Кіріспе

Жаңа Зеландиялық сәулетші Джеймс Уолтер Чэпман Тейлор (24 маусым 1878 – 25 қазан 1958) – Жаңа Зеландиялық сәулетші. Өз заманының ең маңызды тұрғын үй сәулетшілерінің бірі ретінде танымал, ол негізінен өнер және қолөнер стиліне жақын үйлер салуымен көзге түседі. Чэпман Тейлор шебер қолөнерші, құрылысшы, жиһаз дизайнымен айналысқан және фотосуретші де болған, сонымен қатар астрологияға үлкен қызығушылық танытқан.

Алғашқы жылдары

Джеймс Уолтер Чэпман Тейлор 1878 жылы Лондонда Теодор Чэпман Тейлор мен оның әйелі Ада Томас отбасында дүниеге келді. 1879 жылы Теодор Жаңа Зеландияға көшіп, Таранаки аймағындағы Стратфордтың оңтүстігінде бірнеше шақырым жерге жер сатып алды. Ада, Джеймс және кіші інісі 1880 жылдың маусым айында оған қосылды, содан кейін отбасы сүт шаруашылығымен айналысты.

Кәсіп таңдау

Жасөспірім шағында Чэпмен Тейлор шаруашылықпен айналысуды кәсіп ретінде таңдамай, жергілікті құрылысшының шәкірті болды. Оқуын аяқтаған соң, ол ата-анасының Стратфордтағы жеріне бір қабатты ағаш үй салып, өзінің алғашқы ғимаратын тұрғызды. 1900 жылдың 12 сәуірінде ол Стратфордта Мэри Гибсонға үйленді, ал 1903 жылы Пенсильвания штатының Скрантон қаласындағы Халықаралық корреспонденция мектептерінде архитектура және дизайн курсына жазылды. 1904 жылы Тайхапе теміржол станциясын салу жұмысынан кейін Веллингтонға көшіп келді. 1907 жылдан бастап ол Чапман Тейлор тегін қолдана бастады.

Саяхат

1909 жылы Чэпман Тейлор Англияға сапар шегіп, К. Ф. А. Войси, Бэйл Скотт және Паркер мен Унвиннің еңбектерін оқып, олармен жеке кездесу үшін барды. Олардың есімдері тұрғын үй сәулеті саласында кеңінен танымал болған. Жаңа Зеландияға оралғаннан кейін Чэпман Тейлор жақсы тұрғын үй сәулетінің даму принциптерін – үйлерді шеберлікпен және сезімталдықпен жобалау мен салуды – қатаң сақтауға бел буды. Ол өнер және қолөнер қозғалысының ағылшын ауылдық коттедждерін салу және стильдеудегі көзқарасымен әсерленді және осыны Жаңа Зеландия материалдары мен ортасына енгізу үшін Жаңа Зеландияға қайтып келді.

Жиһаз

Чэпмен Тейлор аждаһаны қолмен өңдеу техникасы ағашқа ерекше "жылы мінез" береді деп сенді, бұл жұмыстың қолмен жасалған екенін көрсетеді, жарықты шағылыстырып, ағашқа "қызығушылық пен сұлулық" сыйлайды, сондықтан оны қосымша безендірудің немесе әшекейлеудің қажеті жоқ. Ол үйлері мен жиһаздарында тығыз, қызыл түсті жарра ағашын осыншалықты көп қолданғандықтан, оны "Жарра Тейлор" деп атаған. Чэпмен Тейлордың қолмен аждаһамен жұмыс істеудің ерекше тәсілі және Arts and Crafts қағидаларының қарапайымдылығы мен адалдығы 1910 жылы жасалған креслоның жасалу шеберлігінде және жалпы дизайнында анық көрінеді.

Жетілген кезең

Ересекті стиль қалыптасқан сайын, Чэпмен Тейлордың жобалары біртектірек болды. Бетон қалауға артықшылық беріліп, сыртқы қабырғалар жалпақ сылақпен аяқталды. Джон Раскин мен Уильям Моррис алғаш таныстырған қағидаларды ұстанғандықтан және олардың ізімен ергендіктен, оның туындылары тұрақтылыққа ие болды. Чэпмен Тейлор жекелігін білдіруге және зерттеу мен тәжірибе жасау еркіндігін сезінуге сенімділік танытты. Чэпмен Тейлордың үйлері ең ұсақ бөлшектеріне дейін мұқият жоспарланған. Оның сақталған көптеген ғимараттарында оның жиһаз дизайнының элементтері бар. Сыртқы пішіні биік шатырлармен, Марсель плиткаларымен, қарапайым сылақ қабырғалармен және кішкентай терезелермен ерекшеленеді. Үйлердің ішкі кеңістігінде қолмен пішілген ағаштарды кеңінен пайдалану оның жұмысын одан әрі анықтады. Чэпмен Тейлордың үйлері оның ерекше стильін және өнеркәсіпшілік қозғалысы ұсынған ағылшын коттедж стиліне берген түсіндіруін көрсетті. Чэпмен Тейлор көптеген үйлерді жобалаған, оларды бүкіл Жаңа Зеландияда кездестіруге болады. Таранакиде де бірнеше мысалдар бар, соның ішінде Солтүстік Таранакидегі Вайтиде орналасқан, «Уилкидің қамалы» деп аталатын ғимарат. Хавелок-Норт қаласында ол «Стела Матутина» ордені үшін «Whare Ra» ғимаратын жобалады. Чэпмен Тейлор 1958 жылдың 28 қазанында 80 жасында күрт ауырып қайтыс болды. «Чэпмен Тейлордың барлық үйлері кеңістікті тиімді пайдалануға, егжей-тегжейлілікке және өмір сүруге өте ыңғайлы болуға ерекшеленеді». – J. Стакпул және P. Бивен, «Жаңа Зеландия өнері: Архитектура 1820–1970 жж.»