Үнді рухани көшбасшысы Бхактивинода Тхакур және Гаудия Вайшнавтығының жаңғыруы

Кіріспе

Үндістандық рухани көшбасшы

Бхактивинода Тхакур (,) (2 қыркүйек 1838 – 23 маусым 1914), туған Кедарнатх Датта (Kedāra nātha Datta,), – үнді индуист философы, гуру және Гаудия Вайшнавизмнің рухани реформаторы. Ол 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Үндістанда оның қайта жандануына ықпал етті және замандас ғалымдар оны сол заманның Гаудия Вайшнав көшбасшысы деп атады. Ол ұлы Бхактисиддханта Сарасватимен бірге Гаудия Вайшнавизмді Батыста тарату және оның жаһандық таралуын бастады. Өзінің еңбектерінде ол Батыс ақылы мен дәстүрлі сенімді үйлестіру міндетін атқарды, заманауи сын тұрғысынан талдау мен индуизм мистицизмін біріктірді. Кедарнатхтың рухани ізденісі оны 29 жасында Чайтанья Махапрабхудың (1486–1533) ізбасары болуға жеткізді. Ол Чайтаньяның ілімдерін зерттеуге және оларды іске асыруға өзін арнады, Бенгалиядағы Чайтанья Вайшнав қозғалысының көшбасшысы болды. Өмірінің соңында Бхактивинода нама хатта құрып, басқарды – бұл Чайтаньяның теологиясы мен практикасын ауылдық және қалалық Бенгалияда уағыздар, баспа материалдары және өзінің шығармаларынан құралған бенгал әндері арқылы таратуға бағытталған уағыз бағдарламасы. Ол сондай-ақ апасмапрадаялар деп аталатын, яғни бастапқы Чайтанья ілімдерінің көптеген бұрмалауларына қарсы тұрды. Ол Набадуипке жақын Майапурда Чайтаньяның туған жерін қайта ашты және оны әйгілі храммен атап өтті. Бхактивинода Тхакур 1880 жылы өзінің еңбектерінің көшірмелерін АҚШ-тағы Ральф Уолдо Эмерсонға және Еуропадағы Рейнхольд Ростқа жіберіп, Чайтаньяның ілімдерін Батыста таратуға жетекшілік етті. Бхактивиноданың Гаудия Вайшнавизмді қайта жаңғыртуы ХХ ғасырдың басындағы Үндістанның уағыздық миссияларының бірі – Гаудия Матаның құрылуына әкелді, оны оның ұлы және рухани мұрагері Бхактисиддханта Сарасвати басқарды. Бхактисиддхантаның шәкірті А. С. Бхактиведанта Свами (1896–1977) 1966 жылы АҚШ-та ИСККОН немесе Харе Кришна қозғалысын құрғанда, өз гуруының Батысқа бағытталған миссиясын жалғастырды, содан кейін Гаудия Вайшнавизмді бүкіл әлемге таратты.

Bhaktivinoda Thakur (, ) (2 September 1838 – 23 June 1914), born Kedarnath Datta (Kedāra nātha Datta, ), was an Indian Hindu philosopher, guru and spiritual reformer of Gaudiya Vaishnavism who effected its resurgence in India in late 19th and early 20th century and was called by contemporary scholars as a Gaudiya Vaishnava leader of his time. He is also known along with his son Bhaktisiddhanta Sarasvati, with initiating the propagation of Gaudiya Vaishnavism in the West and its global spread. He tackled the task of reconciling Western reason and traditional belief, by accommodating both modern critical analysis and Hindu mysticism in his writings. Kedarnath's spiritual quest led him at the age of 29 to become a follower of Chaitanya Mahaprabhu (1486–1533). He dedicated himself to the study and practice of Chaitanya's teachings, emerging as a leader within the Chaitanya Vaishnava movement in Bengal. In his later years Bhaktivinoda founded and conducted nama hatta – a travelling preaching program that spread theology and practice of Chaitanya throughout rural and urban Bengal, by means of discourses, printed materials and Bengali songs of his own composition. He also opposed what he saw as apasampradayas, or numerous distortions of the original Chaitanya teachings. He is credited with the rediscovery of the lost site of Chaitanya's birth, in Mayapur near Nabadwip, which he commemorated with a prominent temple. Bhaktivinoda Thakur led the spread of Chaitanya's teachings in the West, in 1880 sending copies of his works to Ralph Waldo Emerson in the United States and to Reinhold Rost in Europe. The revival of Gaudiya Vaishnavism effected by Bhaktivinoda spawned one of India's preaching missions of the early 20th century, the Gaudiya Matha, headed by his son and spiritual heir, Bhaktisiddhanta Sarasvati. Bhaktisiddhanta's disciple A. C. Bhaktivedanta Swami (1896–1977) continued his guru Western mission when in 1966 in the United States he founded ISKCON, or the Hare Krishna movement, which then spread Gaudiya Vaishnavism globally.

Бенгалиялық қайта өрлеу және бхадралок

Кедарнатх Датта Бенгалияның қайта өрлеу дәуірінде өмір сүрген және дәстүрлі индуистік нанымдар мен әдет-ғұрыптарды ұтымды етуге тырысқан бенгалиялық зиялы ақсүйектердің қайаста қауымынан шыққан. Кедарнат 1838 жылы Бенгалия тарихында бхадралок қауымының пайда болуы мен ықпалымен ерекшеленген кезеңде дүниеге келді. Бхадралок, «жақсы немесе құрметті адамдар» дегенді білдіреді, бұл батыс білімі мен ағылшын және басқа тілдерді меңгеруді талап ететін қызметтерде британдық әкімшілікке қызмет еткен бенгалиялықтардың (хиндулардың) тобы болды. Британдықтардың батыс құндылықтарына, соның ішінде Үндістанның мәдени және діни дәстүрлеріне деген кемсіз көзқарасына тап болған бхадралоктар өз діні мен әдет-ғұрыптарының негіздерін сұраққа тартып, қайта қарастыра бастады. Олардың индуизмді батыс көзқарасымен үйлестіру үшін оны ұтымды етуге және жаңғыртуға жасаған тырысыстары бенгалиялық қайта өрлеу деп аталатын тарихи кезеңді тудырды. Бұл үрдіс Үндістанда да, Батыста да қазіргі индуизмді формасы мен жекелігі жоқ құдай туралы түсінік беретін Адвайта Ведантамен теңестіруге әкелді, оның жақтастары оны «мәңгілік философия» және «діндердің анасы» деп атады. Нәтижесінде, индуизмнің басқа мектептері, соның ішінде бхакти, бенгалиялық индуистік орта таптың санасында біртіндеп ұмытылып, «бос ритуалдар мен беймәлім табынудың реакциялық және тоңған жиынтығы» ретінде қарастырылды.

