Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Гилпин (4 қазан 1813 – 20 қаңтар 1894) – 19 ғасырдағы американдық саяхатшы, саясаткер, жер спекулянты және Америка батысы туралы болашақты болжаған жазушы. Ол бірнеше соғыста АҚШ армиясында әскери шенеунік болып қызмет етті, Джон С. Фремонттың батысқа жасаған екінші экспедициясына қатысты және Орегон территориясының үкіметін құруға зор үлес қосты. Саясаткер және жазушы ретінде ол «Манифест тағдыры»на берілген адам болды және батысқа жаңа қоныс салуды ынталандырып, өркениеттердің кезекпен алмасуының қазіргі заманғы теориясының негізін қалауға көмектесті. Гилпин Колорадо территориясының тұңғыш губернаторы болды. Оның басшылығының көп бөлігі Америка Азамат соғысының басында жаңа территорияны қорғауға жұмсалды және бір жыл өткен соң, даулы қаржылық мәмілелер салдарынан құлап кетті. Саяси мансабынан кейін ол Нью-Мексикода жер спекуляциясы арқылы үлкен байлыққа ие болды, бірақ оның іс-қимылдары күмәнді және мүмкін заңсыз болды.
American politician
William Gilpin (October 4, 1813 – January 20, 1894) was a 19th century American explorer, politician, land speculator, and futurist writer about the American West. He served as military officer in the United States Army during several wars, accompanied John C. Frémont on his second expedition through the West, and was instrumental in the formation of the government of the Oregon Territory. As a politician and writer, he was an inveterate believer in Manifest Destiny and was a visionary booster of new settlement to the West, helping lay the groundwork in his writings for a modern theory of the succession of civilizations. Gilpin served as the first governor of the Colorado Territory. His administration was consumed largely with the defense of the new territory in the early days of the American Civil War and was brought down after only one year by scandalous financial dealings. After the demise of his political career, he made a large fortune as a land speculator in New Mexico, although his dealings were questionable and possibly illegal.
Ерте өмір
Уильям Гилпин 1813 жылғы 4 қазанда Джошуа Гилпин мен Мэри (Дилворт) Гилпиннің ұлы болып дүниеге келді. Олар Пенсильвания штатының Брэндивайн қаласында тұратын квакер отбасы еді. Англияда бастауыш білім алғаннан кейін, ол Пенсильвания университетіне түсіп, 1833 жылы оны бітірді. 1834-1835 жылдары Вест-Пойнтта оқыды, бірақ бітірген жоқ. 1836 жылғы маусымда 2-драгун полкіне екінші лейтенант болып кірді және Семинол соғыстарында қызмет етті. Ол сондай-ақ Миссуриде рекрутер болып жұмыс істеді. Миссуриде болғанда, ол шекарадағы мүмкіндіктерге және елдің батысқа қарай кеңею идеясына қызығушылық танытты. 1838 жылғы сәуірде отставкаға шыққаннан кейін Сент-Луиске көшіп, газет редакторы болды және заң кеңесін ашты. Сент-Луисте үш жыл тұрғаннан кейін ол штаттың батысына, Индипенденске көшіп барды, онда Орегон жолымен аттанатын көшпенділермен байланыс жасады.
William Gilpin was born on October 4, 1813, the son of Joshua Gilpin and Mary (Dilworth) Gilpin. They were a Quaker family who resided in Brandywine, Pennsylvania. After a primary education in England, he attended the University of Pennsylvania, from which he graduated in 1833. He attended West Point from 1834 to 1835, but did not graduate. He received a commission as second lieutenant with the 2nd Dragoon Regiment in June 1836 and served in the Seminole Wars. He also served as a recruiter in Missouri. While in Missouri, he became attracted to opportunities on the frontier and to the idea of westward expansion of the nation. After resigning in April 1838, he moved to St. Louis where he became a newspaper editor and opened a law practice. After three years in St. Louis, he moved across the state to Independence, where he interacted with emigrants about to embark on the Oregon Trail.
