Кіріспе
2000 жылы Дэвид Э. Джонстың "Аждаһаларға деген инстинкт" кітабы – Орталық Флорида университетінің антропологы Дэвид Э. Джонстың еңбегі. Кіріспе бөлімінде Джонс әлемдік мәдениеттердегі аждаһа мифтерін қарастырып, аждаһаның немесе аждаһа сияқты мифтік жандардың белгілі бір ерекшеліктері кеңінен таралғанын көрсетеді. Оның сөзінше, тіпті инуиттердің арасында да суық қанды жануарларға жарамсыз суық аймақта өмір сүрсе де, ешқашан нақты жыртқыш көрмегендіктен, жыртқыш сияқты аждаһаға ұқсас жаратылыс бар. Джонс динозавр қазбаларын тауып алғаннан кейін аждаһа мифтері пайда болды деген кең таралған пікірге қарсы тұрады (оның ойынша, фольклордағы аждаһаның қазбалардан көрінбейтін көптеген белгілері бар) және аждаһаның ортақ белгілері біздің ата-бабаларымыздың басты жыртқыштарының қосындысынан құралған деп санайды, олар – raptors, ірі мысықтар (әсіресе барыс) және питон. Джонс миллиондаған жылдар бойындағы эволюция нәтижесінде түрлердің мүшелері жыртқыштардан инстинктивті қорқынышқа ие болатынын айтады және осы қорқынышты бейнелерді көркемдік немесе мәдени тұрғыдан біріктіру арқылы аждаһа бейнесінің және, мүмкін, басқа да гибридтік жаратылыстардың қалай пайда болатынын ұсынады. Соңында ол мұндай бейнелердің мәдениеттің әртүрлі кезеңдерінде әртүрлі қабылдану себептерін әлеуметтанулық тұрғыдан қарастырады. Осы арқылы қытай аждаһаларының жақсылықтың және үкіметтің символы саналатынын, ал еуропалық аждаһалардың көпшілігінің (барлығы емес) зұлымдық пен хаосты бейнелейтінін түсіндіруге тырысады.
An Instinct for Dragons is a book by University of Central Florida anthropologist David E. Jones, in which he seeks to explain the universality of dragon images in the folklore of human societies. In the introduction, Jones conducts a survey of dragon myths from cultures around the world and argues that certain aspects of dragons or dragon like mythical creatures are found very widely. He claims that even the Inuit have a reptilian dragon like monster, even though (living in a frigid environment unsuited for cold blooded animals) they had never seen an actual reptile. Jones then argues against the common hypothesis that dragon myths might be motivated by primitive discoveries of dinosaur fossils (he argues that there are widespread traits of dragons in folklore which are not observable from fossils), and claims that the common traits of dragons seem to be an amalgam of the principal predators of our ancestral hominids, which he names as the raptors, great cats (especially leopards) and pythons. The hypothesis to which Jones conforms is that over millions of years of evolution, members of a species will evolve an instinctive fear of their predators, and he proposes ways in which these fearful images may be merged in artistic or cultural expression to create the dragon image and, perhaps, other kinds of hybrid monster. Finally he suggests sociological reasons for why such images may be perceived differently at different stages of a culture to try to explain why Chinese dragons are considered basically good and representative of government, but the great majority (although not all) European dragons are evil and often represent chaos.
Қабылдау
Джонстың теориясына Пауль Джордан Смит 2002 жылғы «Батыс фольклоры» журналының көктемгі санындағы мақаласында және басқа авторлар да қарсылық білдірді. Джордан Смит айдаһар мифтерінің мәдениеттен мәдениетке қалай таралуы мүмкін еместігін дәлелдеуге ұсынылған дәлелдердің жеткіліксіздігін сынады. Ол сондай-ақ, ата-бабалық гоминидтердің қорқынышы адам миына енгізілгенін көрсету мүмкін емес екенін айтады. Ол шолуын аяқтағанда: «Дороти Паркер айтқандай, бұл кітапты жеңіл-желпі тастамай, зор күшпен лақтыруға болатын еді. Бірақ, шын мәнінде, тіпті оған да энергия жұмсаудың қажеті жоқ», – деп жазады. Д. Огден Джонстың идеялары «драконды өлтіру туралы әңгімелердің барлық жерде кездесуін ескерсек, ойға ортақ болатын нәрсе» деп жазады. Ол сондай-ақ, Джонстың қиялға келген мысық, жылан және жыртқыш құстың қосындысының көбінесе орта ғасырлық бейнелерге негізделген батыс стереотипі екенін және Джонстың ұқсас бейнелерді жеткілікті зерттеусіз іздегенін қосады. Атап айтқанда, Огден грек-рим мифологиясындағы дракондар Джонстың прототипіне сай келмейтінін, әдетте гибридтік құрамдас бөліктерінің бірі немесе бірнешеуі болмайтынын (Тифонды қоспағанда, бірақ ол Джонстың үш жануарынан гөрі көптеген жануарларды біріктіреді) атап өтеді.