Туу және балалық шақ

Кедарнат 1838 жылдың 2 қыркүйегінде қазіргі Колкатаның солтүстігіндегі Бенгалиядағы Ула ауылында (қазіргі Бирнагар) дүниеге келген. Әкесі Ананд Чандра Датта да, анасы Жагат Мохини Деви де қайаста текті отбасылардан шыққан. Ауылдық мектепте білім алғаннан кейін, ол Калькуттадағы индус колледжінде оқуын жалғастырды, онда заманауи батыс философиясымен және теологиясымен танысты. Сол жерде ол Бенгалияның қайта жаңғыру дәуірінің әдеби және зиялы тұлғалары – Ишвар Чандра Видьясагар, Банким Чандра Чаттопадхяй және Сисир Кумар Гош сияқты жақын достар тапты. Жастығында ол түрлі діндер мен философиялық жүйелерді, үнді және батыс жүйелерін зерттеуге және салыстыруға көп уақыт жұмсады, олардың арасынан толыққанды, шынайы және интеллектуалды тұрғыдан қанағаттандыратын жол табуға тырысты. 18 жасында Бенгалия мен Орисаның ауылдық аймақтарында мұғалім болып жұмыс істеді, содан кейін Британдық Радждың сот қызметіне орналасты, 1894 жылы аудандық судья болып зейнетке шықты. Чайтанья Махапрабху (1486–1533) заманынан бастап, Датта әулеті Вайшнавтар болып саналды және олардың қатарында Нитьянанда Прабхудың серігі Кришнананда да болды. Кедарнаттың анасы Жаған Мохини Деви (туған аты Митра) – 18 ғасырдың заминдары (жер иелері) Рамешвар Митраның ұрпағы. Кедаранат өзінің автобиографиясында «Свалихита живаниде» әкесі Ананд Чандра Даттаны «тура, таза, дінге берілген адам» деп сипаттайды, ал анасын – «көптеген ерекше қасиеттері бар салмақты әйел» дейді. Кедарнат Ананд Чандра мен Жагат Мохинидің алты баласының үшіншісі болды. Одан бұрын ағалары Абайкали (Кедарнат туғанға дейін қайтыс болды) және Калипрасанна, ал кейін үш кіші інісі: қарындасы Хемлата және ағалары Харидас және Гауридас дүниеге келді. Кедарнат анасының қамқорлығын сезінді, ол оның амандығы үшін дұға етті. Ол дүниеге келгенге дейін, қаржылық қиындықтар ата-анасын Калькуттадан Улаға көшіруге мәжбүр етті, ол анасының әжесі Ишвар Чандра Мустауфидің сарайында туып өсті, ол жомарттығымен танымал жер иесі еді. Бес жасынан бастап Кедарнат Уладағы ауыл мектебіне барып оқыды. Кейін, ол жерде ағылшын тілі мектебі ашылғанда, ағылшын тіліне қызығушылық танытып, сабақтарға түскі үзілісте қатысты, сонда мектеп директоры Ананд Чандраны баласын онда оқытуға көндірді. Жеті жасында Кедарнатты Кришнанагардағы басқа ағылшын мектебіне ауыстырды. Келесі жылдары Кедарнаттың отбасына бір-бірден апаттар оқырды. Оның үш ағасы холерадан қайтыс болды, одан кейін әкесі Ананд Чандра да қайтыс болды. Жесір анасының қаржылық жағдайы нашарлап, анасының әжесі Ишвар Чандраның қатаң тұрақты қоныстану заңына байланысты үлкен қарыздар жиналып, банкротқа ұшырады. 1850 жылы, Кедарнат 12 жасқа толғанда, жоғарғы сыныптағы индуистік әдет-ғұрыптарға сәйкес, Жагат Мохини оны Ранахаттың бес жасар Шаймани Митрасына үйлендірді, осылайша Кедарнаттың өз отбасының жаман тағдырымен байланысын үзіп, оны қайын жұртының жақсы кармасымен алмастыруға үміттенді. Тойдан кейін көп ұзамай Ишвар Чандра қайтыс болып, екі кішкентай баласы бар жесір әйелге қиын мүлікке жауапкершілік жүктеді. Кедарнат еске алады: Осы қиындықтар Кедарнатты өмірдің мәнін сұрауға және адамның қайғы-қасіретінің себептерін ойлануға мәжбүр етті. Ол дәстүрлі түсіндірулерге көнбеді және ауыл ғибадатханаларында табынылатын көптеген индуистік құдайлар мен құдайлардың шынайылығына күмәндана бастады. Діни нанымдардан бастап тантрикалық тәжірибелерге, жын-шайтанды қууға, ырым-жырымдарға және атеизмге дейінгі қарама-қайшылықты көзқарастарға тап болған Кедарнат көңілі қалғандықтан және философиялық шатасуға түсті. Сол кезде ол бір қарт әйелмен кездесіп, Рама есімін жаттауға кеңес берді, бұл оған үлкен әсер етіп, өмірі бойы сақтап келген Вайшнав дінінің тұқымын септі. Жаңа міндеттер мен жауапкершіліктер Кедарнатты алғаш рет Калькуттаға баруға итерді. Сапар оның еуропалық өмір мен әдет-ғұрыптарға деген қызығушылығын арттырды. Ол Улаға оралғанда, бабасынан мұра еткен мүлікті сақтап қалу үшін күресін жалғастырды. Бұл оның біліміне кері әсер етті. Ақырында, 1852 жылы оның анасының ағасы, атақты ақын және газет редакторы Кашипрасад Гош Улаға келді және талантты баланы көргеннен кейін, Жагат Мохиниді Кедарнатты Калькуттаға оқуын жалғастыруға жіберуге көндірді. 1852 жылдың қараша айында Кедарнат анасы мен әпкесін Улада қалдырып, Гоштің Бедон көшесіндегі үйіне көшіп келді.

Kedarnath was born on 2 September 1838 in the village of Ula (presently Birnagar) in Bengal, some north of modern day Kolkata. Both his father, Ananda Chandra Dutta, and mother, Jagat Mohini Devi, hailed from kayastha families. After a village schooling, he continued his education at Hindu College in Calcutta, where he acquainted himself with contemporary Western philosophy and theology. There he became a close associate of literary and intellectual figures of the Bengali Renaissance, such as Ishwar Chandra Vidyasagar, Bankim Chandra Chattopadhyay, and Sisir Kumar Ghosh.' In his youth he spent time researching and comparing various religious and philosophical systems, both Indian and Western, with a view of finding among them a comprehensive, authentic and intellectually satisfying path. At 18, he began a teaching career in rural areas of Bengal and Orissa until he became an employee with the British Raj in the Judicial Service, from which he retired in 1894 as District Magistrate. From the time of Chaitanya Mahaprabhu (1486–1533), the paternal Datta lineage were Vaishnavas and counted among their ranks Krishnananda, an associate of Nityananda Prabhu. Kedarnath's mother, Jagan Mohini Devi (born Mitra), was a descendant of Rameshwar Mitra, a zamindar (landowner) of the 18th century. Kedaranath in his autobiography Svalikhita jivani refers to his father, Anand Chandra Dutta, as a "straightforward, clean, religious man" and describes his mother as "a sober woman possessed of many unique qualities". Kedarnath was the third of six children of Anand Chandra and Jagat Mohini, preceded by older brothers Abhaykali (died before Kedarnath's birth) and Kaliprasanna and followed by three younger siblings: sister Hemlata and brothers Haridas and Gauridas. Kedarnath evoked affection of his mother, who prayed for his survival. Prior to his birth, financial circumstances had forced his parents to relocate from Calcutta to Ula, where he was born and grew up in the palace of his maternal grandfather, Ishwar Chandra Mustauphi, a landowner known for his generosity. From the age of five, Kedarnath attended the village school in Ula. Later, when an English school opened there, he showed interest in the English language, attending the classes during lunch, that the headmaster of the school convinced Anand Chandra to let the boy study there. At the age of seven Kadarnath was transferred to another English school in Krishnanagar. In the following years Kedarnath's family faced a series of calamities. All three of his brothers died of cholera, soon followed by their father, Anand Chandra. The financial situation of his widowed mother worsened as his maternal grandfather, Ishwar Chandra, incurred huge debts due to the oppressive Permanent Settlement Act and ended up bankrupt. In 1850, when Kedarnath was 12, in accordance with the upper class Hindu customs Jagat Mohini married him to a five year old Shaymani Mitra of Ranaghat, hoping to sever Kedarnath's connection with the ill fate of his own family and replace it with the good karma of the in laws. Soon after the wedding Ishwar Chandra died, leaving the responsibility for his troubled estate on the widow with two young children. Kedarnath recalls:

These hardships made Kedarnath question the meaning of life and ponder over reasons for human sufferings. He felt unconvinced by conventional explanations and started doubting the reality of the many Hindu gods and goddesses worshiped in village temples. Exposed to contradictory views ranging from religious beliefs to tantric practices, exorcism, superstitions and atheism, Kedarnath found himself in a state of disappointment and philosophical confusion. It was at that time that an encounter with a old woman who advised him to chant the name of Rama made an impact on him, planting the seed of the Vaishnava faith that he maintained throughout his life. New challenges and responsibilities caused Kedarnath to visit Calcutta for the first time. The trip, further developed his curiosity for European life and customs. Back in Ula he continued struggling to maintain the property inherited from his grandfather. This took a toll on his education. Finally, in 1852 his maternal uncle, Kashiprasad Ghosh, a famous poet and newspaper editor, visited Ula and, impressed with the talented boy, convinced Jagat Mohini to send Kedarnath to Calcutta to further his studies. In November 1852, leaving his mother and sister behind in Ula, Kedarnath moved to Ghosh's house on Beadon Street in the middle of Calcutta.