Тынық мұхиттың солтүстік-батысы
1843 жылы ол Санта-Фе жолында Джон К. Фремонтпен кездесіп, континенттік бөліністен өту жолын табу үшін Фремонтпен бірге батысқа қарай экспедицияға қатысты. Қазіргі Колорадо аймағынан өтіп бара жатып, ол аймақта алтынның іздерін тапты, бірақ бұл ақпарат кем дегенде он жыл бойы қолданылмады. Топ Орегон аймағындағы Уолла-Уоллаға жеткенде, Гилпин өздігінен батысқа қарай жол тартты, ал Фремонт Калифорнияға бет бұрды. Ол кезде Орегон аймағы АҚШ пен Ұлыбританияның ортақ басқаруында болды, бірақ іс жүзінде оны Форт-Ванкувердегі Гадсон Бэй компаниясы бақылап отырды. Гилпин Уилламет аңғарындағы АҚШ қоныс жайлағандарының қатарына қосылып, уақытша үкімет құруға белсенді қатысты. Шампогте өткен маңызды конгресте ол АҚШ Конгресінен уақытша үкіметке қолдау көрсетуді сұраған петицияның жобасын жасауға көмектесті. Гилпиннің өзі Вилламет петициясын шығысқа жеткізуге жауапты болды. Миссури арқылы қайтып келе жатып, ол Тынық мұхитының солтүстік-батысын жариялап, "Орегон қызуын" қоздырды. Ол 1845 жылы петицияны Конгреске тапсырды, содан кейін Тынық мұхитының солтүстік-батысының сауда және қоныстану әлеуетін көрсету үшін саяхаты туралы естеліктер жазды.
In 1843 he encountered John C. Frémont along the Santa Fe Trail and embarked westward with Frémont on his expedition to find a route over the continental divide. While passing through the region of present day Colorado, he encountered evidence of placer gold in the region, but the information would go unused for at least another decade. When the party reached Walla Walla in the Oregon Country, Gilpin continued westward on his own while Frémont continued on to California. At the time, the Oregon Country was under joint administration by the United States and the United Kingdom, but in practical terms it was controlled by the Hudson's Bay Company at Fort Vancouver. Gilpin settled among the growing community of U. S. settlers in the Willamette Valley and became active in the organization of a provisional government. At the landmark convention at Champoeg, he helped draft a petition requesting support for the provisional government from the United States Congress. Gilpin himself was charged with carrying the Willamette petition back east. On his way back through Missouri, he helped publicize the Pacific Northwest and stir up "Oregon fever". He delivered the petition to Congress in 1845, then wrote memoirs of his travels in the Pacific Northwest to emphasize its potential for trade and settlement.
Орталық алтын аймағы
1846 жылы Мексика-Америка соғысы кезінде ол 1-ші Миссури атты жаяу әскер полкінің майоры болып тағайындалды және Жаңа Мексиканы басып алу үшін сәтті, қан төгілмейтін науқанда Чиуауа қаласына аттанды. Ол науқанда өзгеше көзге түсіп қызмет еткені айтылды және кейіннен Санта-Фе жолын жергілікті халықтың шабуылдарынан қорғау үшін атты жаяу әскер батальонына басшылық етті. Гилпин сондай-ақ қазіргі Канзас штатының Додж-Сити қаласының батысында орналасқан, тағдыры зор Fort Mann бекінісімен де айналысты. Гилпин бекініс басшылығына тағайындаған адам тәртіпсіздік туғызды және Гилпин сол жерде туындаған кейбір мәселелерді түзетуге тырысты. 1848 жылы соғыс аяқталғаннан кейін ол Миссуриге оралып, заңгерлік тәжірибесін жалғастырды. Миссуриде саяси мансапқа талпынуы да сәтсіз аяқталды. 1859 жылы Гилпиннің Колорадодағы алтын туралы ерте сезімі дұрыс болып шықты, және аймақ кенеттен мыңдаған құлшынып, үміт артатын іздеушілердің назарына түсті, осылайша Колорадо алтын асыруы басталды. Сол жылы Гилпин «Орталық алтын аймағы» деп аталатын аймақтың болашақ тарихы туралы кітап жариялады, онда ол «Америка халқының тағдыры – континентті бағындыру» деп жазды. Кітапта ол Миссисипи өзені аңғарының батыс өркениетінің орталығы болатынын, Денвердің жаңа қонысы оның астанасы болатынын, оның 40-шы солтүстік параллельге жақын орналасқандығын болжады. Кітапта Гилпин сол ендікте орналасқан әлемнің барлық ірі қалалары теміржол желілерімен байланысады деп есептеді және Солтүстік Америка мен Азияны байланыстыратын Беринг бұғазы арқылы теміржол құрылысын ұсынды. Гилпин саяси мансабында Американың батысы ғана емес, сонымен қатар орасан зор халыққа ие болатынына берік сенді. Ол «жаңбыр егістіктің ізінен келеді» деген қазірде жоққа шығарылған климатологиялық теорияның жақтаушысы болды. Бұл теория бойынша, батыстың шөлейтті жерлеріне қоныс аудару аймақта жауын-шашын мөлшерін арттырып, оны Шығыс АҚШ-тағыдай құнарлы және жасыл етеді деп есептелді.
