Кіріспе

Global Justice XML Data Model (GJXDM немесе Global JXDM) – әділет және қоғамдық қауіпсіздік саласындағы ақпарат алмасуға арналған деректердің анықтамалық моделі. Global JXDM – Global Justice Information Sharing Initiative (Global) Инфрақұрылым және Стандарттар жұмыс тобының (ISWG) өнімі және Global ISWG XML Құрылымы жөніндегі жұмыс тобы (XSTF) тарапынан әзірленген. Global JXDM – дерек моделін, дерек сөздігін және XML схемасын қамтитын толыққанды өнім, олар бірге Global JXDM деп аталады. Global JXDM сатушылардан, операциялық жүйелерден, сақтау құралдары мен бағдарламалардан тәуелсіз және қылмыстық және сот ұйымдарының ақпарат алмасуына көмектесуде маңызды технология болып келеді. Global JXDM АҚШ Әділет департаментінің (DOJ) Әділет бағдарламалары кеңсесі (OJP) тарапынан демеушілік етіледі, ал дамуы Global XML Structure Task Force (GXSTF) тарапынан қолдау көрсетіледі, ол Georgia Tech Research Institute (GTRI) зерттеушілерімен тығыз байланыста жұмыс істейді. GXSTF Global JXDM-нің әрбір нұсқасын қарап, бағалап, жаңа релиздерді шығарады. GXSTF өнеркәсіп пен мемлекеттік органдардың техникалық сарапшылары мен тәжірибелі мамандарынан пікірлер жинап, осы пікірлерге негізделген Global JXDM өзгерістеріне рұқсат береді. Барлық бекітілген қосымшалар, жоюлар және өзгерістер келешек релиздерге енгізіледі, ал әр релизбен бірге жиынтық өзгерістер журналы жарияланады. GXSTF мақұлдаған жеткілікті жаңартулар болған кезде жаңа нұсқа шығарылады. Global JXDM – қылмыстық сот жүйесіндегі ақпарат алмасу үшін арнайы жасалған XML стандарты, ол құқық қорғау органдарына, қоғамдық қауіпсіздік агенттіктеріне, прокурорларға, мемлекеттік қорғаушыларға және сот саласына деректер мен ақпаратты тиімді және уақтылы түрде бөлісуге мүмкіндік беретін құралды ұсынады. Global JXDM агенттіктердің тәуелсіз түрде алмасу стандарттарын жасау қажеттілігін жояды және кеңейтілу мүмкіндігінің арқасында агенттіктердің ерекше талаптары мен өзгерістеріне бейімделуге көбірек мүмкіндік береді. Бір жүйеден екінші жүйеге түсінікті ортақ сөздік қолданылу арқылы Global JXDM бірнеше дереккөздерден қол жеткізуге және бірнеше бағдарламаларда қайта пайдалануға мүмкіндік береді.

Тарих

Федералдық үкімет елдің барлық айманындағы қылмыстық әділет органдарын ақпаратты электрондық түрде алмасуға ұзақ уақыттан бері ынталандырып келеді. Дегенмен, тарихи тұрғыдан қарағанда, әділет органдары бір-бірінен тәуелсіз ақпараттық жүйелерді әзірледі немесе оларға инвестиция жасады. Әртүрлі ұйымдар істерді басқару және маңызды ақпаратты сақтау үшін қолданатын бағдарламалар көбінесе ұқсас функцияларды орындайды, бірақ олар жиі басқа жүйелермен үйлесімсіздік тудыратын ерекше технологияларды немесе форматтарды пайдаланады. Осының салдарынан көптеген әділет органдары бір-біріне ақпарат жеткізудің тиімсіз әдістеріне жүгінуге мәжбүр болды, мысалы, маңызды өтініштер мен құжаттарды пошта арқылы жіберу. 2001 жылдың наурыз айында OJP және DOJ әділет саласындағы ақпаратты қауіпсіз және уақтылы түрде бөлісу үшін база құруға бағытталған жұмысты қолға алды. Олардың мақсаты – елдің барлық айманындағы ақпараттық жүйелер деректер алмасу үшін пайдалана алатын «ортақ платформаны» ұсыну арқылы жергілікті, штаттық, тайпалық және ұлттық өзара үйлесімділіктің негізін қалау болды. Екі жылдық жұмыстың нәтижесінде GJXDM-нің алғашқы сынақ нұсқасы 2003 жылдың сәуір айында жарияланды.

Деректер сөздігі

Қылмыстық әділет органдары деректерді бөліскенде, бір-біріне Ақпарат алмасу жиынтығын (ААЖ) жібереді. ААЖ – бұл белгілі бір мақсат үшін органдар арасында берілетін деректер жиынтығы. Мысалы, егер полиция бөлімі жергілікті прокурордың адамды қылмыс үшін айыптауын қаласа, полиция бөлімі жіберген ААЖ-да нақты деректер жиынтығы болады (құрбан болғанның аты-жөні, қылмыс жасалған күні мен уақыты және т.б.), сондай-ақ осыған байланысты заттар (видеокамерадан түсірілген бейне, 911 аудио жазбасы). Дегенмен, қиындықтар туындайды, себебі әділет жүйесінде оқиғаларды сипаттау және тіркеу кезінде стандартты, ортақ терминология қолданылмайды. Терминологиядағы айырмашылықтар ортақ деректерді түсіндіруді және пайдалануды қиындатуы немесе мүмкін емес етуі мүмкін. Мысалы, егер жоғарыдағы жағдайда полиция бөлімі тұтқындауға жауапты офицерді сипаттау үшін «Бақылаушы офицер» терминін қолданса, ал прокурор оны күдіктіні бақылайтын офицерді сипаттау үшін қолданса, жіберілген ААЖ шатасуға себеп болады. Global Justice XML деректер сөздігі (Global JXDD немесе GJXDD) ортақ терминологияны анықтап, бұл мәселені шешеді, ол GJXDM-де қолданылады. GJXDD органдар арасында алмасылатын ақпаратты жеке дерек компоненттеріне бөліп, оларға бірегей атаулар мен анықтамалар береді. Бұл дерек компоненттері деректер алмасудың «құрылыс блоктары» ретінде қызмет етеді. GJXDD көптеген дерек компоненттерін анықтағандықтан, жеке ААЖ үшін кішірек деректер сөздіктері жасалуы керек. Бұл сөздіктерде тек оларға қатысты деректерді беруге байланысты ұғымдар мен анықтамалар болады.