Калькуттадағы білім беру

Калькутта – көпмәдениетті қала еді, ол Кедарнат үшін жаңа тәжірибе болды. Оның анасының інісі Кашипрасад Гош, Калькуттадағы индуистік колледждің түлегі, батыстықтандыруды қолдаушы, ағылшын тіліндегі «Инду Интеллигенс» журналының редакторы, бхадралоктың идеяларын таратушы және патриот ақын, тіпті британдықтар тарапынан танылған. Кедарнат 1858 жылға дейін Кашипрасад Гошпен бірге тұрды, бхадралоктың өмір салтына ден қойып, батыс философиясы, поэзиясы, саясаты және діні саласындағы мәтіндерді зерттеді. Кадарнат 1852-1856 жылдары индуистік қайырымдылық институтында оқыды. Сол жерде ол сол кездегі бхадралок индустар зиялыларының бірі Ишвар Чандра Видьясагармен (1820–1891) танысты, ол оның ұстазы, кеңесшісі және өмір бойына досы болды. Оқуда, әсіресе ағылшын тілі мен жазуда өте жақсы нәтижелер көрсеткенімен, Кедарнат өзінің өлеңдері мен мақалаларын жаза бастады. Кашипрасадтың үйіне жиі келетін Кристо Дас Пал, Шамбу Мухопадхяй, Банешвар Видияланкар және басқалардың пікірлеріне бейімделген Кедарнат «Хинду Интеллигенс» журналына тұрақты түрде мақалалар жазып, бхадралок көзқарасынан заманауи әлеуметтік және саяси мәселелерді сынады. Соңында, біліміне жетілгендігіне сенімді болған Кедарнат 1856 жылы Калькуттадағы индуистік колледжге түсті, онда келесі екі жыл бойы Ишвар Чандра Видьясагардың басшылығымен Кешуб Чандра Сен, Набагопал Митра және Рабиндранат Тагордың ағалары Сатиендранат пен Ганендранат сияқты көрнекті сыныптастарымен бірге оқуын жалғастырды. Бхадралок қауымының зияткерлік құндылықтарына енген Кедарнат сыныптастарымен бірге британдық парламентарий және құлдырауға қарсы күрескер Джордж Томпсоннан (1804–1878) публикалық сөйлеу сабақтарын алды. Сонымен қатар, Кедарнат өзінің алғашқы маңызды әдеби туындысын – екі томдық тарихи поэма «Пориаданы» жариялады, ол оған ақын ретінде атақ пен кіріс әкелді. Калькуттаның қиын жағдайлары мен нашар судың салдарынан Кедарнаттың денсаулығы нашарлады. Ол емделу үшін анасы мен қарындасына Улаға жиі барып тұрды. Бірақ 1856 жылы Ула ауылында холера эпидемиясы болғанда, оның қарындасы Хемлата қайтыс болды, ал анасы аман қалды. Кедарнат анасы мен әжесін Калькуттаға алып келді. Уланың қирауы Кедарнаттың өмірге деген көзқарасын өзгертіп жіберді. Ол былай деп жазды:

Calcutta was a multicultural city, different from Kedarnath's experience. His maternal uncle Kashiprasad Ghosh, a graduate of the Hindu College of Calcutta, was a champion of Westernisation, the editor of the English language Hindu Intelligencer, a journal which propagated the ideas of the bhadralok, and a patriotic poet praised even by the British. Kedarnath stayed with Kashiprasad Ghosh until 1858 and became steeped in the lifestyle of the bhadralok and immersed in studying a range of Western philosophical, poetic, political, and religious texts. Kadarnath studied at the Hindu Charitable Institute between 1852 and 1856. There he met one of the bhadralok Hindu intellectuals of the time, Ishwar Chandra Vidyasagar (1820–1891), who became his tutor, his mentor, and a lifelong friend. While excelling in his studies, especially in the English language and writing, Kedarnath started writing his own poems and articles. Exposed to and influenced by the views of the acquaintances of Kashiprasad who frequented his home, Kristo Das Pal, Shambhu Mukhopadhyay, Baneshwar Vidyalankar, and others – Kedarnath started regularly contributing to the Hindu Intelligencer, critiquing contemporary social and political issues from a bhadralok viewpoint. Eventually, Kedarnath felt confident enough in his studies and in 1856 enrolled in the Hindu College (Calcutta) where for the next two years he continued his studies under Ishwar Chandra Vidyasagar in the company of remarkable classmates such as Keshub Chandra Sen, Nabagopal Mitra, and the elder brothers of Rabindranath Tagore: Satyendranath and Ganendranath. Becoming involved in the intellectual values of the bhadralok community, Kedarnath along with his classmates started taking public speaking lessons from the British parliamentarian and abolitionist George Thompson (1804–1878). At the same time, Kedarnath published his first major literary work, a two volume historical poem titled The Poriade, which earned him both a name as a poet and some income. Kedarnath's health deteriorated due to poor drinking water and the challenging environment of Calcutta. He made regular visits to his mother and sister in Ula for recovery and convalescence. However, when in 1856 an outbreak of cholera wiped out the whole village of Ula, killing his sister Hemlata and sparing his mother, Kedarnath took her along with his grandmother to Calcutta for good. The devastation of Ula marked a turning point in Kedarnath's attitude to life. He writes:

Бағдарсыздыққа ұшыраған ол Тагор бауырластарымен достығында көмек тапты. Сол жерде ол қиын жағдайдан шығып, өмірге әлеуметтік және саяси емес, діни тұрғыдан қарауға көшті. Движендранат Тагормен бірге Кедарнат санскритті және Кант, Гёте, Гегель, Шведенборг, Юм, Вольтер және Шопенгауэр сияқты авторлардың діни жазбаларын зерттеді, сондай-ақ Брахмо Самадж кітаптарына қызығушылық танытты, бұл оның индуизмге деген қызығушылығын қайта оятты. Сонымен қатар, Кедарнат күн сайын Бостонның Америкалық унитариандық қауымдастығынан келген Чарльз Даллмен кездесіп, білім алмасты. Даллдың басшылығымен Кедарнат Киелі кітапты және Ченнинг, Эмерсон, Паркер және басқалардың унитариандық жазбаларын зерттеді. Унитариан діни ілімдерінің либерализміне қызығушылық танытқан жас Кедарнат Құранды да зерттеді. Жасы келген анасы мен жас әйелін асырауға байланысты қаржылық қиындықтар Кедарнатты жұмыс іздеуге мәжбүр етті. Калькуттада жақсы жалақы алатын, әсіресе оның жоғары моральдық қағидаларына сай келетін жұмыс табу өте қиын болды. Бірнеше сәтсіз ұстаздық тәжірибеден кейін және қарызға батып, Кедарнат анасы мен әйелімен бірге Орисадағы әкесінің атасы Раджбаллабхтың шақыруын қабылдап, 1858 жылдың көктемінде Орисаның Чутимангал ауылына аттанды.

Ориссада оқыту (1858-1866)

Чутимангалда Кейдарнатх Датта ағылшын тілі мұғалімі ретінде мансабын бастады – бірінші жергілікті ауыл мектебінде, ал кейін біліктілік емтиханын тапсырғаннан соң Каттактағы мектепте. 1862 жылдан 1865 жылға дейін Бадрактағы Бадрак орта мектебінің (қазіргі Зилла мектебі) алғашқы директоры болды. Оның қаржылық жағдайы жақсарды, соның арқасында ол зерттеуге, жазуға және дәріс беруге көбірек уақыт бөле алды. Бұл Кейдарнатты жергілікті бхадралок қауымының зияткерлік және мәдени өкілі ретінде бекітті, жақын арада діни және философиялық тақырыптар бойынша сөздеріне және жеке оқытуына қызығушылық танытқан шәкірттер тобы қалыптасты. 1860 жылдың тамызында оның тұңғыш ұлы Аннада Датта дүниеге келді. Оның тууына он ай өткен соң Кейдарнатхтың әйелі қайтыс болды. 23 жасында жесір қалған Кейдарнатх Жақпордағы Гангамой Ройдың қызы Бхагавати Девиге үйленді. Ол оның өмірлік серігіне айналып, тағы он үш баланың анасы болды. Бардхаман кіріс кеңсесінің бас хатшысы лауазымында қысқа ғана уақыт жұмыс істегеннен кейін, Кейдарнатх жалдаушының қызметінен моральдық тұрғыдан да, қауіпсіздік тұрғысынан да ұтылып, басқа жерде аз табысқа ие болғанымен, көңілі көбірек көтеретін хатшы қызметін таңдады. Осы сыртқы оқиғалар мен мораль мен қажеттілік арасындағы ішкі күрес Кейдарнатты христиандық және вайшнавизмде қабылданған Құдай туралы тартымды түсінік іздеуге итермеледі. Осы өмірінің кезеңін Гаудия Вайшнавизмі мен әсіресе Чайтанья Махапрабхудың (1486–1533) тұлғасы мен үйретіктеріне деген қызығушылық белгіледі. Кейдарнатх Гаудия Вайшнавтардың негізгі кітаптары – Чайтанья Чаритамрита мен Бхагавата Пурананың көшірмесін алуға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Дегенмен, Чайтаньяның үйретіктеріне және Кришнаға, Құдайдың жеке түріне деген махаббат мысалына, сондай-ақ Чайтаньяның инабаттылығы мен адалдығына деген қызығушылығы оның өмірі мен миссиясының шешуші тақырыбына айналды. Бұл кезең Кейдарнатхтың әдеби қабілетінің дамуымен де ерекшеленді. Жаңа кеңсе жұмысының тыныштығын пайдаланып, ол Милтон мен Байронның стилін бенгал өлеңіне енгізген поэтикалық өлшемі үшін мақтауға ие болған Виджанаграма және Саньяси атты бенгал өлеңдерін жазды. Ол сонымен қатар вайшнавизм туралы мақала және «Біздің қажеттіліктеріміз» атты кітап жазды. Бхагавати Деви Кейдарнатхтың екінші баласы, қызы Саудхаманиді (1864) дүниеге келтірген кезде, өсіп келе жатқан отбасының тұрақты табысын қамтамасыз ету қажеттілігі Кейдарнатхты британ үкіметінде жұмыс іздеуге итермеледі.