In 1846, during the Mexican–American War, he was commissioned as Major of the 1st Missouri Mounted Infantry Regiment and marched to Chihuahua City in the successful bloodless campaign to capture New Mexico. He was considered to have served with distinction in the campaign and was later given command of a mounted infantry battalion to protect the Santa Fe Trail against attacks by Native Americans. Gilpin was also involved with the ill fated Fort Mann, just west of what is now Dodge City, Kansas. The man Gilpin put in charge of the post created havoc and Gilpin attempted to rectify some of the problems caused there. After the end of the war in 1848, he returned to Missouri and resumed his law practice. He made an unsuccessful attempt at a political career while in Missouri as well. In 1859, Gilpin's early intuition about gold in Colorado proved correct, and the region suddenly became the target for thousands of eager and hopeful prospectors in the ensuing Colorado Gold Rush. That year, Gilpin published a futurist history of the region, called The Central Gold Region, in which he wrote, "the destiny of the American people is to subdue the continent". In the book he predicted that the Mississippi River valley would become the center of western civilization with the new settlement of Denver as its capital, based partly on its location near the 40th parallel north. In the book, Gilpin envisioned that all the great cities of the world along that latitude would eventually be linked by railroad lines and proposed a rail line over the Bering Strait connecting North America and Asia. Throughout his career in politics, Gilpin was a strong believer that the American West would not only be settled but also eventually hold an enormous population. He was a particularly strong advocate of the now debunked climatological theory of "Rain follows the plow". This theory held that settlement in the arid lands of the West would actually increase rainfall in the region, making it as fertile and green as the Eastern United States.
Колорадоның губернаторы
1860-шы жылдардың басында Канзастағы дағдарыс Гилпинді Республикалық партияға қосылуға мәжбүр етті, бұл оны Миссуридің көптеген азаматтарымен қарым-қатынасын шиеленістірді. Оның АҚШ президенті Авраам Линкольннің жаңа басшылығымен саяси байланысы 1861 жылы Линкольн оны жаңа құрылған Колорадо аумағының губернаторы етіп тағайындағанда мойындалды. Оның жергілікті үміткер Уильям Ларимерден басымдық алып шығуы көпке таң қалдырды, себебі Гилпин Миссури губернаторының қолдауына ие болған, ал Линкольн Миссуриді Одақта ұстап тұруға мүмікін болған құлдар бар штат ретінде қарастырды. АҚШ үкіметінің 1861 жылғы ресми тізілімінде Гилпин Колорадоның губернаторы (жылдық жалақысы 1500 доллар) және Колорадодағы үндістер ісі жөніндегі басқарманың губернаторы және экс-официальды басшысы (жылдық жалақысы 2500 доллар) ретінде тіркелген.
In the early 1860s the crisis in Kansas prompted Gilpin to join the Republican Party, putting him at odds with many citizens of Missouri. His political alignment with the new administration of U. S. President Abraham Lincoln was rewarded in 1861 when Lincoln appointed him governor of the newly formed Territory of Colorado. His selection over the local favorite William Larimer came as a surprise to many, and was motivated in part by the fact that Gilpin was backed by the Governor of Missouri, a slave state that Lincoln was eager to keep in the Union. The US Government's Official Register for 1861 lists Gilpin as both Governor of Colorado (at a salary of $1,500 a year) and as governor and ex officio superintendent of the Indian Office's Colorado Superintendency ($2,500 a year).
