Кіріспе

Америкалық өнер сыншысы (1836–1909) Бостон, Массачусетс штатының саудагерлері.

Рассел Стержис (16 қазан 1836 – 11 ақпан 1909) – 19-шы және 20-шы ғасырлардың басындағы американдық сәулетші және өнер сыншысы. Ол 1870 жылы Метрополитен өнер мұражайының негізін қалаушылардың бірі болды. Стержис Мэриленд штатының Балтимор округінде дүниеге келген. Оның ата-анасы – Балтиморда уақытша тұратын Нью-Йорк кеме саудагері Рассел Стержис және Маргарет Доуес (Эпплтон) Стержис. Оның әкесінің ата-бабалары Томас Стержис (1755–1821), ол капитан Мика Хамлиннің жасағында, полковник Симеон Кэри полкінде (1776) жеке сарбаз болып қызмет еткен, сондай-ақ саудагер Рассел Стержистің (1750–1826) және Элизабет (Джексон) Стержистің (1768–1844) кіші інісі болған. Сондықтан Стержис саудагер және банкир Рассел Стержистің (1805–1887) екінші туысы еді. Нью-Йорк қаласының мемлекеттік мектептерінде білім алған Стержис 1856 жылы Нью-Йорк қаласының колледжіне (бұрынғы Эркін академия) түсіп, кейін Леопольд Эйдлицтің жетекшілігімен сәулет өнерін оқыды. Ол шамамен бір жарым жыл Мюнхенде де білім алды. 1862 жылы ол АҚШ-қа оралды. 1863 жылдан 1868 жылға дейін Питер Боннетт Уайтпен бірлесіп жұмыс істеді, содан кейін 1880 жылға дейін жеке тәжірибе жинады.

1863 жылы Стержис суретші Джон Уильям Хилл, өнер сыншысы Кларенс Кук және геолог, сонымен қатар өнер сыншысы Кларенс Кингпен бірге «Өнердегі шындықты дамыту қоғамын» құруға көмектесті, ол «Жаңа жол» атты журналды шығарды. Стержистің жазған мақалалары өнер мен сәулетке деген оның қызығушылығының алғашқы белгісін көрсетті, бұл оның кейінгі жазбаларында толыққанды байқалды. 1864 жылдың 26 мамырында ол Нью-Йорк қаласының тұрғыны Данфорд Н. Барнидің қызы Сара Мария Барниге үйленді. Оның әкесі 1853 жылдан 1866 жылға дейін Wells Fargo & Company компаниясының президенті болды. Рассел мен Сара Стержистің төрт ұлы мен үш қызы болды, олардың біреуі нәресте шағында қайтыс болды.

Архитекторлық мансап

1865 және 1880 жылдар аралығында ол Йель университетінде Баттелл шіркеуін, Лоранс, Фарнам және Дурфи залдарын; Нью-Йорк қаласындағы Гомеопатиялық медициналық колледжін және Гүл ауруханасын; Олбанидегі Фермерлер мен механиктер банкін жобалады. Сонымен қатар, Нью-Йорк қаласындағы, Олбани, Аврора, Тарритаун және Уотертаун (Нью-Йорк штаты); Нью-Хейвен, Фармингтон және Личфилд (Коннектикут штаты); Луисвилл (Кентукки штаты); және Миннеаполис (Миннесота штаты) қалаларындағы шіркеулер, коммерциялық ғимараттар мен тұрғын үйлерді жобалады. 1868 жылы Америка Сәулетшілер институты қайта ұйымдастырылғанда Стержис хатшы болып сайланды, ал Ричард Апджон президент, ал Р.Г. Хэтфилд қазынашы болып тағайындалды. Сол жылы, 1868 жылы, Стержис Йель көркемсурет мектебіндегі Ерте Америкалық суреттердің Джарвс жинағына арналған нұсқаулық жариялады. 1870 жылы Метрополитен өнер мұражайы құрылғанда, Стержис 1876 жылға дейін сенімді және атқару комитетінің мүшесі болды, сондай-ақ 1870 жылдан 1873 жылға дейін жауапты хатшы қызметін атқарды. Ол шамамен 1875 жылы Нью-Йорк штатының Тарритаун қаласындағы Бірінші баптист шіркеуін жобалады. 1878 жылғы Универсалды көрменің кезінде Стержис Францияда бірнеше ай өткізді, ал қайтып келгеннен кейін Нью-Йорк қалалық колледжінде сәулет және дизайн өнері кафедрасын қабылдады. Ол Чарльз Элиот Нортонмен бірлесіп «Ежелгі және қазіргі заманғы гравюралар, ксилографиялар және суреттелген кітаптар каталогы, С.Э. Нортон мен Р. Стержистің жинақтарынан алынған үзінділер» (1879) еңбегін жазды. Денсаулығының нашарлауына байланысты ол профессорлық қызметінен кетіп, 1880 жылы бизнестен зейнеткерлікке шығып, Еуропаға кетті. Көбінесе Париж және Флоренцияда тұрып, 1884 жылға дейін шетелде болды. Отанына оралғаннан кейін ол қысқа мерзімге Нью-Йорк қалалық муниципалды мемлекеттік қызмет басқармасының хатшысы болды, бірақ лауазыммен байланысты саяси қиындықтарға байланысты орнынан бас тартты. Ол сәулетші Артур Бейтс Дженнингсті тәрбиеледі. 1886 жылдың 30 желтоқсанында Стержис және оның үлкен ұлы Апплтон әйелінің туысы, Уэллс Фарго компаниясының зейнеткер президенті (1869–70) Эшбел Х. Барнидің жерлеу рәсімінде отбасының өкілі болды.

