Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қылмыстық сот төрелігін анықтау процесі
Criminal justice identification process
Полиция кезекшілігі (американдық ағылшын тілінде) немесе жеке басын анықтау көрсетілімі (британдық ағылшын тілінде) – қылмыс құрбаны немесе куәгердің күдіктіні тануы сотта дәлел ретінде қабылданатын деңгейде расталатын процедура. Күдікті бірнеше "қосымша" немесе "алдаушы" адамдармен бірге – бойы, дене бітімі және сырт келбеті ұқсас адамдар (олар тұтқындар, актерлер, полиция қызметкерлері немесе еріктілер болуы мүмкін) – бір қатар тұрып, беткей және бүйірден қаратылады. Куәгерге көрсетілімді қарау алдында маңызды ақпарат жеткізілуі керек. Куәгерге қылмыскердің көрсетілімде болуы мүмкін емес екені туралы хабарлау қажет. Сондай-ақ, куәгерге тізімдегі адамдардың бірін міндетті түрде таңдауы керек емес екені айтылуы тиіс. Осы мәліметтерді қосу, қате тану жағдайларын азайтуға көмектеседі. Көрсетілім кейде арнайы бөлмеде өткізіледі, онда куәгердің аты-жөнін жасыру үшін бір жақты айна орнатылуы мүмкін, ал қабырғадағы белгілер адамның бойын анықтауға көмектеседі. Көрсетілімнен алынған дәлелді сотта қабылдау үшін, көрсетілімнің өзі әділ болуы керек. Полиция куәгерді өздері қалаған күдіктіні таңдауға ықпал ететін ешқандай әрекет жасамай немесе ештеңе айтпайды. Бұл күдіктіге мүлдем ұқсамайтын адамдарды қосуды да қамтиды.
A police lineup (in American English) or identity parade (in British English) is a process by which a crime victim or witness's putative identification of a suspect is confirmed to a level that can count as evidence at trial. The suspect, along with several "fillers" or "foils"—people of similar height, build, and complexion who may be prisoners, actors, police officers, or volunteers—stand side by side, both facing and in profile. There is crucial information that should be conveyed to the eyewitness prior to viewing the lineup. It is necessary to inform the eyewitness that it is possible the perpetrator is not present in the lineup. The eyewitness should also be told that they do not have to choose one of the people from the lineup. Including these details has shown to result in fewer misidentifications. The lineup sometimes takes place in a room for the purpose, one which may feature a one way mirror to allow a witness to remain anonymous, and may include markings on the wall to aid identifying the person's height. For evidence from a lineup to be admissible in court, the lineup itself must be conducted fairly. The police may not say or do anything that persuades the witness to identify the suspect that they prefer. This includes loading the lineup with people who look very dissimilar to the suspect.
Баламалар
Полицияның үш негізгі түрі – күдіктілердің фотосуреттері, бейнежазбалары немесе тікелей қатыстыру. Фотосуреттер мен бейнежазбалар көбінесе тиімдірек және ыңғайлырақ болғанымен, күдіктілердің жеке қатысуымен жасалатын қатыстырулар айқындауды жақсартатыны дәлелденді. Күдіктінің және басқа адамдардың суреттерін "фотоқатыстыру" немесе "алтылық" деп аталатын идентификаторға көрсетуге болады. Егер құрбан болған немесе куәгер басқа адамдардың арасынан күдіктіні сәтті танитын болса, онда айқындау жарамды деп есептеледі. Фотосуреттерді бірден емес, бірінен соң бірі қарастыруды көздейтін фотоқатыстырудың басқа әдістерін зерттеулерде де қарастырылған. Бірінен соң бірі қарау әдісі дұрыс деп саналады, себебі ол куәгерге барлық күдіктілерді бірден қарап, кінәлі адамға ең ұқсайтын адамды таңдауға мүмкіндік бермейді. "Жеке көрсету" – күдіктіні жеке куәгерге көрсетудің тағы бір түрі. Ұлыбританияның көптеген полиция күштері VIPER (бейне идентификациялық парадты электрондық жазу) жүйесін пайдаланады, онда куәгерлер күдіктілер мен жат адамдардың бейнежазбаларын көреді.
