Георг Вертгейм: Неміс кәсіпкері және «Вертгейм» сауда үйлерінің негізін қалаушысы
Georg Wertheim
Георг Вертхайм: неміс кәсіпкері, «Вертхайм» сауда үйлерінің негізін қалаушы. Жаңа сауда қағидаларымен танымал болды. Тарихы мен жетістіктері туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Георг Вертхайм (11 ақпан 1857 жылы Стральзунд қаласында дүниеге келген, 31 желтоқсан 1939 жылы Берлинде қайтыс болған) – неміс бизнесмені және танымал Вертхайм универмагтар желісінің негізін қалаушы.
German businessman
Georg Wertheim (11 February 1857 in Stralsund – 31 December 1939 in Berlin) was a German merchant and founder of the popular Wertheim chain of department stores.
Алғашқы жылдар
Вертхайм Стральзундта өсті. 1876 жылы Вертхайм ағасы Хьюгомен бірге ата-аналарының (Абрахам мен Ида Вертхайм) 1875 жылы құрылған киім-кешек дүкенін басқаруға кірісті. Екі бауыр тез арада дүкенге жаңа идеялар енгізді: клиенттерге тауарларды ауыстыруға рұқсат берілді, тауар бағасы енді келісілмейтін, нақты болды және сатып алулар тек қолма-қол ақшамен жүзеге асырылды. Бұл жаңа тәсіл сәтті болды, Росток қаласында филиал ашылғаннан кейін 1885 жылы Берлиндегі алғашқы филиал (Розенталер көшесі) ашылды. Вертхайм индустрияландыру дәуірінде өсіп келе жатқан қаланың өзгеретін сұранысын тез түсінді және 1890 жылы Берлин Кройцбергтегі Морицплац/Ораниен көшесінде алғашқы универмагты ашты. Сауда залы кеңірек болды, бұл тауарларды жақсырақ көрсетуге мүмкіндік берді, өнімдер көрмеге қойылды және үлкен партиялар төмен бағаларға әкелді. Алайда, дүкендердің ескі үйлерде орналасқандығынан туындаған шектеулер анық болды: бөлмелер тым үлкен емес еді және одан әрі кеңейтуге мүмкіндік бермейтін. Георг Вертхайм Берлиндегі өнер академиясында қосымша білім алды және бұрын таныс емес архитектор Альфред Месселмен бірге тауар сатуға арналған ғимараттың жаңа концепциясын жасауға кірісті. Дүкен 1892 жылы Лейпциг көшесінде ашылды, ал 1894 жылы Ораниен көшесіндегі алғашқы мақсатты жоспарланған және салынған универмагта тауар сату басталды.
Wertheim grew up in Stralsund. After being an apprentice at Wolff and Apolant, Wertheim along with his brother Hugo, took over in 1876 their parents' (Abraham and Ida Wertheim) haberdashery, founded in 1875. The two brothers quickly brought new ideas into the shop: customers were allowed to replace goods, the price of a good was no longer debatable but reliable, and purchases were made strictly with cash. This concept was successful, and after the opening of another branch in Rostock, the first branch in Berlin (Rosenthaler Straße) was founded in 1885. Wertheim quickly realised the changing demand of the growing city in the period of industrialisation and in 1890 opened the first real department store on Moritzplatz/Oranienstraße in Berlin Kreuzberg. The shop floor was more generous in size and permitted more elaborate presentation of products for sale, products were put on display, and longer runs allowed lower prices. However, it increasingly appeared that the limitations, which arose due to the shops' locations within old housing: the rooms were not especially large and made further expansion scarcely possible. Georg Wertheim furthered his education at the Berlin Art Academy in Sonntagskursen and, with the previously unknown architect Alfred Messel, began to develop the concept of a building designed specifically for the sale of goods. The store was established in Leipzig Street in 1892, and in 1894 began the sale of goods in the first purpose planned and built department store on the Oranienstraße.
Бөлімше дүкен
1896 жылы ашылған Лейпциг алаңындағы танымал Вертхайм қалалық сауда үйі одан әрі дамыды. Вертхайм бұрынғы кезде оның сауда үйлеріне барудан тартынған жоғары деңгейлі клиенттердің барлық қажеттіліктерін бір шатыр астында қанағаттандыруды көздеді. Осы себепті қаланың ең қыжылдаған алаңында жаңа ғимарат ашылды. Келесі жылдары Мессел ғимаратты үнемі кеңейтуге мәжбүр болды. Лейпциг алаңындағы Вертхайм дүкенін Лондонның Харродс және Париждің Галерея Лафайеттерімен теңестірді. Розенталер көшесінде (1903), Кенигс көшесінде (1911) және тағы да Мориц алаңында (1913) басқа сауда орталықтары да ашылды. Мориц алаңындағы Вертхайм дүкені метроның (жер асты) бағытын өзгертуге қаржы жұмсады (бәсекелесі Рудольф Карштадттың үлгісін көшіріп), соның арқасында клиенттер метро станциясынан тікелей дүкен кіреберісіне өте алды. 1913 жылы Вертхайм империясы өз түріндегі ең ірі неміс компаниясы болды. Жылдам жеткен сәттілік көптеген қызғаныштарды тудырды, және Вертхайм сияқты көптеген сауда орталықтары еврей отбасылық компаниялардың меншігінде болғандықтан, сауда орталықтарына қарсы түрлі науқандар ұйымдастырылды. Олар салмақтарды дұрыс өлшемейтін, нашар сапалы тауар ұсынатын, қызметкерлерді қанаушылықпен пайдаланатын және клиенттерді көңілсіздікке түсіретін болды деп айыпталды. Вертхайм отбасы мұндай сынға қарсы тұруға тырысып, қызметкерлері үшін ерекше сапа мен қауіпсіздік деңгейін қамтамасыз етті.