In Chutimangal, Kedarnath Datta was able to begin his career as an English teacher – first at the local village school, and then, after passing a qualifying examination, at a school in Cuttack. From 1862 until 1865 he served as the first headmaster of Bhadrak High School (currently Zilla School) in Bhadrak. His finances improved, allowing him to dedicate more time to studying, writing, and lecturing. This established Kedarnath as an intellectual and cultural voice of the local bhadralok community, and soon a following of his own formed, consisting of students attracted by his discourses and personal tutorship on religious and philosophical topics. In August 1860 his first son, Annada Datta, was born. His birth was followed by the death of Kedarnath's wife ten months later. Widowed and with an infant on his hands at twenty three, Kedarnath married Bhagavati Devi, a daughter of Gangamoy Roy of Jakpore. She would become his companion and the mother of his other thirteen children. After a short tenure at a lucrative position as the head clerk at the Bardhaman revenue collector's office, Kedarnath felt morally compromised as well as insecure with the position of a rent collector and settled for a less profitable but more agreeable occupation as a clerk elsewhere. These external events as well as the internal conflict between morality and need moved Kedarnath towards introspection in search for a more appealing concept of God, as accepted in Christianity and Vaishnavism. Marking this period of his life was Kedarnath's interest in Gaudiya Vaishnavism and particularly in the persona and teachings of Chaitanya Mahaprabhu (1486–1533). Kedarnath tried to acquire a copy of Chaitanya Caritamrita and the Bhagavata Purana, principal scriptures for Gaudiya Vaishnavas, but failed. However, his interest in Chaitanya's teaching and example of love for Krishna, the personal form of God, coupled with Chaitanya's grace and ethical integrity became the decisive theme of his life and mission. This period was also marked with Kedarnath's budding literary gift. Taking advantage of the tranquility of his new clerical job, he composed the Bengali poems Vijanagrama and Sannyasi, lauded for their poetic meter, which incorporated the style of Milton and Byron into Bengali verse. He also authored an article on Vaishnavism as well as a book, Our Wants. As Bhagavati Devi gave birth to Kedarnath's second child, daughter Saudhamani (1864), the need to secure a more stable income for his growing family made Kedarnath seek a job with the British government.

Мемлекеттік қызмет (18661893)

1866 жылдың ақпан айында Кедарнатх Датта досының көмегімен Бихардың Саран ауданындағы Чхапра қаласында "Расталған кепілдіктердің арнайы тіркеушісі – уәкілетті судья және аудандық инспектор" лауазымына тағайындалды. Колониялық Бенгалияда атқарушы үкіметтік қызметте жұмыс істеу, бхадралоктармен (жоғарғы басқарушы лауазымдарды британдықтар ұстағаннан басқа) жұмыс істеу – ізделіс тудыратын жетістік еді. Ол қаржылық тұрақтылықты, әлеуметтік мәртебені және зейнеткерлікке қауіпсіз шығуды қамтамасыз етті. Келесі 28 жыл ішінде Кедарнатх азаматтық қызметте алтыншы сатыдан екінші сатыға дейін көтеріліп, билікке ие болды. Кедарнатх британдық билік алдында жауапкершілігі жоғары, тиімді қызметкер және адал адам ретінде танылды. Оның мемлекеттік қызметі оны және оның отбасын Бихар, Бенгалия және Одишаның жиырма түрлі жеріне алып жүрді. Бұл оған түрлі мәдениеттерді, тілдерді және діндерді зерттеуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, ол тілдерді тез үйрену қабілетін көрсетті, қысқа мерзімде мемлекеттік міндеттері үшін қажетті урду және парсы тілдерін меңгерді. Вайшнавтық ізденістері үшін ол Санскритті де үйренді, оның көмегімен "Бхагавата Пурананы" дәстүрлі түсіндірмелермен бірге оқып, өзінің санскрит поэзиясын жазуға қол жеткізді. Кедарнатх ұзаққа созылған қызбадан және ішек қабынуынан зардап шеккен кезде, төленген демалысқа шығып, Матура мен Вриндаванаға – Гаудия Вайшнавтар үшін қасиетті орындарға сапар шекті. Оның Чайтанья-вайшнавизмге деген қызығушылығы арта түсті. Сегіз жыл іздегеннен кейін, 1868 жылы ол Кришнадаса Кавираджаның "Чайтанья Чаритамрита" атты Чайтаньяның өмірбаянының көшірмесін және "Бхагавата Пурананың" аудармасын тапты. Ол Чайтаньяның ілімін бағалай бастады, бірақ Бхагавата Пуранада сипатталған Чайтаньяның Құдайы Кришнаның "негізінен жамандық жасаушы" деген кең таралған түсінігімен келісуге тырысты. Ол сенім мен ақыл-ойдың екеуі де діни тәжірибеде өз орнына ие екенін және екеуін де толығымен жоюға болмайтындығын түсінді. Кедарнатх ұзақ іздеген кітапты оқығанда болған өзгерісін былай сипаттайды: Чайтаньяны өзінің зияткерлік және рухани ізденісінің соңғы мақсаты ретінде қабылдап, Кедарнатх көп ұзамай оның ілімі туралы қоғамдық лекциялар оқыды, оның ең танымал сөзі – "Бхагават: Оның философиясы, этикасы және теологиясы" – оның жаңадан тапқан діни сенімін алғаш рет жариялады. "Бхагаватта" батыстық мәдени жаулап алуға және оның ықпалына түскен бхадралоктарға бағытталған, шеберлікпен ағылшын тілінде жеткізілді. Кедарантх қазіргі заманғы ой-сананы Вайшнавтық дәстүрмен келістіруге және "Бхагаватты" индуистік философиядағы басты орынға қайтаруға тырысты. Чайтанья мен Бхагаватаның ілімінен алған шабыты Кедарнатхтың келесі жұмыс орнына Джаганнатх Пуриге ауысуын құт-берекелі деп қабылдауына себеп болды. Пури Чайтаньяның өмірінің көп бөлігінде тұрған және басты Вайшнав қасиетті орны – Джаганнатх храмының орналасқан жері еді.

In February 1866 Kedarnath Datta received, with a friend's help, a position with the Registrar's office as a "Special Deputy Registrar of Assurances with Powers of a Deputy Magistrate and Deputy Collector" in Chhapra in the Saran district of Bihar. In colonial Bengal a job at the executive government service, staffed by the bhadralok (except for the top management tier, occupied by the British), was the coveted achievement. It ensured one's financial security, social status, and protected retirement. During the next twenty eight years, Kedarnath rose through the ranks of civil service from sixth grade to second grade, which entailed authority. Kedarnath gradually established himself with the British authorities as a responsible and efficient officer and a man of integrity. The course of his government service took him and his growing family to twenty different locations in Bihar, Bengal, and Orissa. This allowed him to study different cultures, languages, and religions. He also showed himself a linguistic savant, within a short time learning Urdu and Persian, required for his government duties. He also mastered Sanskrit for his Vaishnava pursuits, enough to be able to read the Bhagavata Purana with traditional commentaries and to write his own Sanskrit poetry. When Kedarnath suffered from prolonged bouts of fever and colitis, he took advantage of the paid sick leave to visit Mathura and Vrindavana – sacred places for Gaudiya Vaishnavas. His interest in Chaitanya Vaishnavism grew. After an eight year search, in 1868 he found a copy of Chaitanya's biography Chaitanya Caritamrita by Krishnadasa Kaviraja and a translation of the Bhagavata Purana. He became appreciative of Chaitanya's teaching but struggled to reconcile it with the prevalent perception of Krishna, Chaitanya's God described in the Bhagavata Purana, as "basically a wrong doer." He concluded that both faith and reason have their respective, complementary places in religious experience, and neither can be ousted from it altogether. Kedarnath describes the transformation he went through while reading the long sought after scripture:

Accepting Chaitanya as the final goal of his intellectual and spiritual quest, Kedarnath soon started delivering public lectures on his teachings, culminating in his famous speech The Bhagavat: Its Philosophy, Ethics and Theology – his first public announcement of his newly found religious allegiance. In The Bhagavat, delivered in masterful English but directed at both the Western cultural conquest and the bhadralok that conquest influenced, Kedarantha attempted to reconcile modern thought and Vaishnava orthodoxy and to restore the Bhagavata to its preeminent position in Hindu philosophy. His newfound inspiration in the teachings of Chaitanya and the Bhagavata made Kedarnath receive his next job transfer to Jagannath Puri as a blessing – Puri was Chaitanya's residence for most of his life, and the shelter of the principal Vaishnava shrine, the Temple of Jagannath.