The three main forms of police lineups are photographs of suspects, videos, or the original form of physically present lineups. While photos and videos are often more practical and convenient, lineups where suspects are physically present have been shown to improve identification. Photographs of the suspect and fillers can be shown to the identifier in what is called a "photo lineup", or a "six pack". If the victim or witness successfully identifies the suspect from among the fillers, the identification is considered valid. There is some research into using other methods of photo lineup that involve the witness sequentially viewing photographs rather than simultaneously. The sequential method is considered more accurate because it prevents the witness from looking at all the suspects and merely selecting the person that most resembles the guilty person. A "show up" is another alternative, in which a suspect is individually shown to a witness. Many UK police forces use Video Identification Parade Electronic Recording (VIPER), a digital system wherein witnesses view video recordings of suspects and unrelated volunteers.
Кезектілік
Бірін-бірі кезегімен көрсету – куәгерлердің полиция бөлімшесінде қылмыскерді анықтау үшін қолданылатын екі тәсілдің бірі. Стандартты кезегімен көрсетуде күдіктілер немесе олардың суреттері куәгерлерге бір-бірлеп, тек бір рет ғана ұсынылады. Куәгерлер келесі күдікті көрсетілмес бұрын әрбір күдікті бойынша шешім қабылдайды және күдіктілердің жалпы саны оларға белгісіз болады.
A sequential lineup is one of the two methods used for eyewitnesses to identify criminals in police station. In a standard sequential lineup, the suspects or their photos are presented one at a time to the witnesses only once. Witnesses make decisions about each individual suspect before the next one is shown and they do not know the total number of suspects.
Тарих
Кезектік тізімдер алғаш рет қашан зерттелгенін нақты анықтау қиын болғанымен, бір мезгілдегі тізімдердің көбінесе сәтсіз аяқталып, кінәсіз адамды айыптағаны көптен бері белгілі. Кезектік тізімдердің танымалдылығының артуын "Innocence Project" және Гэри Уэллс еңбегімен байланыстыруға болады. Уэллстің көптеген зерттеулері кезектік тізімдердің қате айыптауларға аз әкелетінін көрсетеді. Кезектік тізімдерге жасалған алғашқы зерттеулерде кінәсіз адамдарды қате айыптауда айтарлықтай айырмашылықтар анықталды. Осы алғашқы зерттеулерден кейін куәгерлердің есте сақтау қабілетін одан да арттыруға күш жұмсалды. Мұны іске асырудың бір жолы – жай ғана кезектік тізімдерді емес, сондай-ақ қос соқыр кезектік тізімдерді пайдалану. Қос соқыр кезектік тізімдерді жүргізу кезінде куәгер де, тізімді жүргізетін адам да күдіктінің кім екенін білмейді. Бұл тізімді жүргізуші адамның кез келген жағдайға бейімділігін жояды. Қос соқыр зерттеулердің нәтижесінде "енді бізде қос соқыр кезектік тізімдерді көрген куәгерлердің күдіктіні таңдау мүмкіндігі бар екеніне, және одан да маңыздысы, тізімдегі басқа адамды таңдап, қате тану мүмкіндігінің азайғанына дәлел бар" деген қорытындыға келді. Кезектік тізімдерді зерттеу әлі аяқталған жоқ және дәлелдеуге тағы көп нәрсе бар. "Нью-Йорк Таймс" газеті Уэллстің "жинаған деректерді куәгерлердің сенімділігін бағалау және расалық ерекшеліктер сияқты факторлардың дәлдікке тигізетін әсерін анықтау үшін қарастыра беретінін" хабарлады.