The well known Wertheim Kaufhaus on Leipziger Platz, which was opened in 1896, went a step further. Wertheim wanted upmarket customers, who until then had held back from patronising his department stores, to have all their needs satisfied under one roof. Because of this the new building on the busiest square of the city was soon opened. In the following years, Messel had to constantly expand the building. The Wertheim store on Leipziger Platz was compared with Harrods in London and the Galeries Lafayette in Paris. Other shopping centres on Rosenthaler Straße (1903), Königsstraße (1911) and, again, on Moritzplatz (1913) followed. The Moritzplatz Wertheim store helped to finance the redirecting of the U Bahn (Underground) (copying the model of his competitor Rudolph Karstadt) in order that customers could go directly from the underground platform to the entrance. In 1913 the Wertheim empire was the largest German company of its kind. The success soon also aroused envy, and because most shopping complexes like Wertheim were in the hands of Jewish family companies, there were many versatile campaigns against the shopping centres. It was insinuated that they worked with false weightings, provided inferior goods, exploited employees, and demoralised customers. The Wertheim family tried to counter and work against such criticisms with special quality and security provision for their employees.
Нацистердің яһудилерді қудалауы
1933 жылы еврей Вертхайм отбасы компаниясын "арийлендіруге", яғни компаниясын "арий" тұлғаға беруге мәжбүр болды. 1937 жылдың 1 қаңтарында Георг Вертхайм бизнестен шықты, бірақ Вертхайм отбасы Георгтың әйелі Урсуланы нацистік заң бойынша "арий" саналғандықтан, компанияның басты акционері етіп тағайындау арқылы компанияның бақылауын жоғалтудан сақтануға тырысты. Компания неміс деп жарияланды және "Allgemeine Warenhandels Gesellschaft" (Жалпы тауар саудасы) немесе AWAG деп атау өзгертілді. Георг Вертхайм 1939 жылдың 31 желтоқсанында Берлинде қайтыс болды.
In 1933, the Jewish Wertheim family were forced to "Arianise" their company, i. e. to surrender their company to an "Aryan." On 1 January 1937, Georg Wertheim left the business, but the Wertheim family attempted to avoid losing control of the company by making Georg's wife, Ursula, the principal shareholder since she was considered "Aryan" under Nazi law. The company was declared as German and renamed as the “Allgemeine Warenhandels Gesellschaft” (General Merchandise Trading Business), or AWAG. Georg Wertheim died on 31 December 1939 in Berlin.
Мұра
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1949 жылы Вертхайм ГДР-ден қуылды, ал 1951 жылы Батыс Германияда Hertie Konzern акцияларының көп бөлігін сатып алып, бизнесті Вертхайм деген атпен жалғастырды. Отбасының туыстары шағын өтемақы алып, Hertie сатып алған компания акцияларына қатысты барлық талаптарынан бас тартты. 1984 жылы Hertie Wertheim акцияларының қалған бөлігін иеленді. Ұзақ жылдар бойы Штеглицер Шлоссштрассе және Трейшкестрассе көшелерінің қиылысындағы дүкен ең маңыздысы болып келді. 1960 жылдары ол кеңейтіліп, тұтас тұрғын үй кварталының құрылымын өзгертуге (Шилдхорнштрассе бағытында) әкелді. Келесі онжылдықтарда Schlossstrasse / Bornstrasse қиылысында Kaufhaus Wertheim-нің жанында ірі Karstadt сауда орталығы және басқа да сауда орталықтары бой көтерді, онда бұрын Kette Held дүкендері, кейін Hertie дүкендері орналасқан болатын. 1994 жылы Курфюрстендаммдегі жалғыз қалған Wertheim дүкені Hertie бизнесімен бірге Karstadt компаниясының меншігіне өтті. Вертхайм отбасының ұрпақтары бүгінде Германия мен АҚШ-та тұрады. Олар нацистер кезінде ұрланған мүліктерін қайтару туралы талаптар қойды. 2007 жылы үлкен талап бойынша шешім қабылданды. KarstadtQuelle Холокостқа байланысты 117,5 миллион доллар (88 миллион евро) өтемақы төлеуге келісім берді.
After the Second World War, Wertheim in 1949 was ousted from the DDR, and in 1951 in West Germany the Hertie Konzern bought the majority of the shares and continued the business under the Wertheim name. The relatives of the family received some small compensation and relinquished all claims to the shares of the company purchased by Hertie. In 1984, Hertie acquired the rest of the Wertheim stock. For a long time, the shop on the corner of Steglitzer Schlossstrasse and Treischkestrasse was of greatest importance. In the 1960s it was largely expanded, which led to the restructuring of a whole residential quarter (in the direction of Schildhornstrasse). In the following decades a large Karstadt shopping centre and other shopping centres developed on the Schlossstrasse/Bornstrasse corner next to Kaufhaus Wertheim, where for a long time already had stood Kette Held’s, later Hertie’s shops. In 1994 the only remaining Wertheim store on Kurfuerstendamm together with the Hertie business were taken into the possession of the Karstadt company. The descendants of the Wertheim family today live in Germany and the USA. They filed claims for restitution for some of the property that had been stolen from them under the Nazis. A large claim was resolved in 2007. KarstadtQuelle agreed to pay $117.5 million (88 million euros) in Holocaust related compensation.