл тағайындалған органдар көбінесе Улану орталықтары деп белгілі. ЕЭА-да 2020–2025 жылдар аралығында қауіпті өнімдерді өндірушілер өз өнімдерінің формуласын Еуропалық химиялық агенттікке (ECHA) жіберуге және өнімдеріне Бірегей формула идентификаторы (UFI) кодын басып шығаруға міндетті. Бұл код Улану орталықтарына өнімнің нақты құрамын білуге мүмкіндік береді, ал формула тек ECHA және қосылған улануды бақылау орталықтарымен бөліседі.

Австралия

Австралияда Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория, Батыс Австралия және Квинсленд штаттарында арнайы дайындалған фармацевттермен қамтамасыз етілген Улану туралы ақпарат орталықтары бар. Батыс Австралия орталығы сондай-ақ Оңтүстік Австралияға қызмет көрсетеді.

Мысыр

Айн Шамс университетінің Улануды бақылау орталығы (PCC ASU) 1981 жылы құрылған. Бұл Таяу Шығыстағы улануды емдеуге арналған ең алғашқы орталықтардың бірі. Орталықта стационарлық бөлім, жансақтау бөлімі және аналитикалық токсикология бөлімі бар. Орталық жыл сайын 20-25 мың жағдайды қарастырады.

Үндістан

Кешірімділікке қарсы іс-қимыл орталығы, у туралы ақпарат қызметі және аналитикалық зертхана қызметі Амрита медицина ғылымдары институтында, Кочин, Керала штатында құрылды. Амрита медицина ғылымдары институтындағы Кешірімділікке қарсы іс-қимыл орталығы улануды жедел диагностикалау, емдеу және алдын алуда маңызды рөл атқарады, сондай-ақ денсаулық сақтау мамандары мен жалпы халыққа қажетті қолдау көрсетеді. 2018 жылдың сәуір айында Р.Г. Кар медициналық колледжінің сот медицинасы және токсикология кафедрасында Калькуттада У туралы ақпарат орталығы құрылды. Орталық әдетте Батыс Бенгалия штатының және Үндістанның басқа аймақтарының барлық пациенттеріне және дәрігерлеріне қызмет көрсетеді. Тегін телефон нөмірі: 1800 345 0033. Ұлттық уыттар туралы ақпарат орталығы Фармакология кафедрасында, Бүкіл Үндістан медицина ғылымдары институтында, Нью-Дели. Тегін телефон нөмірі: 1800 116 117. Бүкіл Үндістан медицина ғылымдары институтының, Бхопалдағы У туралы ақпарат орталығы. Тегін телефон нөмірі: 1800 2333 1122. Велордағы Христиан медициналық колледжінің У-құралдар туралы ақпарат орталығы. Тегін телефон нөмірі: 1800 425 1213.

Италия

Италиядағы улануды бақылау жөніндегі жауапкершілік Istituto Superiore di Sanità (ISS) (Ұлттық денсаулық сақтау институты) жүктелген.

Нидерланды

Утрехт университетінің медициналық орталығының Ұлттық Уытты Ақпарат Орталығы (NVIC) тәулік бойы 24/7 жедел желі қызметін (030 2748888) ұсынады, оны уытты ақпарат мамандары (SPI) қамтамасыз етеді. Бұл қызмет тек медицина қызметкерлеріне арналған және жалпы халыққа қолжетімді емес. 2011 жылдан бері NVIC веб-базалық әсерді талдау және уыттар туралы ақпарат жүйесін де ұсынады. webPOISONCONTROL жүйесі сияқты, бұл да тегін, толық құпиялы веб-қосымша болып табылады, ол медицина мамандарына (аралас) әсердің ықтимал тәуекелдерін, сондай-ақ олардың клиникалық белгілері мен симптомдарын және мүмкін емдеу шараларын жылдам және тиімді бағалауға мүмкіндік береді. Әлемдегі басқа да онлайн мүмкіндіктер сияқты, әсер көптеген заттарға қатысты болған жағдайда NVIC-ке кеңесу ұсынылады. NVIC сұраныс бойынша жедел медициналық көмек көрсету қызметкерлеріне (GMT), жедел жәрдем бөлімдеріне, дәрігерлерге және олардың көмекшілеріне, сондай-ақ мүдделі басқа да тараптарға уыттанудың алдын алу және басқару бойынша арнайы оқытуды ұсына алады. 2011 жылға дейін NVIC Ұлттық қоғамдық денсаулық сақтау және қоршаған орта институтының құрамында болды. Кейін ол Утрехт университетінің медициналық орталығына берілді.

Палестина

Палестинаның улануды бақылау және дәрі-дәрмек туралы ақпарат орталығы 2006 жылы Ансам Савалха тарапынан құрылды.

Сауд Арабиясы

Король Фахад медициналық қаласының улану орталығы жыл бойы тәулік бойы денсаулық сақтау мамандарына қызмет көрсетеді.

Швеция

Швециядағы улануды бақылау жөніндегі жауапкершілік осы мекемеге жүктеледі.

Ұлыбритания

Ұлттық У-заттар туралы ақпарат қызметі (NPIS) денсаулық сақтау мамандарына токсикологиялық ақпарат ұсынады, осылайша пациенттерге дұрыс ем беруді қамтамасыз етеді. NPIS жалпы халықтан қоңырау қабылдамайды, олардың орнына уыттар туралы нақты ақпарат алу үшін 111 жедел емес нөміріне немесе төтенше жағдайда 999 нөміріне хабарласуы тиіс.

Америка Құрама Штаттары

Америкалық улануды бақылау орталықтары қауымдастығы тәулік бойы жұмыс істейтін жедел желіні (1 800 222 1222) басқарады, осы желіде токсикология саласында арнайы дайындықтан өткен фармацевттер, дәрігерлер, медбикелер және улану туралы ақпарат мамандары үздіксіз жұмыс істейді. Шалулар автоматты түрде қоңырау шалынған аймақты қамтитын улануды бақылау орталығына бағытталады. Есту қабілеті бұзылғандар үшін TTY/TDD нөмірі де бар. Сондай-ақ, ел бойынша уланудан сақтану жөніндегі білім берушілер қоғамдық мекемелерге уланудың алдын алу бойынша оқу және ағарту сессияларын, сондай-ақ оқу материалдарын ұсынады.