Although it is hard to pinpoint exactly when sequential lineups were first studied, the knowledge that simultaneous lineups often failed and convicted an innocent person has been common knowledge for many years. The advance of the popularity of sequential lineups can be traced to the Innocence Project and Gary Wells. Wells has many studies that show that sequential lineups lead to fewer wrongful convictions. The early studies of sequential lineups found that there was a significant difference in the wrongful conviction of innocent persons. Since these early studies there has been a push to increase the accuracy of eyewitness memory even more. One way this is accomplished is by having not just sequential lineups, but also double blind sequential lineups. A double blind sequential lineup is conducted by making sure that neither the witness nor the person conducting the lineup has any idea who the suspect is. This eliminates any bias the person conducting the lineup may have. The research for double blind studies has shown that "now we have proof from the field that witnesses who view double blind sequential lineups are just as likely to pick the suspect, and perhaps more importantly, less likely to make a misidentification by picking a filler in the lineup." The study of sequential lineups is far from being finished and there is still much left to prove. The New York Times reported that Wells will continue to "examine the data gathered to gauge the level of certainty of witnesses and the effect of factors like cross racial identification on accuracy."
Бірінен соң бірі келетін айналымдар
Бірін-бірі жалғастырып тексеру – бірінші кезеңнен кейін күдіктілерді бірнеше рет көрсетуді білдіреді, ал стандартты кезекті тексеруде куәгерлер оларды бір рет ғана көреді. Осылайша, күдіктілерді қайтадан қарау куәгерлердің жауабына көбірек сенімді болуына байланысты сәйкестендірудің дәлдігін арттыруға мүмкіндік береді. Зерттеулер көрсеткендей, күдіктілерді тағы бір рет көру куәгерлердің көрсеткіштеріне елеулі әсер етеді. Көптеген куәгерлер жауап беруден бас тартқаннан жауап бергенге дейін өз таңдауларын өзгертті, ал кейбіреулері жауаптарын толыққанды өзгертіп, сенімділігін арттырды. Күдікті болған кезде реттілікпен қатарласу кезінде дұрыс сәйкестендіру және қателік деңгейінің екесі де артты; ал қателік деңгейі күдікті болмаған жағдайда ғана жоғарылады.
A sequential lineup lap is showing the suspects repeatedly after the first round while in a standard sequential lineup eyewitnesses can only view them once. The thinking is that viewing the suspects again can increase the accuracy of identification since the eyewitnesses will be more certain about their answer. Research found that viewing the suspects once more has a large influence on witnesses' performance. Many witnesses moved from no choice to choice, some changed answers and their confidence went up. Both correct identification rate and mistaken rate increased in a sequential lineup lap when the suspect was present; the error rate increased only when the suspect was absent.
Қалпына келтіру
Полиция куәгерге ишара жасау арқылы сәйкестендіру нәтижелерін жалғандап көрсетуі мүмкін. Мысалы, олар куәгерге сәйкестендіруге дейін, қылмыстық жағдайларда (мысалы, қолғаппен) өздерінің қалаған күдіктісін "кездейсоқ" көрсете алады. Бұл кейде "Оклахомалық көрсету" деп аталады және Карил Чессман ісінде қолданылған деген шақырғандар бар.
The police can falsify the results of a lineup by giving hints to the witness. For example, they may let the witness "accidentally" see their preferred suspect in circumstances indicating criminality (e. g., in handcuffs) before the lineup. This is sometimes called an "Oklahoma showup" and was claimed to have been used in the Caryl Chessman case.
Технологияның шектеулі жақтары
ДНҚ-ны пайдалану күдіктіні таңдауда үлкен дәлдікті қамтамасыз етті. Полициядағы жеке басты анықтауда қателік жиі кездесетіні анық. Психологиялық ғылымдар қауымдастығы жариялаған зерттеуде ғалымдар ДНҚ-мен ақталып шыққан 349 адамның 258-інің (шамамен әр төрт адамның үшi) куәгерлердің қате тануына байланысты болғанын анықтады.
The use of DNA evidence has allowed for greater accuracy in choosing a suspect. It is evident that misidentification is not uncommon with police lineups. In a study published by the Association for Psychological Science, scientists discovered that in a group of 349 people that had been exonerated with DNA evidence, 258 of these people (roughly 3 out of every 4) were involved in mistaken eyewitness identification.