Пуридегі қызмет (1870-1875)

1803 жылы Орысса мемлекетін Британия басып алғаннан кейін, Үндістандағы британдық әскердің қолбасшысы, маркиз Велсли жарлық арқылы «Жаганнатх ғибадатханасының қауіпсіздігін қорғау және оған табынушылардың діни сезімдерін құрметтеуде» «жоғары дәрежедегі дәлдік пен сақтық» талабын қойды. Бұл саясат британдық әскердің индуист діни шерулеріне сүйемелдеуіне дейін сақталды. Алайда, Үндістанда да, Британияда да христиан миссионерлерінің қысымымен 1863 жылы бұл саясат тоқтатылып, ғибадатхана басқаруы жергілікті брахмандарға тапсырылды, бұл көп ұзамай оның құлдырауына әкелді. 1870 жылы Кедарнатхты Пуриге жіберген кезде, оған қасиетті орында тәртіпті сақтау және мерекелер кезінде паломниктерге тамақ, тұру және медициналық көмек көрсету міндеті жүктелді. Үкімет сондай-ақ Кедарнатхты британдықтарды құлатуға ниеттенген және өзін аватар деп жариялаған Бишкишан басқаратын, Атибадилер деп аталатын ерекше вайшнав сектасын тоқтату үшін құқық қорғау органы ретінде тағайындады, және Кедарнатх бұл міндетті орындады. Бірақ үкіметтік міндеттермен айналысқанда, Кедарнатх бос уақытын Гаудия Вайшнавизміне деген жаңа құштарлығын дамытуға арнады. Ол жергілікті пандитердің жетекшілігімен санскритті меңгерді және Чайтанья Чаритамританы, Шридхара Свами түсіндірмесімен Бхагавата Пурананы, сондай-ақ Гаудия Вайшнав канонының негізгі философиялық трактаттарын, мысалы, Жива Госвамидің (шамамен 1513–1598) «Сат Сандарбхасын», Рупа Госвамидің (1489–1564) «Бхакти Расамрита Синдхуын» және Баладаева Видьябхушананың (?–1768) «Брахма Сутраларға» жазған «Говинда Бхашья» түсіндірмесін зерттеді. Кедарнатх Гаудия Вайшнав қолжазбаларын іздеуге және Гаудия Вайшнавизм тақырыбында жазуға кірісті, «Датта Каустубха» және санскрит ырғақтарын жазып, жариялады, сондай-ақ «Кришна Самхита» атты маңызды әдеби жұмысты бастады. Көп ұзамай Кедарнатх Гаудия Вайшнавизмі туралы айтқандарын тыңдауға құштар болған жергілікті бхадралоктардан «Бхагават Самсад» атты қоғам құрды. Бұл оны жергілікті пандитімен келіспеушілікке түсірді, ол оны дұрыс вайшнав бастамасы немесе дикша, тилак белгілері және басқа да құлшылық белгілері болмаған кезде вайшнав тақырыптары туралы лекция оқығаны үшін сынады. Кедарнатх Гаудия Вайшнав рухани тәртібін, яғни харинам жапаны, яғни Харе Кришна мантрасын дұғаға оқығанымен, олардың қарсылығы Кедарнатхты дикша гуру іздеуге және одан бастама алуға итермеледі. Кедарнатх Датта көптеген бхадралоктарға Чайтаньяның үйреткен Гаудия Вайшнавизміне ықпал ете алса да, ол көмекке мұқтаж екенін сезінді. Әйелі бала туғанда, Кедарнатх бұл оқиғаны жақсылыққа байланыстырып, ұлына Бимала Прасад («Бимала Девидің мейірімі») деп ат қойды. Сол есепте бала туғанда оның денесін қасиетті брахмана жіп (упавита) сияқты ораған көкірек бауыры болғаны және терісінде мәңгілік із қалдырғаны айтылады, бұл оның болашақта діни лидер болатынын болжағандай. 1880 жылдары Кедарнатх Датта баланың руханилыққа деген қызығушылығын ояту үшін оны харинам-джапаға бастады. Бимала Прасад тоғыз жасында «Бхагавад-гитаның» 700 шумағын санскрит тілінде жаттап алды. Бала кезінен Бимала Прасад моральдық мінез-құлық, зиялылық және эйдетикалық жадты көрсетті. Ол кітаптан бір оқығаннан кейін үзінділерді есте сақтау қабілетімен танымал болды және санскрит тілінде өзінің поэзиясын жазуға жеткілікті білім алды. Бхактисиддхантаның өмірбаянын жазғандар Бхактисиддханта Сарасвати өмірінің соңына дейін бала кезінде оқыған кітаптардан үзінділерді сөзсіз есіне түсіре алғанын, сондықтан «тірі энциклопедия» деген лақап атқа ие болғанын жазады. Бимала Прасад кейін Бхактисиддханта Сарасвати деп танылды. Кедарнатхтың Пуридегі қызметі аяқталғанда оның отбасында жеті бала болды, ал оның үлкен қызы Саудамани 10 жаста еді. Кедарнатх үш айға рұқсат алып, 1874 жылдың қараша айында отбасымен бірге Бенгалияға кетті. Кедарнатх Даттаның қызметтік жазбасынан алынған үзінді. 27 қараша 1893 ж. түзетілді. Бенгал үкіметінің газетте жарияланған лауазымдарына тағайындалған қызметкерлердің қызмет тарихынан алынған (1 шілде 1894 ж. түзетілген) 9-тарау: Суб-атқарушы офицерлер, 603–604 беттер Станция Тағайындалған күні Саран Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 7-сынып 16 ақпан 1866 Пурнеадағы Кишангандж Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 7-сынып 2 қараша 1867 Динажпурда 7 мамыр 1868 Шампаранда 15 қараша 1869 10 сәуірден 4 күнге жалақысыз демалыс 1870 ж. Пури 14 сәуір 1870 ж. Пури Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 6-сынып 25 қараша 1870 ж. Пурнеадағы Арария Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 6-сынып 12 сәуір 1875 ж. Пурнеадағы Арария Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 5-сынып 9 желтоқсан 1876 ж. Ховрадағы Мохесрехар Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 5-сынып 11 желтоқсан 1877 ж. Баласордағы Бхадрак Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 5-сынып 26 ақпан 1878 ж. Джессордағы Нарайл Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 5-сынып 14 қазан 1878 ж. 17 қазан 1881 ж. 10 қаңтардан 4 ай 7 күнге медициналық куәландыру бойынша демалыс 1882 ж. 24 Парганадағы Барасат Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 5-сынып 17 мамыр 1882 ж. 24 Парганадағы Барасат Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 4-сынып 20 мамыр 1883 ж. Хуглидегі Серампур Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 4-сынып 17 сәуір 1874 ж. 7 қазаннан 1 айға рұқсат 1874 ж.; 8 мамырдан 1 ай 7 күнге рұқсат 1885 ж.; және 20 мамырдан 1 ай 24 күнге рұқсат 1886 ж. Надия Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 4-сынып 6 желтоқсан 1887 ж. Надия Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 3-сынып 29 қаңтар 1889 ж. Мименсингхтағы Нетракона Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 3-сынып 20 ақпан 1889 ж. Тангайл Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 3-сынып 27 мамыр 1889 ж. – 5 қыркүйек 1889 ж. Калра Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 3-сынып 17 маусым 1890 ж. Бурдван Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 3-сынып 29 қазан 1890 ж. Динажпур Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 3-сынып 26 қараша 1890 ж. 20 тамыздан 1 жыл 7 ай 13 күнге демалыс 1891 ж. Демалыста Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 2-сынып 1 қаңтар 1892 ж. Бхахабадтағы Сасарам Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 2-сынып 2 сәуір 1893 ж. Надия Магистрдің орынбасары және Коллектордың орынбасары, 2-сынып 27 қараша 1893 ж.