Америка Азаматтық соғысы
Губернатор Гилпин Миссуриден шығып, 1861 жылғы 29 мамырда Денвер қаласына қуанған халықтың қарсы алуымен келді. Оған жылы күтім көрсетілгеніне қарамастан, оның басшылығы бастапқыда қиындықтарға толы болды. Аймақ Азамат соғысының басында құрылды және күрделі қауіп-қатерлерге тап болды, оның ішінде аймақтағы Конфедерацияға жақын тұрғандар, Конфедерацияның сырттан шабуылдауы мүмкіндігі және Арапахо мен Шайен тайпаларымен (әсіресе олармен) қарым-қатынастың шиеленісуі. АҚШ әскерлерінің аймақтан басқа міндеттерді орындау үшін кеткені осы шиеленіске себеп болды. Аймаққа төнген қауіп Гилпинді федералды үкіметтен рұқсат алмай дереу әрекет етуге итермеледі. Ол әскери штабты тағайындады және әскери мақсаттарға қаражаты болмаса да, әскери полк үшін еріктілерді іздеуді бастады. Ол қаражаты болмағандықтан, федералды үкімет оларды кейінрек растайды деген үмітпен 375 000 долларлық вексельдерді федералды қазынаға жіберді. Кейін ол Колорадоға кетпес бұрын Линкольннен осы вексельдерді шығаруға ауызша рұқсат алғанын мәлімдеді. Бастапқыда аймақтың көптеген саудагерлері мен азаматтары Гилпиннің қаражат жинау кампаниясын қолдауға дайын болды, бірақ Вашингтондағы қауесеттер федералды үкімет вексельдерді растамайтынын мәлімдегеннен кейін аймақта күмән туа бастады. 1861 жылдың жазында аймақтың көптеген азаматтары наразылық білдірді және Гилпиннің қызметтен алынуын талап ететін петициялар таратылды. Оған қарсы қозғалысты Рокки Маунтин Ньюс газетінің ықпалды редакторы Уильям Н. Байерс тудырды, өйткені оның газеті аумақтық баспа келісімшартын беруде бәсекелесінің пайдасына ескерілмеген. Өз штатында шабуылға ұшыраған Гилпин вексельдерді растау үшін өтініш жасау үшін Вашингтонға барды. Дау-дамажылға қарамастан, вексельдерден жиналған қаражат "Гилпиннің сүйкімді қозылары" деп әзілмен аталатын 1-ші Колорадо еріктілерін құруға мүмкіндік берді. Полк 1861 жылдың жазы мен күзінде Денвердің жанындағы Велд лагерінде жаттықты. Полктің құрамын жинау және жаттығу 1862 жылдың көктемінде Конфедерация әскерлері Нью-Мексико аумағы арқылы солтүстікке қарай шабуыл жасағанда өте пайдалы болды. Бүгінде Нью-Мексико кампаниясы деп аталатын бұл шабуылдың мақсаты минералға бай Колорадо аумағын және соңында Калифорнияны басып алу еді. 1-ші Колорадо еріктілері Конфедерация әскерлерін кері қайтаруда маңызды рөл атқарды, Глориетта асуы шайқасында техастықтарды жеңіп, ол "Батыстың Геттисбургі" деп танылды. Полктің үлкен жетістіктеріне қарамастан, аймақ Гилпиннің вексельдерінен туындаған қаржылық қиындықтарға тап болды, олар айналымдағы валютаның көп бөлігін олардың жарамдылығы туралы шешім қабылданбағаннан кейін тоқтап қалды. Ақырында, федералды қазына вексельдерді олардың иелері ұсынған егжей-тегжейлі мәлімдемелерді қарағаннан кейін төледі. Бірақ Гилпин үшін бұл кеш болды, 1862 жылғы 21 мамырда Линкольн оны аймақтың губернаторы лауазымынан алып тастап, оның орнына Джон Эвансты тағайындады.
