Кіріспе

ЮНЕСКО ұғымы бойынша, "Тірі адам қазынасы" – материалдық емес мәдени мұраның нақты элементтерін орындау немесе қайта жаңарту үшін қажетті білім мен шеберлікке жоғары дәрежеде ие адам. Бұл атақ немесе оның ұқсас түрі, тірі кезінде ұлттық қазына саналатын адамға мемлекеттік билік тарапынан беріледі. Бұл атақ "Тірі ұлттық қазына" деп те аталады.

Тарих

1950 жылы Жапония үкіметі ұлттық мәдени құндылықтарды бейнелейтін белгілі бір адамдарды немесе топтарды «тірі адам қазынасы» ретінде тағайындауды бастады. Бұл мәдени және тарихи құндылығы жоғары ғимараттар мен орындарға, «ұлттық қазына» ретінде тағайындалғандарға қосымша шара болды. Осылайша, «тірі адам қазыналары» арнайы қорғауға және мемлекеттік қолдауға ие болды. Алғашқы қорғалған ежелгі қолөнер түрлеріне қыш тоқыма, музыка, қолмен жасалған қағаз, қуыршақ жасау және қылыш жасау кірді, бірақ олар ән, би, ас және басқа да санаттарды қамту үшін кеңейтілді. Көптеген елдер осы үрдіске қосылып, материалдық емес мәдени құндылықтарды және оларды сақтайтын адамдарды мойындаудың ресми бағдарламаларын құрды, олардың ішінде Франция, Филиппин, Румыния, Оңтүстік Корея және Таиланд бар. 1993 жылы Оңтүстік Корея үкіметі ЮНЕСКО Атқару кеңесіне барлық мүше мемлекеттер үшін «тірі адам қазыналары» бағдарламасын құру туралы ұсыныс жасады. Кеңес шешім қабылдап, мүше мемлекеттерді осындай ұлттық жүйелерді құруға және дамытуға шақырды. ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұра бөлімі мұндай «тірі адам қазынасы» бағдарламаларын қолдау үшін анықтамалар мен нұсқаулар енгізді.