Following the annexation of the state of Orissa by Britain in 1803, the British force commander in India, Marquess Wellesley, ordered by decree "the utmost degree of accuracy and vigilance" in protecting the security of the Jagannath temple and in respecting religious sentiments of its worshipers. The policy was followed to the point that the British army escorted Hindu religious processions. However, under the pressure of Christian missionaries both in India and in Britain, in 1863 this policy was lifted and the temple management entrusted to the care of the local brahmanas, which soon led to its deterioration. When Kedarnath was posted to Puri in 1870, he was given the charge to oversee law and order in the pilgrimage site, as well as to provide pilgrims with food, accommodation, and medical assistance on festival occasions. The government also deputed Kedarnath as a law enforcement officer to thwart the Atibadis, a heterodox Vaishnava sect that conspired to overthrow the British and was led by a self proclaimed avatar, Bishkishan, a task that Kedarnath accomplished. However, while busy with governmental assignments, Kedarnath dedicated his off duty time to nurturing his newly acquired inspiration for Gaudiya Vaishnavism. He started mastering Sanskrit under the tutelage of local pandits and absorbed himself in intense study of Chaitanya Caritamrita, the Bhagavata Purana with the commentary of Sridhara Svami, and the seminal philosophical treatises of the Gaudiya Vaishnava canon such as the Sat Sandarbhas by Jiva Goswami (c.1513–1598), Bhakti rasamrta sindhu by Rupa Goswami (1489–1564), and the Govinda Bhashya commentary by Baladeva Vidyabhushana (?−1768) on the Brahma Sutras. Kedarnath also started searching for Gaudiya Vaishnava manuscripts and writing on the subject of Gaudiya Vaishnavism, authoring and publishing Datta kaustubha and a number of Sanskrit verses, and commenced a major literary work, Krishna samhita. Soon Kedarnath formed a society called Bhagavat Samsad, consisting of the local bhadralok who were eager listen to his exposition of Gaudiya Vaishnavism. This brought him at odds with the local pandit, who criticised him for lecturing on Vaishnava topics while lacking a proper Vaishnava initiation, or diksha, the tilak markings, and other devotional insignia. Even though Kedarnath was following Gaudiya Vaishnava spiritual discipline like harinama japa, or chanting the Hare Krishna mantra on beads, their opposition prompted Kedarnath to aspire to find a diksha guru and take initiation from him. While Kedarnath Datta was able to influence many bhadraloks towards the Gaudiya Vaishnavism taught by Chaitanya, he felt in need of assistance. When his wife gave birth to a new child, Kedarnath linked the event to a divinatory dream and named his son Bimala Prasad ('"the mercy of Bimala Devi"). The same account mentions that at his birth, the child's umbilical cord was looped around his body like a sacred brahmana thread (upavita) that left a permanent mark on the skin, as if foretelling his future role as religious leader. In the 1880s, Kedarnath Datta, out of desire to foster the child's interest in spirituality, initiated him into harinama japa. At the age of nine Bimala Prasad memorised the seven hundred verses of the Bhagavad Gita in Sanskrit. From his childhood Bimala Prasad demonstrated a sense of moral behavior, intelligence, and an eidetic memory. He gained a reputation for remembering passages from a book on a single reading, and learned enough to compose his own poetry in Sanskrit. Bhaktisiddhanta's biographers write that even up to his last days Bhaktisiddhanta Sarasvati could verbatim recall passages from books that he had read in his childhood, earning the epithet "living encyclopedia". Bimala Prasad later became known as Bhaktisiddhanta Sarasvati. By the end Kedarnath's tenure in Puri his family had seven children, and his oldest daughter, Saudamani, 10, had to be married – which, according to upper class Hindu customs, had to take place in Bengal. Kedarnath took a three month privileged leave from his duties and in November 1874 went with his family to Bengal. Extract of the work record of Kedarnath Datta. Corrected to 27 November 1893. Taken from History of Services of Officers Holding Gazetted Appointments under the Government of Bengal (corrected to 1 July 1894) Chapter 9: Sub executive officers, pp. 603–4 Station Substantive appointment Date Saran Deputy Magistrate and Deputy Collector, 7th grade 16 February 1866Kishanganj in Purneah Deputy Magistrate and Deputy Collector, 7th grade 2 November 1867 Dinajpur ditto 7 May 1868 Champaran ditto 15 November 1869 Leave without pay for 4 days from 10 April 1870 Puri ditto 14 April 1870 Puri Deputy Magistrate and Deputy Collector, 6th grade 25 November 1870 Araria in Purneah ditto 12 April 1875 Araria in Purneah Deputy Magistrate and Deputy Collector, 5th grade 9 December 1876 Mohesrekhar in Howrah ditto 11 December 1877 Bhadrak in Balasore ditto 26 February 1878 Narail in Jessore ditto 14 October 187817 Oct 1881 Leave of medical certificate for 4 months and 7 days from 10 January 1882 Barasat in 24 Parganas ditto 17 May 1882 Barasat in 24 Parganas Deputy Magistrate and Deputy Collector, 4th grade 20 May 1883 Serampore in Hooghly ditto 17 April 1874 Privilege leave for 1 month from 7 October 1874; for 1 month and 7 days from 8 May 1885; and for 1 month and 24 days from 20 May 1886 Nadia ditto 6 December 1887 Nadia Deputy Magistrate and Deputy Collector, 3rd grade 29 January 1889 Netrakona in Mymensingh ditto 20 February 1889 Tangail ditto 27 May 1889 – 5 September 1889 Kalra ditto 17 June 1890 Burdwan ditto 29 October 1890 Dinajpur ditto 26 November 1890 Furlough for 1 year, 7 months and 13 days from 20 August 1891 On furlough Deputy Magistrate and Deputy Collector, 2nd grade 1 January 1892 Sasaram in Bhahabad ditto 2 April 1893 Nadia ditto 27 November 1893

Кейінгі кезең (18741914): Жазу және уағыздау

Пуриден Бенгалияға кеткеннен кейін Кедарнатх Датта отбасын Калькуттадағы тұрақты үйге орналастыруға шешім қабылдады, оны ол «Бхакти Бхаван» деп атады. Бұл оған саяхаттау, оқу және жазу ісінде көбірек еркіндік берді. 1880 жылы Кедарнатх пен оның әйелі Бипин Бихари Госвамидан (1848–1919) – Чайтаньяның серіктерінің бірі Вәмсивадана Тхакурдың ұрпағынан Гаудия Вайшнавизміне дикша (кіріспе рәсімі) қабылдады. Бұл Кедарнатхтың Гаудия Вайшнав сампрадаясына адалдығын ресми түрде бекітті. Кейін ол өзінің басты рухани ұстазы болған танымал Гаудия Вайшнав аскеті Джаганнатха Даса Бабаджимен (1776–1894) байланыс орнатты. 1885 жылы Кедарнатх Датта жетекші бенгалдық Вайшнавтардан құралған «Вишва Вайшнава Радж Сабха» («Әлемдік Вайшнавтар Корольдік Қоғамы») құрды және өзінің үйінде Вайшнавтар сақтауын – кітапхана мен баспахананы құрды. Олардың мақсаты – Гаудия Вайшнавизмін жүйелі түрде ұсыну, қанондық құлшылық мәтіндерін жариялау, көбінесе оның аудармаларымен және түсіндірмелерімен, сондай-ақ оның өзінің жаңа туындыларымен. Гаудия Вайшнавизмінің тазалығы мен ықпалын қалпына келтіру үшін 1881 жылы Бхактивинода бенгал тілінде ай сайын шығатын «Саджана тошани» («Адақтарға қуаныш сыйлайтын») журналын шығарды. Онда ол көптеген кітаптарын бөлім-бөліммен жариялады, Гаудия Вайшнавизмінің тарихы мен философиясы туралы мақалалар, кітаптарға шолулар, өлеңдер мен романдар жариялады. 1886 жылғы қаңтарда Кедарнатхтың әдеби және рухани жетістіктері арқылы Вайшнавизмді жаңғыртудағы зор үлесін мойындаған жергілікті Гаудия Вайшнав көшбасшылары, оның ішінде оның гуруы Бипин Бихари Госвами оған «Бхактивинода» құрметті лақабын берді. Сол кезден бастап ол Кедарнатх Датта Бхактивинода немесе Бхактивинода Тхакур деп танылды. 1894 жылғы 4 қазанда 56 жасқа толған Бхактивинода Тхакур мемлекеттік қызметтен зейнеткерлікке шығып, отбасымен бірге Маяпурға көшіп, құлшылық ету, жазу және уағыздау ісіне толыққандай берілді. 1908 жылы Бхактивинода Калькуттадағы үйінде бабаджи (вайшнав оқшаулаушысы) өмір салтын ресми түрде қабылдады және 1914 жылғы 23 маусымда қайтыс болғанға дейін Харе Кришна мантрасын жаттап, оған толыққандай берілді. Оның денесі күміс құмыраға салынып, Сурабхи Кундж қаласындағы үйінде жерленді.

After leaving Puri for Bengal, Kedarnath Datta decided to establish his family in Calcutta at a permanent home, which he called "Bhakti Bhavan." This afforded him more freedom for his traveling, studies and writing. In 1880 Kedarnath and his wife accepted diksha (initiation) into Gaudiya Vaishnavism from Bipin Bihari Goswami (1848–1919), a descendant from one of Chaitanya's associates, Vamsivadana Thakur. This formalised Kedarnath's commitment to the Gaudiya Vaishnava sampradaya. Later he developed a connection with the renowned Gaudiya Vaishnava ascetic Jagannatha Dasa Babaji (1776–1894), who became his principal spiritual mentor. In 1885 Kedarnath Datta formed the Vishva Vaishnava Raj Sabha ("Royal World Vaishnava Association") composed of leading Bengali Vaishnavas and established at his own house the Vaishnava Depository, a library and a printing press for systematically presenting Gaudiya Vaishnavism by publishing canonical devotional texts, often with his translations and commentaries, as well as his own original writing. In his endeavors to restore the purity and influence of Gaudiya Vaishnavism, in 1881 Bhaktivinoda began a monthly magazine in Bengali, Sajjana toshani ("The source of pleasure for devotees"), in which he serialised many of his books and published essays of the history and philosophy of Gaudiya Vaishnavism, along with book reviews, poetry, and novels. In January 1886, in recognition of Kedarnath's significant role in reviving Vaishnavism through his literary and spiritual achievements, the local Gaudiya Vaishnava leaders, including his guru Bipin Bihari Goswami, conferred upon him the honorific title Bhaktivinoda; from that time on he was known as Kedarnath Datta Bhaktivinoda, or Bhakivinoda Thakur. On 4 October 1894, at the age of 56, Bhaktivinoda Thakur retired from government service and moved with his family to Mayapur to focus on his devotional practice, writing and preaching. In 1908 Bhaktivinoda formally adopted the lifestyle and practice of a babaji (Vaishnava recluse) at his house in Calcutta, absorbed in chanting the Hare Krishna mantra until his death on 23 June 1914. His remains in a silver urn were interred at his house in Surabhi kunj.

