Кіріспе
Израиль Жоғарғы сотының судьясы Менахим Илон (1 қараша 1923 – 6 ақпан 2013) – израильдік құқықтанушы, Мишпат Иври саласындағы заң профессоры, ортодоксал раввин және дәстүрлі еврей заңы (Халаха) бойынша көп жазған автор. Ол Иерусалимдегі Еврей университетінің еврей құқығы институтының директоры болды. Илон 1977–1993 жылдары Израиль Жоғарғы сотының судьясы, ал 1988–1993 жылдары оның төрағасының орынбасары қызметін атқарды. 1983 жылы Израиль мемлекетінің президенттігіне үміткер болды.
Menachem Elon (November 1, 1923 – February 6, 2013) was an Israeli jurist and Professor of Law specializing in Mishpat Ivri, an Orthodox rabbi, and a prolific author on traditional Jewish law (Halakha). He was the head of the Jewish Law Institute of the Hebrew University of Jerusalem. Elon served as a justice of the Israeli Supreme Court from 1977–1993, and as its Deputy President from 1988–1993. In 1983, he was a candidate for the President of the State of Israel.
Өмірбаян
Менахем Феттер (кейіннен Илон) Германияның Дюссельдорф қаласында хасидтік түбірлерден шыққан діншіл яһуди отбасында дүниеге келген. Илонның отбасы Германияда нацизм билікке келуге бір жыл қалғанда Нидерландыға қашып кеткен. 1935 жылы Илонның отбасы Палестинаға көшіп келді. 1938 жылы ол Хеброн Йешивасында халаханы (дәстүрлі яһуди заңын) оқыды және бас раввиндер Бен-Цион Меир Хай Узиэль мен Ицхак Халеви Герцогтан рабби атағын алды. Ол Пардес-Ханнадағы Мидрашиат Ноам ешива орта мектебінің негізін қалаушылардың бірі болды, онда екі жыл мұғалім болып жұмыс істеді, сондай-ақ Бейт-Шеан аңғарындағы діни кибуц Тират Цвидің негізін қалаушылардың бірі болды. Діни сионистік элитаның мүшесі Илон отбасы заң, саясат, әдебиет және халах (яһуди діни заңы) салаларында бекініп қалған. 1949 жылы Менахем Илон Иерусалимнің бұрынғы вице-мэрі, ортодоксал яһуди адвокаты доктор Мордехай Буксбаумның қызы Рут Буксбаумға үйленді. Илонның бес баласының арасында рабби Биньямин Илон (жазушы Эмуна Илонға үйленген), Кнессеттің бұрынғы депутаты және министр (2001-2004 жылдары Туризм министрі); рабби Мордехай Илон, Йешиват Хакотелдің бұрынғы басшысы; Джозеф ("Сефи") Илон, Бейер-Шева қалалық сотының судьясы және Израиль Жоғарғы Сотының уақытша судьясы (2007-2009); және дінсіз, Киелі кітапты оқытушы Ари Илон бар.
Академиялық мансап
Илон 1948 жылы Тель-Авив заң және экономика мектебінен диплом алды. 1950 жылдардың басында жеке практикада адвокат болып жұмыс істеді, сонымен бірге Иерусалимдегі Еврей университетінде Талмуд, еврей тарихы және философия бойынша магистр дәрежесін аяқтады. 1962 жылы докторлық диссертациясын қорғады. 1955 жылы ол Еврей университетінде еврей құқығын оқытушы болып жұмыс істеуді бастады, кейіннен оқытушы, аға оқытушы, доцент, ал 1972 жылы еврей құқығының профессоры болып тағайындалды. Ол сондай-ақ Оксфорд университетінің құқық факультетінде, Лондон университетінің колледжінде, Макгилл университетінде және Пенсильвания университетінде арнайы лекция оқыды, Гарвард университетінің құқық мектебінде және Нью-Йорк университетінің құқық мектебінде қонақ профессор болып қызмет етті. 1963 жылы Илон Еврей университетінің еврей құқығын зерттеу институтының директоры болып тағайындалды, онда ол "Еврей құқығын зерттеу институтының жылнамасы" 10 томдығын, сондай-ақ орта ғасырлық ғалымдардың жауаптарының жинағын редакциялады. 1968-1971 жылдары ол "Encyclopedia Judaica" еврей құқығы бөлімінің редакторы болып жұмыс істеді, сондай-ақ "Encyclopaedia Hebraica" энциклопедиясының редакторы болды. Ол Мишпат Иври (Еврей құқығы) қозғалысында маңызды рөл атқарды. Оның көптеген еңбектерінің ішінде "Еврей құқығы: Тарих, көздер, принциптер" кітабын жазды – бұл академиялық мақсаттарда және Израиль құқық студенттерін оқыту үшін арналған үш томдық монументалды еңбек. 1955 жылы Израильдің Бас прокуроры Хаим Кохнның аға көмекшісі болып тағайындалды, ал 1959 жылдан 1966 жылға дейін Израиль Әділет министрлігіне еврей құқығы жөніндегі кеңесші болып қызмет етті, бұл қызметке Кнессетке ұсынылған әрбір заңға қатысты еврей құқығы негізінде заңдық пікірлер беру кірді. Ол көптеген Израильдің қоғамдық сауал комитеттерінің мүшесі болды және азаматтық құқықтың әртүрлі салаларында заңдық ұсыныстарды дайындау комитеттерінде жұмыс істеді. 1979 жылы Илон еврей құқығы бойынша Израиль сыйлығымен марапатталды.