Автор және сыншы

Стержис Америка сәулетшілер институтының және Ұлттық дизайн академиясының мүшесі болды; Бруклин өнер және ғылым институтының құрметті мүшесі; Метрополитен өнер мұражайының мәңгілік мүшесі; Америкалық нумизматикалық және археологиялық қоғамның өмірлік мүшесі; Ұлттық қабырға суретшілері қоғамының құрметті мүшесі; сондай-ақ Нью-Йорк сәулет лигасының (1889–93 ж. президенті), Гролиер клубының, Муниципалды өнер қоғамының, Американың археологиялық институтының, Ұлттық мүсіншілер қоғамының, Жапония қоғамының, Нью-Йорк көркемөнер федерациясының (бірінші президенті, 1895–97 ж.), Нью-Йорк қаласының Университет, Ғасыр және Ойыншылар клубтарының мүшесі; және Лондондағы грек зерттеулерін насихаттау қоғамының мүшесі болды. (1903). «Скульптураны бағалау» (1904). «Суреттерді бағалау» (1905). «Суретшінің әртүрлі қолөнер мен дизайн өнерінде жұмыс істеу жолын зерттеу» (2 томдық, 1905). «Дизайн өнерінің өзара байланысы» (1905). «Сәулет туралы Раскин» (1906). «Сәулет тарихы» (4 томдық, 1906–1915 ж.; III және IV томдарды А. Л. Фротингем кіші аяқтады). І том. Ежелгілік (1906). ІІ том. Романдық және Шығыс (1909). ІІІ том. Италияда, Францияда және Солтүстік Еуропадағы готика (1915). IV том. Ұлыбританиядағы готика — Ренессанс — Заманауи сәулет (1915). Өмірінің соңғы жылдары ол көру қабілетін жоғалтты. 1909 жылдың 11 ақпанында Нью-Йорктегі Шығыс 17-ші көшедегі 307 нөмірде қайтыс болды. Сара Стержис 1910 жылдың 1 мамырында сонда қайтыс болды.

Таңдалған ғимараттар

Джозеф Х. Скрантон үйі (1867–71), Скрантон, Пенсильвания. Фарнхэм Холл (1868–70), Йель университеті, Нью-Хейвен, Коннектикут. Диан Сейдж үйі (1869), 839 Сент-Маркс даңғылы, Бруклин, Нью-Йорк. Дурфи Холл (1870–71), Йель университеті, Нью-Хейвен, Коннектикут. Теодор Рузвельт, ағасының үйі (1872–73, бұзылған), 6 Батыс 57-ші көше, Нью-Йорк қаласы. Интерьерді Франк Фурнесс жобалап, Дэниел Пабст орындады. Механика және фермерлер банкі (1874–75), State & James көшелері, Олбани, Нью-Йорк. Баттелл капелласы (1874–76), Йель университеті, Нью-Хейвен, Коннектикут. Бірінші баптист шіркеуі (1875–81), Тарритаун, Нью-Йорк. Лоуренс Холл (1885–86), Йель университеті, Нью-Хейвен, Коннектикут. Гомеопатиялық медициналық колледж және Гүлсіз хирургиялық аурухана (1888–89), Йорк даңғылы мен 63-ші көше, Нью-Йорк қаласы. Пастор Кэннон Дуглас үйі (шамамен 1899), Туксидо Парк, Нью-Йорк.