Таныстық
Жүзіне қараудың өзі бір адамның кінәсіз екенін қате жорамайттыққа себеп болуы мүмкін. Мысалы, куәгер бұрын қысқа ғана уақыт кездескен рецепция қызметкерін кінәлі күдікті деп тануы мүмкін, бұл таныстықты қылмыс жасап жатқан адамды көргенімен жаңылыстыруға алып келеді. Бұл – деректерді бағалаудағы қателік, онда таныс сезім дұрыс емес түсіндіріліп, ешқандай қатысы жоқ адамға бейсалы түрде ауыстырылады. Таныс сезімге негізделу эвристикасын да қараңыз.
Mere exposure to a face can contribute to the illusion that an innocent person is the guilty party. For example, a witness might identify a receptionist as the guilty suspect simply because they had met briefly before, misattributing the familiarity to seeing the individual committing the crime. This is a source monitoring error, where the familiarity is misattributed and unconsciously transferred to an innocent bystander. See also Familiarity heuristic.
Өз тобының тану ауытқуы
Куәгерлер өздерімен ортақ белгілері бар адамдардың, мысалы, нәсілі, жасы және жынысы сияқты ерекшеліктері бар беттерін дұрыс анықтауға бейім. Сондай-ақ қараңыз: түрлі нәсілдерге қатысты әсер, топтық жақсы көру, куәгерлер есте сақтауындағы жыныстық ерекшеліктер.
Witnesses are more likely to correctly identify the faces of those with whom they share common features, such as race, age, and gender. See also cross race effect, in group favoritism, sex differences in eyewitness memory.
Фреймге бейімделу
Көріністің ұсыныс сипаттамалары куәгердің сұраққа жауабына әсер етеді. Мысалы, егер полиция қызметкері тізімдегі адамдардың қайсысы қылмыс жасағанын сұраса, сұрақтың формулировкасы соттағы куәліктердегідей, тізімдегі бір адамның кінәлі екенін ұғындырады. Бұл ұсыныс куәгердің нақты танымаса да, тізімнен біреуді таңдау мүмкіндігін арттырады. Сонымен қатар, куәгерлердің көп бөлігі, нағыз қылмыскер тізімде болмаған жағдайда да, күдіктіні таниды, бұл күдіктіні таңдау бойынша берілген нұсқауларға байланысты болады. Сондай-ақ, Фрейминг эффектісі (психология) қараңыз.
Subtle framing characteristics influence a witness' response to a question. For example, if a police officer asks which of the individuals in a lineup committed the crime, the wording of the question implies that one of the individuals is guilty, in a manner analogous to leading questions in court testimony. This suggestion increases the likelihood that the witness will pick someone from the lineup without positive recognition. Additionally, the overwhelming majority of witnesses will identify a suspect from a lineup even if the actual perpetrator is not included in the lineup, often depending on how the instructions for choosing a suspect are presented. See also Framing effect (psychology).
Қайталама
Куәгерге берілген пікірді растау не жоққа шығару куәгерлердің күдікті туралы есте сақтауын бұрмалап, олардың қабылдауын өзгертетіні көрсетілді. Күдіктіні таныстырғаннан кейін куәгерге пікір білдіру, оқиғаның сапасы мен айқындығын, тану жылдамдығы мен нақтылығын және басқа да факторларды еске түсіру жолын өзгерте алады, тіпті куәгерлер бұл пікір олардың баяндамасына әсер етпеді деп ойласа да. Егер салыстыру үшін ұсынылған адамдар күдіктіге өте ұқсас болса, куәгерлердің дұрыс тану мүмкіндігі төмендейді. Ал егер олар күдіктіден мүлдем өзгеше болса, куәгерлер кінәсіз адамды жаңылыс тануы мүмкін.
Either confirming or refuting feedback to the witness has been shown to distort witnesses' reported perception of a suspect. Providing feedback to a witness after identifying a suspect can change the way they recall the quality and clarity of their perception of the incident, the speed and certainty of their identification, and other factors, even when witnesses believed the feedback had not influenced their report. When fillers are highly similar to the suspect, it increases the chances that witnesses cannot make a possible identification. When fillers are highly dissimilar to the suspect, it increases the chances that witnesses erroneously identify an innocent person.