Израильдің Жоғарғы соты
1977 жылы Израиль Жоғарғы сотына тағайындалды. Елонның шешімдері көбінесе еврей заңдарының қағидаларына негізделген; ол дәстүрлі Халахканы Израильдің азаматтық заңдарының құрамына енгізуге тырысты. Елон Жоғарғы Соттың бұрынғы төрағасы Аарон Барактың сот белсенділігін қатаң сынға алды. Елон бірнеше маңызды үкімдерге қатысты, соның ішінде нацистік соғыс қылмыскері Джон Демянюктың ісі бойынша ақтауға қатысты. Елонның маңызды шешімдерінің қатарында Израильдің жеке куәліктеріне православие емес дінге жатқан конверсияны тіркеуге тыйым салатын шешім, ата-анасының келісімінсіз асырап алуға жіберілген қызды қайтару туралы бұйрық және жергілікті діни қызмет комитетінің Лия Шакдиелді алғашқы әйел мүше ретінде қабылдауға бұйрық беру туралы шешім болды. 1988 жылы ол белсенді эвтаназияны ("мәрсімді өлтіруді") заңсыз деп шешті, себебі ол Израиль мемлекетінің еврей мемлекеті ретіндегі құндылықтарына қайшы келді (Яэль Шефер Израиль мемлекетіне қарсы іс). 1988 жылы Меир Шамгар басшылығымен Жоғарғы Сот төрағасының орынбасары лауазымына көтерілді. Ол осы лауазымда 16 жыл сот төрешісі болып қызмет еткеннен кейін 1993 жылы зейнеткерлікке шықты, оның орнын Аарон Барак басты.
Президенттің тағайындауы
Менахим Бегин мен коалиция (Ликуд партиясы) қолдауымен Илон 1983 жылы Израиль мемлекетінің президенті лауазымына тағайындалуға шамалы жетіспеді, бірақ балалық шағынан бергі досы Хаим Герцогқа тікелей дауыс беру нәтижесінде (61-57) жеңіліп қалды.
Академиялық мансабын қайта бастау
1993 жылы Жоғарғы Соттан зейнетке шыққаннан кейін ол Дүниежүзілік еврей зерттеулері одағының президенті болып сайланды және 2005 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. 1995 жылы ол Шаарей Мишпат колледжін құрып, оның алғашқы сегіз жылында декан болып жұмыс істеді. Илон көптеген коммерциялық емес ұйымдарға жетекшілік етті және басқаларының басқармасында отырды. Ол сонымен қатар әлемнің әртүрлі университеттерінде жазу және оқытумен айналысты. 1992 жылы Илон "Иерусалим келісімін" жазды – еврей өмірінде Иерусалимнің орталық рөлін көрсететін мозаикалық туынды, ол Иерусалим күнінің 25-ші мерейтойында қол қойылды. Менахем Илон 2013 жылдың 6 ақпанында Иерусалимде дүниеден өтті және Хар ХаМенухотқа (Иерусалим) жерленді. Ол 89 жасқа толып еді.
Ағылшын тіліндегі таңдамалы шығармалары
Яһуди құқығы: тарихы, көздері, принциптері, "The Jewish Publication Society", 1994. Израиль Жоғарғы Сотының Шефер ісі бойынша шешімі (Яэль Шефер Израиль мемлекетіне қарсы), Фальк Шлезингер институты, 1996. Қиналып жүргендердің көз жастары: Агуна мәселесін зерттеу: түсіндірме және халахикалық көздер, Ktav Pub Inc, 2004. Эфиопия яһудилері (Бене Израил: яһуди құқықтық жүйесінің жұмыс істеуіндегі жағдайды зерттеу, Нью-Йорк, 1987). Талмудтық азаматтық құқық, Нью-Йорк, 1984. Яһуди құқығы (Мишпат Иври): істер мен материалдар, LexisNexis баспасы, Нью-Йорк, 1999.
Бастапқы жазбалар (иврит)
Яһуди заңдарында борышкер адамның бостандығы, Магнес, Иерусалим, 1964. Израиль мемлекетінің заңдарында және азаматтық және раввиндік соттардың қарауында, 1968 жылы Діни кибуц қозғалысы жариялаған. Мишпат Иври – Яһуди заңдарының көздері мен мәнісі және оның Израиль мемлекетінде қолданылуы, Магнес, Иерусалим, 1973. Сот шешімдерін атқару жолдарындағы адамның қадір-қасиеті мен бостандығы – Яһуди және демократиялық мемлекеттің құндылықтары, Магнес, Иерусалим, 1999. Әйелдердің мәртебесі – Заң және сот юрисдикциясы, дәстүр және өзгеру, Press The Kibbutz Consolidated, Тель-Авив, 2005.
Жазылған кітаптар
Испания және Солтүстік Африканың жауаптар әдебиетінің шолуы, Басшы: The Hebrew University Magnes Press Ltd, Иерусалим, 1981. Яһуди құқығының жауаптарына арналған көрсеткіштер: Р. Ашер бен Йехиелдің жауаптары, Басшы: Еврей университеті Магнес Пресс Лтд, Иерусалим, 1965. Яһуди құқығының жауаптарына арналған көрсеткіштер: Р. Йом Тов Асевиллидің жауаптары, Басшы: Еврей университеті Магнес Пресс Лтд, Иерусалим, 1973. Яһуди құқығының жауаптарына арналған көрсеткіштер: Р. Юда бен Ашердің жауаптары, Басшы: Еврей университеті Магнес Пресс Лтд, 1973. "Яһуди құқығының принциптері", "Кетер" баспасы, Иерусалим, 1975.