Кіріспе

Орегон штатының мемлекеттік паркі, АҚШ.

Смит Рок мемлекеттік паркі – Редмонд және Терребонн қалаларының жанында, Орегон штатының орталық бөлігіндегі Биік Шөл аймағында орналасқан мемлекеттік парк. Парктің күндізгі демалыс аймағы күн шығысынан күн батуға дейін әрқашан ашық. Паркте кемпінгтік аймақ та бар, онда тек шатыр тігуге болады. Оның тік, құмтас және базальтты жартастары кез келген деңгейдегі тау шаруалары үшін өте қолайлы. Смит Рок қазіргі американдық спорттық альпинизмнің бастауы деп есептеледі және жаңадан ашылған альпинистік бағыттарға ие. Бұл парк спорттық альпинизм, дәстүрлі альпинизм, көп қабатты альпинизм және боулдерингпен айналысу үшін танымал.

Тарих

Смит-Рок атауының шығу тегі белгісіз. Бір әңгімеде, 1867 жылы «Олбани штатының құқықтарын қолдайтын демократ» газетінде жарияланғандай, Смит-Рок Джон Смит есімімен аталған. Ол Линн округінің шерифі және 1850-1860 жылдары Орегон штатының заң шығарушысы болған. Газет мақаласында Смит тасты «жанындағы» деп айтылған. Тағы бір әңгімеде, 1863 жылы әскери бөлімі жақын жерде орналасқанда, жартастан құлап қайтыс болған Смит есімді сарбаздың құрметіне жартасқа осы ат берілгендігі айтылады. Орегон штаты 1960 және 1975 жылдар аралығында парк жерін Редмонд қаласынан және Гарри мен Дайан Кемдерден сатып алды. Жарты миллион жыл бұрын, жақын жердегі жанартаулардан шыққан лава ескі туфты жауып тастады. Кейінірек, Бұрыңғы өзен тас қабаттарынан өтіп, қазіргі географиялық ерекшеліктерді қалыптастырды. Смит-Рок – теңіз деңгейінен 3200 фут (975 метр) биіктіктегі тік жарлы тау қыртысы. Ол Бұрыңғы өзенінің иілісіне қарайды (биктігі 2600 фут = 792,5 метр), ал жарлардың биіктігі шамамен 600 фут (182,9 метр) құрайды. Келушілер далалық соколдар мен алтын бүркіттер сияқты жыртқыш құстарды да көре алады. Көктемде өзен бойында қаздар мен үйректер ұялайды. Парктің кейбір аймақтарында жыланбас жыландары кездеседі.

Үстірту

Паркте АҚШ-тағы алғашқы, қиындық деңгейі жоғары альпинизм бағыты бар. Бұл аймақ өте қиын альпинистік маршруттарымен әйгілі және жоғары деңгейдегі альпинистерді қызықтырады. 1983 жылы Алан Уоттс спорттық альпинизм қағидаларын енгізе бастады, бұл американдық альпинизмді жаңа биіктерге көтерді. Содан кейін, 1992 мен 2009 жылдар аралығында шамамен 500 жаңа альпинистік маршруттар салынды. Бұл әлемнің түкпір-түкпірінен альпинистерді Смит-Рокқа әкелді, ол спорттық альпинизмнің әлемдік орталығына айналды. Күні бүгінге дейін, бұл саябаққа әлемнен альпинистер келіп тұрады. Қысқы ауа райы көбінесе суық болады (нөлден төмен), бірақ альпинистер маршруттардағы адам ағынының азайғанына байланысты саяхаттап келеді. Жаз айларында температура жиі 40°C-тан асып кетеді. Жыртқыш құстардың ұялау кезеңінде кейбір альпинистік маршруттар уақытша жабылады.

Мәсіхші бауырластар

Христиан бауырлары аймағы – Астериск асуы мен Диэдрал арасындағы үлкен тас тіректерінің тобы. Христиан бауырлары аймағын құрайтын қабырғалар – Пайғамбар қабырғасы, Сақал, Келісім тақтасы және Комбинация блоктары. Бұл аймақта ерекше атауға лайық бірнеше бағыттар бар, мысалы, Вортлидің кек алуы (5.11b Trad), Аян (5.9 Sport) жоғарыдан басталатын бірінші ілмегімен, Double Trouble (5.10b Sport), Папаны шашу (5.10b Sport), Әрекетсіздік (5.11c Sport), Дөңгелектер (5.13c Sport) және Scarface және Chemical Ali (екеуі де 5.14a Sport).

Диэдрлер

Диэдрлер Төрт Атшы және Астериск асуының арасында, Таң шапағаты қабырғасынан өткен соң орналасқан. Бұл саябақтағы ең танымал өңірлердің бірі, мұнда Cinnamon Slab (5.6 Trad, 2 Pitch), Bunny Face (5.7 Sport) сияқты оңай классикалық бағыттар бар. Moonshine Dihedral (5.9 Trad, 2 Pitch) және Karate Crack (5.10a Trad) сияқты жоғары сапалы орташа қиындықтағы бағыттармен қатар, Heinous Cling (5.12c Sport), Chain Reaction (5.12c Sport) және To Bolt or Not to Be (5.14a Sport) сияқты қиын әрі танымал бағыттар да кездеседі.