Деректер моделі

Деректер сөздіктері GJXDM-нің IEP жіберу үшін пайдаланатын терминологияны анықтаса, деректерді дұрыс түсіндіру үшін әртүрлі дерек компоненттері арасындағы қатынастарды анықтау қажет. Мысалы, бірнеше адамның жеке ақпараты ұрлыққа қатысты деректер алмасуға енуі мүмкін. Егер осы деректер арасындағы қатынастар анықталмаса, әділет қызметкерлері үй иесінің жеке ақпаратын, үйді ұрлаған адамның жеке ақпаратынан ажыратуға шамасы келмейді. GJXDM IEP құрамына кіретін әртүрлі "құрылыс блоктары" арасындағы қатынастарды сипаттау үшін дерек модельдерін пайдаланады. Дерек модельдері осы әртүрлі түсініктерді екі типтегі қатынастар арқылы байланыстырады: "болып табылады" және "иеленеді". "Болып табылады" типі бір нысан немесе түсінік басқа типтің қасиеттерін мұраға алғанда қолданылады. "Иеленеді" қатынасы нысан қандай ақпаратқа ие екенін көрсетеді. Жоғарыдағы мысалда, ұрлықшы – адам, ал тергеуші офицер – жұмыс істейтін адамның жеке куәлігіне ие.

Қайта пайдалану қоймасы

GJXDM-нің нағыз күші оның қайта пайдалану қоймасында, IEPD Clearinghouse деп аталады. Жеке білім беру жоспары (IEP) үшін дерек сөздігі мен дерек моделі жасалғанда, олар Ақпарат алмасу пакетінің құжаттамасына (IEPD) жинақталады. Бұл IEPD-лерді IEP жасау үшін стандарттар немесе үлгілер ретінде қолдануға болады. Мысалы, егер бір мекеме тұтқындау туралы хабарлама үшін IEPD жасаса, олар оны Клирингхаусқа жіберуі мүмкін, онда электронды тұтқындау хабарламаларын жеңілдетуді қалайтын кез келген мекеме оны жүктеп ала алады. Бұл мекемелерге көп уақыт пен ресурстарды үнемдейді, себебі олар тұтқындау туралы деректер сөздігі мен дерек моделін бастапқыдан жасау қажеттілігінен босатылады.

3.0.3 нұсқасы

2005 жылдың қыркүйегінде Әділет бағдарламалары кеңсесі (OJP) және Global Justice Information Sharing Initiative (Global) бірлесіп, әділет жүйесіне Global Justice Extensible Markup Language (XML) дерек моделінің (Global JXDM) 3.0.3 нұсқасын ресми түрде ұсынды. Бұл 3.0 Global JXDM сериясының “техникалық жаңартуы” әділет және қоғамдық қауіпсіздік салаларының барлық деңгейде әділет ақпаратын бөлісу мүмкіндігін арттыруға бағытталған, соның арқасында жергілікті, штаттық және ұлттық деңгейде әділет жүйесінің өзара байланысуына негіз қаланады. 3.0.3 нұсқасына енгізілген жақсартулардың ішінде бұрынғы 3.0.2 нұсқасымен үйлесімді жаңа компоненттер, физикалық XML тізбегіне тәуелсіз баламалы рет беру үшін “PersonNameType” тармақшаларына жаңа “sequenceID” мәндері және Global JXDM 3.0 нұсқасының анықтамалық жазбаларынан алынған мазмұнмен толықтырылған, жаңартылған жиі қойылатын сұрақтар (ЖҚС) жинағы бар. Маңызды ерекшелік – Global JXDM 3.0.3 нұсқасы Global JXDM 3.0 нұсқасы үшін жазылған барлық XML мысалдарымен үйлесімді. Global JXDM 3.0 нұсқасының мысалдары барлық 3.0.3 схемаларымен және схемалардың кіші топтарымен тексеріледі. Global JXDM 3.0.2 және 3.0 нұсқалары мерзімсіз қолжетімді болады. Нақты жаңартулар тізімі үшін Global JXDM Change Log-қа жүгініңіз.

Бұрынғы релиздер

3.0 Global JXDM-нің алғашқы жұмыс істейтін нұсқасы. 3.0.1 GJXDM-нің 3.0.1 нұсқасы кері тартылды. Қосымша сұрақтарға жауаптарды қараңыз. GJXDM-нің бұрынғы нұсқасы 3.0.3 нұсқасымен алмастырылды, бірақ оны пайдалануға рұқсат етіледі.