Кіріспе

Сұйықтық орта арқылы қозғалыс кезінде туындайтын қысым. Рам қысымы – сұйықтық орта арқылы қозғалатын денеге әсер ететін, сұйықтықтың кездейсоқ жылулық қозғалысы емес, салыстырмалы көлемдік қозғалысынан туындайтын қысым. Ол денеге қарсылық күшін тудырады. Рам қысымы тензор түрінде келесідей беріледі:

,

мұндағы – сұйықтықтың тығыздығы; – нормалі берілген жазықтық арқылы секунд сайынғы импульс ағыны. – осы бағыттағы сұйықтық жылдамдығының компоненттері. Жалпы Коши кернеу тензоры – бұл рам қысымы мен изотроптық жылулық қысымның қосындысы (ішкі үйкеліс болмаған жағдайда). Егер салыстырмалы жылдамдық жазықтыққа перпендикуляр болса және импульс толығымен денге берілсе, рам қысымы келесідей болады:

.

Метеориттерде

Метеоридтер сыртқы кеңістіктен Жер атмосферасына кем дегенде 11 км/с (7 миль/с) және көбінесе одан да жылдам гипердыбыстық жылдамдықпен кіреді. Жер атмосферасының сиретілген жоғарғы қабаттарынан өтетін метеордың жоғары жылдамдығы, оның алдындағы ауаны күшті қысымға ұшыратып, соққы толқынын тудырады. Метеорид осы кезде "соққы қысымына" тап болады. Метеоридтің алдындағы ауа қысылғанда температурасы тез өседі. Бұл үйкеліске байланысты емес, көптеген молекулалар мен атомдардың бұрынғыдан кішірек кеңістікте орналасуының нәтижесі. Соққы қысымы және оның тудырған жоғары температураларының салдарынан көптеген метеорлар жерге жетпей, жанып кетеді немесе ұсақ сынықтарға айналады. Ал үлкен немесе тығыз метеориттер метеорлық ауа жарылысында жарылуы мүмкін.

Ауа жарылыстары

Бұл жағдайда "жарылыс" термині біршама еркін қолданылады және оны түсінбеушілікке ұшыратуы мүмкін. Бұл шатастықты ауадағы жарылыстың энергиясын ядролық қарудың қуатымен өрнектеу арқасында күшейтеді, мысалы, Тунгускадағы ауадағы жарылыстың қуатын ТНТ мегатонналарымен бағалау сияқты. Ірі метеороидтар химиялық немесе ядролық жарылғыш заттар сияқты жарылмайды. Керісінше, атмосфераға кіргендегі белгілі бір сәтте метеороидтың алдыңғы бетіне түсетін зор қысым, оның үлкен импульсін өте қысқа уақыт ішінде оны бөліп жіберетін күшке айналдырады. Осы дөңгелек дене тұжырымы "Аполлон" дәуіріндегі ғарыш капсулаларында қолданылған.