Негізгі жұмыстар

1874 жылдан 1914 жылы қайтыс болғанға дейін Бхактивинода бхадралок интеллигенциясына тартымды болған санскрит және ағылшын тілдерінде философиялық еңбектер, сондай-ақ көпшілікке бірдей хабарды жеткізген қарапайым бенгал тіліндегі баянды әндер (бхаджан) жазды. Оның библиографиясында жүзден астам еңбек бар, оның ішінде Гаудия Вайшнав мәтіндерінің аудармалары, көбінесе авторлық түсініктемелерімен, сондай-ақ өлеңдері, құлшылық әндері мен мақалалары бар. Оның өмірбаяндары осы жетістікті оның еңбекқорлығы мен ұйымдасқандығымен байланыстырады. 1879 жылы жарық көрген «Кришна самхита» – Бхактивиноданың алғашқы маңызды еңбегі. Санскрит және бенгал тілдерінде жазылған бұл кітап христиан миссионерлерінің, Брахмо Самадждың және батысқа бет бұрған бхадралоктың Кришнаның индуизмдегі құдайлық мәртебесіне қайшы келетін оның әдепсіз мінез-құлқына қатысты сын-пікірлеріне жауап ретінде жазылған. Сыншылар Кришнаның мінезіндегі моральдық кемшіліктерді пайдаланып, индуизм мен вайшнавизмге қарсы үгіт-насихат жүргізіп, олардың этикалық негіздеріне күмән келтірді. Вайшнавизмнің қағидаларын қорғау үшін Бхактивиноданың «Кришна самхита» кітабы қарсыластарының рационалды құралдарын қолданып, қазіргі археологиялық және тарихи деректермен, теологиялық ой-пікірмен толықтырып, Кришнаның іс-әрекеттерін моральдық тұрғыдан асыл (апракрита) көріністер ретінде бекітті. Ол әсіресе «ахуника вада» («заманауи ойлау») деп атаған әдістемесін қолданды – кітаптағы құбылыстық мәлімдемелерді байқалатын шындықпен сәйкестендіру әдістемесі. Кітапқа қатысты пікірлер қарама-қарсы болды, кейбіреулер оның интеллектуалды жаңалығы мен дәстүрлілігін бағаласа, ал басқалары оны православиелік вайшнав герменевтикасынан ауытқу деп сынады. Бхактивинода еске алады: Сынға қарамастан, Бхактивинода «Кришна самхита» кітабының Гаудия Вайшнав ой-пікірін батыс санасы үшін де жеткілікті түрде баяндай алатынына сенді және 1880 жылы кітаптың көшірмелерін Еуропа мен Американың жетекші зиялыларына жіберді. Көп ұзамай Бхактивинода Лондондағы санскрит тілінің атақты ғалымы Рейнхольд Росттан жағымды жауап алды, ал Ральф Уолдо Эмерсон кітапты алғаны үшін ризашылық білдірді. Бұл Чайтаньяның теологиясының батыс әлеміне алғашқы қадамы болды. 1886 жылы Бхактивинода тағы бір маңызды еңбек – «Чайтанья сиксамрита» кітабын жариялады, онда Чайтаньяның ілімдері жинақталып, Бхактивиноданың әлеуметтік-діндік талдауы берілген. Сонымен қатар, Вишванатта Чакравартидің (шамамен 1626–1708) түсініктемелерімен бірге «Бхагавад-гита» кітабының бенгал тіліне аудармасы да жарық көрді. Ол сондай-ақ «Амная сутра», «Вайшнава сиддханта мала», «Према прадипа», Чайтанья упанишадына және Чайтанья Махапрабхудың «Сиксастакам» кітабына авторлық түсініктемелер, сондай-ақ «Чайтанья чаритамрита» кітабының екі бөлігін өзінің «Амрита праваха бхашья» («Нектар шашыратып тұратын түсініктеме») деген түсініктемесімен жариялады. 1893 жылы жарық көрген «Таттва вивека» атты қысқаша шедевр жеке тұлғаның жоғары интеллектін оятуға арналған. 1896 жылы жарық көрген тағы бір маңызды еңбек – «Джайва дхарма» романында Бхактивинода философиялық және эзотерикалық шындықтарды ашып көрсету үшін кітаптағы кейіпкерлердің әрекеттері мен рухани өзгерулерін көрсететін идеалды, тіпті утопиялық вайшнав әлемін жасау үшін романдық стильді қолданды. «Джайва дхарма» Бхактивиноданың Гаудия Вайшнав шежіресіндегі маңызды кітаптардың бірі саналады. Ол көптеген тілдерге аударылып, мыңдаған данада басылды. 1896 жылы Бхактивинода ұлы Лалита Прасадтың өтініші бойынша өзінің туылғаннан бастап сол уақытқа дейінгі 56 жыл өмірін қамтыған «Свалихита живани» атты егжей-тегжейлі өмірбаян жазды. Бұл еңбекте ол қаржылық қиындықтарға, денсаулық мәселелеріне, ішкі күмән мен қауіп-қатерге толы өмірін, сондай-ақ Чайтанья Махапрабхудың ілімдерін өзінің соңғы мақсаты ретінде қабылдауға оны жетілдірген және кейде күрделі жолдармен әкелген өзімен-өзі сарқылуды сипаттады. Бхактивинода бұл жазбаның өзінің Гаудия Вайшнавтық рухани көшбасшысы ретіндегі беделіне қалай әсер ететіні туралы көп ойланған жоқ. Оның өзін ешқашан ерекше рухани ақыл-парасат, қасиеттілік, күш-қуат немесе харизма иесі ретінде көрсетпегені айқын. Адал, өзін-өзі кемсіткен әңгімеде ол шынайы, ерекше кішіпейіл және қарапайым адам ретінде бейнеленеді, ол өмірін таратуға арнаған ілімнің ең жақсы үлгісі және негізі болып табылады. Бұл кітапты Лалита Прасад 1916 жылы, Бхактивинода қайтыс болғаннан кейін жариялады. Ол вайшнавизм туралы 100-ден астам кітапты редакциялап, жариялады, соның ішінде «Кришна самхита» (1880), «Чайтанья сиксамрита» (1886), «Джайва дхарма» (1893), «Таттва сутра» (1893), «Таттва вивека» (1893) және «Хари нама чинтамани» (1900) сияқты маңызды теологиялық трактаттар бар. 1881 жылдан 1909 жылға дейін Кедарнатх бхадралок арасында Чайтаньяның ілімін тарату үшін негізгі құрал ретінде пайдаланған «Саджжана тошани» («Бхактарларға қуаныш сыйлайтын») атты ай сайынғы бенгал тіліндегі журналды жариялады. 1886 жылы теологиялық, философиялық және әдеби еңбектерінің танылуымен, жергілікті Гаудия Вайшнав қауымдығы Кедарнатх Даттаға «Бхактивинода» құрметті лақабын берді. 1896 жылы Бхактивиноданың тағы бір еңбегі, «Сримад Гаурангалила Смаранамангала» немесе «Чайтанья Махапрабху, оның өмірі және нұсқаулары» атты кітабы ағылшын тілінде Канада, Ұлыбритания және Австралиядағы бірнеше ғалымдар мен кітапханаларға жіберілді. 2023 жылдың ақпанында Доктор Сантану Дэйдің редакциялаған «Свалихита Живани» кітабының жаңа бенгал басылымы Бхактиведанта зерттеу орталығы мен Дэйдің баспасымен бірлесіп жарық көрді. Бхактивинода 19 ғасырда вайшнав музыкасы мен әндерін дамытуға да үлес қосты. Ол «Кальяна калпатару» (1881), «Саранагати» (1893) және «Гитавали» (1893) сияқты жинақтарға енген бенгал және кейде санскрит тілінде көптеген құлшылық әндерін (бхаджан) жазды. Гаудия Вайшнав ілімінің мәнін қарапайым тілмен жеткізген оның көптеген әндері бүгінгі күнге дейін Бенгал және бүкіл әлемде белгілі.

