Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Негізін қалау
Налайдың өзіндік тарихы мен шығу тегі бар. Тарихи тұрғыдан алғанда, Налай Сугай Уджон аймағындағы, «варис ди Дарат» немесе «варис ди Аир» әкімшілігінде болған. «Варис ди Дарат»тан шыққан Дато Йоханның басқаруымен үш «корак» класы Бату Хампар тайпасы бірнеше ауылға шоғырланды. Бентаннан келген және тайпалық құрылымға емес, тұратын ауылға негізделген басқа да рулар бар. «Лембега варис Перут Хулу» ретінде, Варис Телага Унданг Дато Йохан «титиан балай» емес, себебі Дато Андика одан жоғары дәрежеде. Дегенмен, 1894 жылға дейін Дато Келана Путераға салық жинауға берілген құқық, Дато Йоханның «Балай Унданг» мәселесіндегі маңызды рөлін көрсетеді. Үшінші Дато Йохан, Дато Маамор – Дато Келана Путра, Сугай Уджон аймағының 8-ші «Унданг»ы. Дато Маамор «Песака Дато» Келана Путера болып тағайындалған кезде әлі бала болған. Ол кезде, 1887 жылдан бері Дато Мохд Юсуф, Сугай Уджон аймағының «Унданг»ы қызметтен босатылғаннан кейін «Песака Дато» Келана Путера лауазымы бос қалды. «Варис Перут Хулу»тың мұрагерлік лауазымды ұстайтын ұлы болмағандықтан, «анак-анак буа» бірауыздан Дато Мааморды, ол әлі бала кезінде, Дато Йоханның мұрагері етіп тағайындады, содан кейін оған Дато Келана атағы берілді. Дато Йоханның құзыреті Ленггенг Мукимін де қамтиды, оған Мендум, Ленггенг, Сунгай Джай, Хулу Беранган және Дацинг ауылдары кіреді. Бұл ауылдардың әрқайсысының өздерінің «тұа варис» деп аталатын «тұрая адат»тары бар. Сонымен қатар, Ленггенг ауылына қоныстанғанға дейін Негери Сембиланның басқа аймақтарында шоғырланған Миңкабау тайпасының «суку»лары бар. Сугай Уджон аймағындағы олардың әл-ауқатын қамтамасыз ету үшін барлық «суку»ға «Балай Унданг Луак»тағы дәстүр мен басқару мәселелерінде оларды өкілдік ету үшін «Туа Варис» берілді.
Nilai has its own unique origin and history. Historically, Nilai was under luak Sungai Ujong administered by waris di Darat or waris di Air. Under Dato’ Johan from waris di Darat three Dato’ Lingkungan controls the 3 corak suku Batu Hampar concentrated in a few villages. Other lines including those from Bentan that are not based on suku, but are based on the village where they live. As a Lembaga waris Perut Hulu, Waris Telaga Undang Dato’ Johan is not a titian balai because Dato’ Andika is more senior. However, the power endowed by Dato’ Kelana Putera to collect tax until the year 1894 shows that the Dato’ Johan position concerning balai Undang is important. The third Dato’ Johan, Dato’ Maamor is the Dato’ Kelana Putra, the 8th Undang Luak Sungai Ujong. Even while being appointed as Pesaka Dato' Kelana Putera, Dato’ Maamor is still a child. At that time, Pesaka Dato' Kelana Putera position is left vacant since 1887 when Dato' Mohd Yusof, the Undang Luak Sungai Ujong is relieved from duty. Because waris Perut Hulu does not have a son to hold the pesaka, the anak anak buah unanimously appointed Dato’ Maamor who was still a child hold the pesaka Dato' Johan and then titled Dato’ Kelana. Dato’ Johan's jurisdiction also covers Lenggeng Mukim which includes Mendum Village, Lenggeng Village, Sungai Jai Village, Hulu Beranang Village and Dacing Village. All these villages have their own ketua adat called ‘Tua Waris’. There are also suku of Minangkabau people concentrated on other luak in Negeri Sembilan before settling in Lenggeng Village. To ensure their welfare in Luak Sungai Ujong, all suku was given ‘Tua Waris’ to be their representative in matters relating to tradition and administration in Balai Undang Luak.