Жоғарғы және төменгі ойыс

Шақырада спорттық бағыттарға қарағанда дәстүрлі бағыттар басым. Альпинистердің де жақсы физикалық күшке ие болуы қажет, себебі көптеген маршруттар 5.12-ден басталады. Тас негізінен базальттан тұрады, бұл Смит Рок мемлекеттік паркіндегі көптеген басқа альпинизм аймақтарында кездесетін біріктірілген туфтан едәуір өзгеше. Шақыраның төменгі бөлігі – көктемнің соңы, жаз және күздің басында ыстықтан тыйынуға арналған орын.

Қапсырмалы жануарлар

Марсупиалдар парктің басты кіреберісінен ең қашықта орналасқан шаңғы бағдары. Оған жету үшін көпірден өтіп, «Волк Три» жолына оңға бұрылыңыз. Бұл жолмен шатқалды айналып, қисайған өзенді бағыттап, Бірма жолына жоғары қарай бұрылыңыз. Марсупиалдардың басталуы Бірма жолының жанында. Марсупиалдар аймағындағы үш негізгі бағдар – Коала тасы, Вомбат және Броган шыңы. Атақты альпинист Бет Родден Марсупиалдың «Коала Рок» жағында орналасқан The Optimist (5.14b Sport) бағдарына алғашқы шаңғышы болып көтерілді.

Маймыл бетінің аймағы

Маймыл Беті аймағында көптеген бағыттар бар, бірақ ол әсіресе ерекше примат сияқты көрінетін "Маймыл Беті" деп аталатын танымал тау тізгісімен әйгілі, оны белгілі бір бұрыштан қарағанда көруге болады. Бұл танымал мұнараның биіктігі 350 фут (106,7 метр) және көптеген бағыттарға ие. Ең танымал бағыттардың бірі – Just Do It (5.14c) – альпинистердің өнерлерін көрсету үшін әлі де сынақ болып табылады. "Маймыл Бетінің" "ауызының" тікелей қарсысында мұнараға жақын орналасқан жартастың көзге түсетін бөлігі (Сұңқар Тақтасы) бар. Тирольдік жүйеге арналған жабдықтар осы бөлікке де, "Маймыл Бетінің" ішкі жағына да бекітілген. Өршіл альпинистер оларды 1 дюймдік нейлон лентамен жалғап, екі аралықта "серіппелі жол" құрастыра алады, оны байланыстырылған қауіпсіздік арқанымен жүріп өтуге болады.

Таң шапағаты қабырғасы

Таңертеңгі даңқ қабырғасы Shiprock-тан сәл ішкі жағында орналасқан және парктегі ең танымал қабырғалардың бірі. Ол кез келген деңгейдегі маршруттарды ұсынады. Орналасқан жерінің ерекшелігіне байланысты, жылы маусымда таңертеңгі сағаттарда және түстен кейін қатты ысып кетеді. Таңертеңгі даңқ қабырғасында түрлі қиындық деңгейіндегі өрлеулер бар, бірақ ең әйгілі маршруттары: 5 Галлондық шелектер (5.8), Жолдағы жарық (5.10a), Салқын ранчо дәмдері (5.11b), Сиқырлы жарық (5.11b), Зебра тігісі (5.11d), Ояну (5.13a) және Қатігез балық (5.13c).

Пикникті түскі ас қабырғасы

Пикник түскі ас қабырғасы – Смит Рок мемлекеттік паркіне келген көптеген келушілердің көретін алғашқы бейнесі. Оның биіктігі 700 футқа жетеді және оған көтерілуге арналған жолдар бар, олардың көптегені бірнеше тіректегі жолдар болып табылады, сонымен қатар олардың тастары шашырап жатуы мүмкін. Бұл сонымен қатар Мизери Ридж, Вольф Три және Ривер Трейлз басталған жер, сондықтан мұнда көп адам тауға шығады.

Қызыл қабырға

Қызыл қабырға Мизери Ридж жолынан, Пикник түскі ас қабырғасынан сәл өткен жерде орналасқан. Тау жынысы құрамындағы темірдің әсерінен қызылдан күлгін түске дейін боялған, бұл оны парктегі көптеген дәнекерленген туфтардан ерекшелендіреді. Мұнда классикалық, оңай көп қабатты трад көтерілулер бар: Суперлаб (5.6 трад, 3 қабат), Мәскеу (5.6 трад, 3 қабат, жоғары жағында 4-сыныпты қиындықпен) және Пекин (5.8 трад, 3 қабат). Бұл қабырға шығысқа қарағандықтан, салқын күндері таңертең тікелей күн сәулесін шағылыстырады, ал ыстық күндері түстен кейін және кешке көлеңкеде болады.

