Кіріспе
Француз физигі (1700–1770)
Жан Антуан Ноле (ʒɑ̃ ɑ̃twan nole; 19 қараша 1700 – 25 сәуір 1770)
Бұл байланыс Нолеге маңызды табиғат зерттеушілерімен қарым-қатынас жасауға мүмкіндік берді. Атап айтқанда, ол Корольдік ғылым академиясының екі жетекші мүшесі – Дю Фей мен Реамурмен байланысқа түскен болуы мүмкін. Ноле 1731–1735 жылдар аралығында оларға жәндіктер анатомиясы, бақаларды ұрықтандыру, термометрия, пневматика, фосфоресценция, магнетизм және электр сияқты әртүрлі тақырыптар бойынша тәжірибелер жүргізуге көмектесті. 1731–1733 жылдар аралығында Ноле Дю Фейге, әсіресе электр тәжірибелерінде көмектесті және 1734 жылы Англияда, ал 1736 жылы Нидерландыда физиктермен кездесу үшін Дю Феймен бірге сапарға шықты. Ол 1734 жылдан бастап Лондон Корольдік қоғамының мүшесі болды. Питер ван Мусшенбрук ойлап тапқаннан кейін Лейден банкасына осы атты бергені үшін оны кінәлайды. Өзінің тәжірибелік құралдарын қаржыландыру үшін Ноле 1735 жылы бірдей құралдар жасап сата бастады. Кем дегенде 1743 жылдан бастап Корольдік ғылым академиясы Нолені электр туралы зерттеулерге жауапты тұлға ретінде таныды. 1753 жылы ол Париж университетінің Наварр колледжінде Францияда тәжірибелік физиканың алғашқы профессоры атанды. Ноле физиканы құралдар арқылы насихаттауға бағытталған лекциялар оқыды. Бұл лекциялар жинақталып, «Leçons de physique expérimentale» және «L’Art des expériences» аттарымен жарияланды және 19 ғасыр бойы өздігінен білім алған ғалымдарға шабыт берді.
This association gave Nollet the opportunity to come into contact with important natural philosophers. In particular, it is likely that he came into contact with Du Fay and Réaumur, two leading members of the Royal Academy of Sciences. Nollet assisted them with experiments in a wide variety of topics (e. g., anatomy of insects, fertilization of frogs, thermometry, pneumatics, phosphorescence, magnetism, and electricity) from about 1731 to 1735. In the period from 1731 to 1733, Nollet assisted Du Fay, especially with electrical experiments, and travelled with du Fay in 1734 to meet physicists in England and in 1736 to the Netherlands. He was a member of the Royal Society of London from 1734. He is reputed to have given the name to the Leyden jar after it was invented by Pieter van Musschenbroek. To finance his own experimental instruments, Nollet started building and selling duplicate instruments in 1735. From at least 1743, the Royal Academy of Sciences identified Nollet as the person who was particularly in charge of research about electricity. In 1753 he became the first professor of experimental physics in France, at the collège de Navarre, University of Paris. Nollet held lectures aimed to popularise physics with the use of instruments. These lectures, collected together and published as Leçons de physique expérimentale and L’Art des expériences, continued to inspire self taught scientists through the 19th century.
Ғылыми жұмыс
Ол жүргізген статикалық электр энергиясының көптеген тәжірибелік көрсетілімдерінің бірі "Электрлік бала" болды, онда жас жігіт төбеден оқшаулағыш жібек жіптерге ілініп, электрлендірілді, нәтижесінде оның денесінде заряд жиналды. Заттар оған тартылды, ал басқа адамның жақын болуы ұшқындарға әкелуі мүмкін. 1746 жылы Ноле шамамен 200 монахты шамамен 1.6 км шеңберге жинады, оларды темір сымдармен байланыстырды. Содан кейін ол Лейден банкаларының батареясын адам тізбегі арқылы өткізіп, әр адамның электр тогына шамамен бір уақытта реакция жасағанын байқады, бұл электрдің таралу жылдамдығы өте жоғары екенін көрсетті. 1748 жылы ол табиғи мембраналардағы осмоз құбылысын ашты. Ол этанол құйылған колбаның аузын шошқаның көк қуысымен жауып, суға батырды. 5-6 сағаттан кейін шошқаның көк қуысы дөңгеленді, оны тесіп жібергенде, сұйықтық шашырап, 30 см-ден биікке көтерілді. Сол жылы ол электроскопты да ойлап тапты. 1750 жылы Ноле қазір электростатикалық шашырату деп аталатын құбылысты алғаш рет сипаттады. Ол келіштен су ағарғанда, келіш электрлендіріліп, жерге жақын орналастырылса, судың аэрозольге айналатынын байқады.