Білім
Мемлекеттік үкіметтің Негери Сембиланды білім беру орталығына айналдыру бастамасы да нәтижесін берді, бірнеше шетелдік және жергілікті жоғары оқу орындары осы аймақта қызмет етуге келісті. Олардың ішінде Ұлыбританияның Эпсом колледжі бар, ол Бандар-Энстекте жер сатып алып, Англиядан тыс жердегі алғашқы мекемесін – Малайзиядағы Эпсом колледжін құрды. Сондай-ақ, Сити университетінің ғылым және технология колледжі жақында осы жерде 40 гектар жер учаскесін сатып алу туралы келісімге қол қойды. Тағы бір шетелдік кампус – Манипал халықаралық университеті. Аймақ Білім министрлігінің 1,2 млрд. теңгелік кешенінің салынуынан да пайда көреді, онда Аминуддин Баки институты, Педагогикалық білім институтының Техникалық білім беру кампусы, Ағылшын тілі институты, Тунку Куршиа колледжі, Налай политехникалық институты, сондай-ақ Халықаралық Ислам университеті Малайзияның медициналық факультеті мен Халықаралық медбикелер колледжі орналасады. Бұл аймақта Nilai университеті, INTI халықаралық университеті және Universiti Sains Islam Malaysia сияқты бірнеше жоғары оқу орындары салынды.
The state government's initiative to turn Negeri Sembilan into an educational hub has also borne fruit as several foreign and local institutions of higher education have agreed to set up operations here. Among them are Britain's Epsom College which has acquired land in Bandar Enstek to set up its first institute outside England, Epsom College in Malaysia and the City University College of Science and Technology which signed an agreement to acquire a 40 ha parcel of land here recently. Another offshore campus is Manipal International University. The state would also benefit from the construction of the RM1.2B Education Ministry complex which would, among others, house the Aminuddin Baki Institute, Institut Pendidikan Guru Kampus Pendidikan Teknik, English Language Institute, Tunku Kurshiah College and Nilai Polytechnic as well as the International Islamic University Malaysia’s medical faculty and the International University College of Nursing. Several institutions of higher learning that have been built in the area include Nilai University, INTI International University and Universiti Sains Islam Malaysia.
Көлік
ПЛЮС тас жолының 214-ші шығуы Нилай қаласына жол ашады. Нилай сонымен қатар ЭЛИТ тас жолының оңтүстік соңы болып табылады, ол Селангор штатының астанасы Шах Алам қаласына дейін жалғасады. Осылайша, Селангордың батысынан келе жатқан жүргізушілер Куала-Лумпур қаласын айналып өтіп, Негери Сембилан, Малакка немесе Джохор штаттарына жете алады.
PLUS Expressway exit 214 serves Nilai. Nilai is also the southern end of ELITE which connects it to Shah Alam, the capital of Selangor. Motorists from western Selangor are thus able to get to Negeri Sembilan, Malacca or Johor while bypassing Kuala Lumpur.
Темір жол
KTM Komuter Нила сайлау округінде қызмет ететін екі станцияға ие: Батанг Бенар және Нила. Nilai Komuter станциясынан жақын жердегі KLIA-ға автобустар қатынайды.
KTM Komuter has two stations serving Nilai constituency: Batang Benar and Nilai. Buses are available from Nilai Komuter station to the nearby KLIA.
INTI International University және Nilai University көлікпен қамтамасыз етеді
INTI халықаралық университеті мен Nilai университетінің студенттеріне университеттердің кестесіне сәйкес әртүрлі бағыттарға автобус қызметі тегін ұсынылады. Студенттер кестеге сүйене отырып Giant, Tesco немесе KTM станциясына бара алады.
Bus service will be provided to INTI International University students and Nilai University students for free to different destinations according to the universities' timetable. Students can go to Giant, Tesco or KTM station by referring to the timetable.
Саясат
Налай Малайзия Парламентінің Халық Өкілдер Кеңесіндегі (Деван Раак) Серембан сайлау округінің құрамына кіреді. Қазіргі таңда оны Демократиялық Әрекет Партиясынан (DAP) Энтони Лок Сиу Фук өкілдік етеді. Аймақтық деңгейде Ниланың Негери Сембилан Мемлекеттік Заң шығару жиналысындағы өкілі – де сонымен қатар DAP-тан Арул Кумар а/л Жамбунатан.
Nilai is part of the Seremban constituency of the Dewan Rakyat of the Malaysian Parliament, currently represented by Anthony Loke Siew Fook of the Democratic Action Party. On the provincial level, Nilai is represented in the Negeri Sembilan State Legislative Assembly by Arul Kumar a/l Jambunathan, also from the DAP.