Governor Gilpin left Missouri and arrived in Denver City on May 29, 1861, to cheering crowds. Despite his warm reception, his administration was plagued with difficulties from the outset. The territory had been organized at the start of the Civil War and faced a complex set of threats, including Confederate sympathizers within the territory, the possibility of a Confederate invasion from outside, and looming tensions with Native Americans (in particular the Arapaho and Cheyenne) in the wake of the withdrawal of U. S. Army troops in the region for other duties. The imminent threats facing the territory prompted Gilpin to act quickly without receiving authorization from the federal government. He appointed a territorial military staff and, despite having no funds for military purposes, he began to solicit volunteers for a military regiment. Without funds, he took the daring step of issuing $375,000 in drafts on the federal treasury, with the expectation that the federal government would honor them later. He later claimed that he had received verbal authorization from Lincoln for issuing the drafts before leaving for Colorado. At first, most of the merchants and citizens of the territory were willing to support Gilpin's fundraising campaign, but doubt began to spread through the territory after rumors from Washington, DC confirmed that the federal government did not intend to validate the drafts. By the summer of 1861, many of the citizens of the territory were in an uproar, and petitions were circulated calling for Gilpin's removal from office. The movement against him was fostered by the anger of William N. Byers, the powerful editor of the Rocky Mountain News, whose newspaper had been bypassed in favor of a rival in the awarding of the territorial printing contract. Under attack in his own state, Gilpin went to Washington to plead his case for the validation of the drafts. Despite the controversy, the funds already raised from the drafts allowed the creation of the 1st Colorado Volunteers, widely derided as "Gilpin's Pet Lambs". The regiment trained in the summer and fall of 1861 at Camp Weld near Denver. The mustering and training of the regiment proved highly useful when the Confederates launched an invasion northward through the New Mexico Territory in the spring of 1862. The invasion, today called the New Mexico Campaign, aimed to seize the mineral rich Colorado Territory and eventually California. The 1st Colorado Volunteers played a critical role in repelling the Confederates, routing the Texans at the Battle of Glorieta Pass, which became known as the "Gettysburg of the West". Despite the enormous success of the regiment, the territory was mired in financial problems caused by Gilpin's drafts, which had tied up most of the circulating currency without any resolution regarding their validation. Eventually the federal treasury settled the drafts after being presented with itemized statements by their holders. The resolution came too late for Gilpin, on May 21, 1862 Lincoln removed him from the governorship of the territory and replaced him with John Evans.
Сангре-де-Кристо жер гранты
1863 жылы Гилпин және шетелдік инвесторлар тобы Чарльз Х. Бобиеннің жер иелігін (Сангре-де-Кристо тауларының батыс беткейінде орналасқан Сангре-де-Кристо жер иелігі деп жиі аталады) Оңтүстік Колорадода бір акрына 4 центтен (41 000 доллар) сатып алды. Гилпин мен оның инвесторлары осы жерде тұратын адамдарды шығарып жіберуге тырысты. Осы жерге қатысты сот даулары бүгінге дейін жалғасуда. Ол сонымен қатар Луис Мария Бака иелігінің №4-інің алғашқы иелерінің бірі болды. 1894 жылы Денверде, Колорадода ат пен каретаның астында қалғаннан кейін қайтыс болды және Колорадо штатының Джефферсон округіндегі Маунт-Оливет зиратында (Wheat Ridge) жерленді.
In 1863, Gilpin and a syndicate of foreign investors bought the Charles H. Beaubien land grant (often referred to as the Sangre de Cristo Land Grant on the west slopes of the Sangre de Cristo Mountains) in southern Colorado for about 4 cents an acre ($41,000). Gilpin and his investors then tried to evict residents on the property. Litigation over the property continues to this day. He was also one of the early owners of the Luis Maria Baca Grant No. 4. He died in 1894 in Denver, Colorado after being run over by a horse and buggy and was buried in Mount Olivet Cemetery (Wheat Ridge) in Jefferson County, Colorado.
Жеке өмір
Гилпин Сент-Луис қаласынан келген жесір Джулия Пратт Дикерсонға үйленді. Бірге олар Миссури штатынан келген Джулия Грилиді ұзақ жылдар бойы жұмысқа алды, кейіннен ол әлемдегі санаулы құрметке ие болған афроамерикалық католиктердің бірі атанды.
Gilpin was married to Julia Pratte Dickerson, a widow from St Louis. Together, they were longtime employers of Julia Greeley, also from Missouri, who later became one of the world's few venerated African American Catholics.