Қылқан-арқан

Rope De Dope блогы Крукт өзенінің арғы жағында, Morning Glory Wall сияқты негізгі альпинизм аймақтарының қарсысында орналасқан. Rope De Dope жолы қиыршық тасты Canyon Trail болып табылады және сіз басты көпірге дейін жетіп, саябаққа кірмес бұрын солтүстікке қарай жүресіз. Егер сіз "Биви" үйінен бастасаңыз, блоктың артынан айналатын Rope de Dope жолынан өтуіңіз керек. Rope De Dope блогы жаңадан бастаушылар үшін арқанмен жоғары көтерілуге немесе оңай маршруттарда көтерілуді үйренуге қолайлы орын. Rope De Dope-дағы маршруттар парктегі басқа маршруттардың көбінен қысқа, себебі блоқтың биіктігі 40 футқа ғана жетеді. Жоғарғы арқандарды блоктың артқы жағындағы кішкентай тік беткейден жоғары көтеріліп, жоғарғы сақтандырғыштарға (зәкірлерге) жету үшін орнатуға болады.

Кемелер мен арықтар

Кемелер мен сағалар аймағы – көлеңкелі, кішкентай аймақтардың жиынтығы, онда түрлі қиындық деңгейлерінде шағылысуға болады. Бұл аймақта Аггро сағасы, Кокаин сағасы, Балауызды қабырға, Кеме қақтығысы қабырғасы, Үстел қалдықтары қабырғасы және Батыс Кеме өзені беті орналасқан. Кемелер мен сағалар аймағы Шипроктан кейін, Пикник тамағы қабырғасынан жарты шақырымдай жерден басталады, онда сіз сағаларға дейінгі жолдың алғашқы баспалдақтарын көре аласыз.

Смит рок топтары

Смит тау тобы Астериск асуынан басталып, парктің оңтүстік шекарасына дейін созылатын, тау-шаруашылық паркінің кең аумағын қамтиды. Көбінесе, бұл жерлер көп адамдардан және күннен тығырылуға мүмкіндік береді. Смит тау тобында әртүрлі тау-шаруашылық бағыттары көп, бірақ негізінен спорттық стильде, сонымен қатар бірнеше көп қабатты бағыттар да бар. Ең танымал бағыттар: Sky Ridge (5.8, 3 қабат), Sunset Slab (5.9 спорт), White Satin (5.9, 3 қабат), Wherever I May Roam (5.9 спорт, 5 қабат), Phoenix (5.10a спорт), Kunza Korner (5.10c спорт), American Nirvana (5.11c спорт) және Blackened (5.11c/d).

Батыс жағындағы жартастар

Батыс жағындағы жартастар жаз айларында парктің әлдеқайда салқын бөлігін ұсынады және әдетте көп адамға толы аймақтардан тынығуға мүмкіндік береді. Батыс жағындағы жартастарға жетудің үш жолы бар, бұл сіздің қаншалықты жаяу жүруге және қиын өткелдерден өтуге дайын екеніңізге байланысты. Ең тікелей жолы – парктің батыс жағындағы «Христиан ағайындары» аймағынан басталатын бағытпен Астериск асуына дейін жаяу жүру. Одан кейін тік беткейден өту қажет, сосын жолдың екінші жағынан парктің батыс жағына 5.7R деңгейінде төмен түсу керек. Ал құрал-жабдықсыз және тәжірибесіз болса, бұл қауіпті болуы мүмкін. Батыс жағындағы жартастарға Мизери Риджге көтеріліп, Маймыл бетіндегі серпілмелі жолдардан кейін жартастарға қол жеткізуге болады, немесе оңтүстік ұшынан ұзаққа созылған Өзен жолымен жүріп, жартастарға дейін баруға болады. Батыс жағындағы жартастар Жылан жартасы, Періштелер ұшуы жартасы, Өрмек адам бекінісі, Меса Верда қабырғасы және Ылқым сарайынан тұрады.

Кемпингке шығу

Парктің күндізгі демалыс аймағында келушілер орталығы, пикникке арналған жайлар мен дәретханалар бар. Күндізгі демалыс аймағы жыл бойы таңнан күн батқанға дейін ашық. Түнгі демалыс үшін арналған шатырлы лагерь де бар. Лагерь орындары саябақтың басты кіреберіс жолы бойындағы тұрақтан шамамен 600 фут (183 м) қашықтықта орналасқан. Тұраққа жақын жерде дәретханалар, душ және тамақ дайындауға арналған орын бар. Ашық от жасауға тыйым салынған. Сонымен қатар, жақын жерде BLM лагері орналасқан.

Жүгіру

Смит Рок мемлекеттік паркінде жол жүгіру жарыстары өтеді. Бұл жарыстар 4 шақырымнан 80,5 шақырымға дейін (6,4-тен 80,5 километрге дейін) әртүрлі қашықтықтарды қамтиды, барлығы Смит Рок паркінің қиын және төбелі ландшафтында өтеді.