Кіріспе

Гомосерин (изотреонин деп те аталады) – химиялық формуласы HO2CCH(NH2)CH2CH2OH болатын α аминқышқылы. L-Гомосерин ДНК-да кодталған жалпы аминқышқылы емес. Ол протеиногенді аминқышқылы сериннен омыртқасына қосымша CH2 тобын енгізу арқылы ерекшеленеді. Гомосерин немесе оның лактон түрі – метиониннің ыдырауы арқылы пептидтің цианоген бромидпен бөлінуінің нәтижесі. Гомосерин үш маңызды аминқышқылының биосинтезіндегі аралық зат: метионин, треонин (гомосериннің изомері) және изолейцин. Оның толық биосинтездік жолы гликолиз, үш карбонды қышқыл (ТКҚ) немесе лимон қышқылы циклы (Кребс циклы) және аспартат метаболизмінен тұрады. Ол аспартат қышқылының екі рет тотығуы арқылы, аспартат жартыльдегиді арқылы пайда болады. Нақтырақ айтқанда, гомосерин дегидрогеназа ферменті NADPH-пен бірге L-аспартат-4 жартыльдегидін L-гомосеринге айналдыратын қайтымды реакцияны катализдейді. Содан кейін, гомосерин киназасы және гомосерин O-сукцинилтрансферазасы тағы екі фермент гомосеринді субстрат ретінде пайдаланып, тиісінше фосфогомосерин мен O-сукцинилгомосерин өндіреді.

Қолданбалар

Коммерциялық тұрғыдан хомосерин изобутанол және 1,4-бутандиол синтезіне қатысты прекурсор ретінде қолданылуы мүмкін. Тазартылған хомосерин ферменттердің құрылымдық зерттеулерінде пайдаланылады. Сонымен қатар, хомосерин пептид синтезі және протеогликан гликопептидтері синтезі туралы зерттеулерде маңызды рөл атқарды. Бактериялық жасушалар осы аминқышқылының көп мөлшерін өндіре алады. L-хомосерин – гомосерин киназаның субстраты, нәтижесінде фосфогомосерин (гомосерин фосфаты) түзіледі, ол треонин синтетазасы арқылы L-треонинге айналады. Хомосерин L-метиониннің прекурсоры болып табылады және гомосерин O-сукцинилтрансфераза арқылы O-сукцинилхомосеринге айналады. Хомосерин аспартат киназа мен глутамат дегидрогеназаның аллостериялық ингибиторы болып табылады. Глутамат дегидрогеназа глютаматты α-кетоглутаратқа, ал α-кетоглутаратты цитрустық цикл арқылы оксалоацетатқа қайтымды түрлендіреді. Треонин аспартат киназа мен гомосерин дегидрогеназаның тағы бір аллостериялық ингибиторы болып табылады, бірақ ол гомосерин киназаның бәсекелестік ингибиторы болып келеді.