From 1874 till his departure in 1914 Bhaktivinoda wrote, both philosophical works in Sanskrit and English that appealed to the bhadralok intelligentsia, and devotional songs (bhajans) in simple Bengali that conveyed the same message to the masses. His bibliography counts over one hundred works, including his translations of canonical Gaudiya Vaishnava texts, often with his own commentaries, as well as poems, devotional song books, and essays – an achievement his biographers attribute in large part to his industrious and organised nature. Krishna samhita, published in 1879, was Bhaktivinoda's first major work. Composed in Sanskrit and Bengali, the book was intended as a response to criticism of Krishna by Christian missionaries, Brahmo Samaj, and Westernised bhadralok for what they saw as his immoral, licentious behavior incompatible with his divine status in Hinduism. The critics drew upon the perceived moral lapses in Krishna's character to further their propaganda against Hinduism and Vaishnavism, challenging their very ethical foundation. In defense of the tenets of Vaishnavism, Bhaktivinoda's Krishna samhita employed the same rational tools of its opponents, complete with contemporary archeological and historical data and theological thought, to establish Krishna's pastimes as transcendent (aprakrita) manifestations of morality. In particular, he applied what he termed adhunika vada ("contemporary thinking") – his methodology of correlating the phenomenal discourse of the scripture with the observable reality. The book evoked an intense and polarised response, with some praising its intellectual novelty and traditionalism while others condemned it for what they saw as deviations from the orthodox Vaishnava hermeneutics. Bhaktivinoda recalls:

Undaunted by the criticism, Bhaktivinoda saw Krishna samhita as an adequate presentation of the Gaudiya Vaishnava thought even for a Western mind and in 1880 sent copies of the book to leading intellectuals of Europe and America. Soon Bhaktivinoda received a favorable response from an eminent Sanskrit scholar in London, Reinhold Rost, and a courteous acknowledgement of the gift from Ralph Waldo Emerson. This became the first foray of Chaitanya's theology into the Western world. In 1886 Bhaktivinoda published another important work, Chaitanya siksamrita, which summarises the teachings of Chaitanya and includes Bhaktivinoda's own socio religious analysis. Along with it came his own Bengali translation of the Bhagavad Gita with commentaries by Visvanatha Chakravarti (ca.1626–1708). He also published Amnaya sutra, Vaishnava siddhanta mala, Prema pradipa, his own Sanskrit commentaries on the Chaitanya upanisad and Chaitanya Mahaprabhu's Siksastakam, and two parts of Chaitanya caritamrita with his own commentary, entitled Amrita pravaha bhashya ("A commentary that showers nectar"). Tattva viveka, his concise masterpiece designed to awaken higher intelligence in the individual, was published in 1893. In Jaiva dharma, another key work, published in 1896, Bhaktivinoda employs the fictional style of a novel to create an ideal, even utopian Vaishnava realm that serves as a backdrop to philosophical and esoteric truths unfolding in a series of conversations between the book's characters and guiding their devotional transformations. Jaiva dharma is considered one of the important books in the Gaudiya Vaishnava lineage of Bhaktivinoda. It has been translated into many languages and printed in thousands of copies. At the request of his son Lalita Prasad, in 1896 Bhaktivinoda wrote a detailed autobiography called Svalikhita jivani that covered 56 years of his life, from birth up until that time. Tthe work described a life full of financial struggle, health issues, internal doubts and insecurity, and introspection that gradually led him, sometimes in convoluted ways, to the deliberate and mature decision of accepting Chaitanya Mahaprabhu's teachings as his final goal. Bhaktivinoda did not display much concern for how this account would reflect on his status as an established Gaudiya Vaishnava spiritual leader. It is telling that he never refers to himself as feeling or displaying any special spiritual acumen, saintlihood, powers, or charisma – anything worthy of veneration. The honest, almost self deprecating narrative portrays him as a genuine, exceptionally humble and modest man, serving as the best exemplar and foundation of the teaching he dedicated his later life to spreading. The book was published by Lalita Prasad in 1916, after Bhaktivinoda's death. He edited and published over 100 books on Vaishnavism, including major theological treatises such as Krishna samhita (1880), Chaitanya sikshamrita (1886), Jaiva dharma (1893), Tattva sutra (1893), Tattva viveka (1893), and Hari nama cintamani (1900). Between 1881 and 1909, Kedarnath also published a monthly journal in Bengali entitled Sajjana toshani ("The source of pleasure for devotees"), which he used as the prime means for propagating Chaitanya's teachings among the bhadralok. In 1886, in recognition of his theological, philosophical and literary contributions, the local Gaudiya Vaishnava community conferred upon Kedarnath Datta the honorific title of Bhaktivinoda. In 1896 another publication of Bhaktivinoda's, a book in English entitled Srimad Gaurangalila Smaranamangala, or Chaitanya Mahaprabhu, His life and Precepts, was sent to several academics and libraries in Canada, Britain and Australia. In February 2023, a new Bengali edition of the Svalikhita Jivani, edited by Dr. Santanu Dey, was published jointly by the Bhaktivedanta Research Center and Dey’s Publishing. Bhaktivinoda also contributed to the development of Vaishnava music and song in the 19th century. He composed many devotional songs, or bhajans, in Bengali and occasionally in Sanskrit, that were compiled into collections, such as Kalyana kalpataru (1881), Saranagati (1893), and Gitavali (1893). Conveying the essence of Gaudiya Vaishnava teachings in simple language, many of his songs are to this day known Bengal and across the world.

Чайтаньяның туған жерін табу

1886 жылы Бхактивинода мемлекеттік қызметтен зейнетке шығып, Вриндаванға көшіп, рухани өмірін жалғастыруды ниеттенді. Алайда, түсінде Чайтанья оған Набадвипке баруын бұйырды. Біраз қиындықтан кейін, 1887 жылы Бхактивинода Чайтанья Махапрабхудың туған жері ретінде белгілі Набадвиптен алшақ орналасқан Кришнанагарға ауыстырылды. Денсаулығы нашар болғанына қарамастан, Бхактивинода Чайтаньямен байланысты орындарды зерттеу үшін Набадвипке үнемі бара бастады. Көп ұзамай, ол жергілікті брахмандардың Чайтаньяның туған жері деп көрсеткен жердің нағыз болмауына көз жеткізді. Нағыз жерді табуға бекінген, бірақ сенімді дәлелдер мен меңзеулердің жетіспеуінен көңілі толмаған түні, ол керемет көрініс көрді:

Бұл көріністі меңзеу ретінде қабылдаған Бхактивинода ескі карталарды зерттеп, оларды жазбалардағы және ауызша айтылған деректермен салыстырды. Ол Баллалдығи ауылының бұрын Майапур деп аталғанын, ал Бхактиратнакарада оның Чайтаньяның туған жері екені расталғанын анықтады. Ықылымнан бері Майапурдың жанындағы Сураби-Кундж қаласында Чайтаньяның туған жерінде ғибадатхана салуды қадағалау үшін ол жылжымайтын мүлікті сатып алды. Осы мақсатта ол «Саджжана-тосани» және арнайы фестивальдар, сондай-ақ жеке таныстары арқылы қаржы жинау кампаниясын табысты ұйымдастырды. Белгілі бенгал журналисі Сисир Кумар Гош (1840–1911) Бхактивиноданың осы жаңалығы үшін оны мақтап, оны «жетінші Госвами» деп атады – бұл Чайтаньяның жақын серіктері болған және Гаудия Вайшнав аскеттері ретінде танымал алты Госвамиге сілтеме.

Нама-хатта

Кедарнат Бенгалия және Ориса ауылдарында саяхаттап уағыз айту бағдарламасын бастады, оны ол нама хатта, яғни «Кришна есімінің базары» деп атады. Оның нама хатта топтарына киртан тобы, прасада (Кришнаға шанышқыланған тағам) тарату және Гаудия Вайшнавизмінің ілімдері бойынша лекциялар кірді. Олар Вриндаванға дейін ұйымдасқан және жүйелі түрде ауылдан ауылға саяхаттады. Бұл бағдарлама үлкен жетістікке жетті, Чайтаньяның ілімдерін халық арасында кеңінен таратып, сонымен қатар жоғары мәртебелі демеушілердің қолдауын қамтамасыз етті. 20 ғасырдың басына қарай Бхактивинода Бенгалияда бес жүзден астам нама хатта құрды.

Вайшнавтық атеродоксияға қарсылық

Бхактивиноданың әдеби және уағыздау қызметтерінен бұрын ұйымдастырылған Гаудия Вайшнав сампрадаясы (тізбегі) дерлік жоқ еді, сондай-ақ кодификацияланған формадағы біртұтас Гаудия Вайшнав каноны да болған жоқ. Мұндай теологиялық және ұйымдық ортақтықтың болмауынан жеке тұлғалар мен топтардың Гаудия Вайшнавизмімен байланысы туралы мәлімдемелері негізсіз, сыртқы немесе растамауға болатын болып келді. Бхактивинода Такур 19 ғасырдың соңында әртүрлі секталарға бөлініп кеткен, бірақ бұрын күшті және біртұтас Чайтанья қозғалысын қалпына келтіруге тырысты. Ол осы міндетті орындау үшін «Саджжана тосани» журналын пайдаланды. Бастау және садхана процестері туралы мақалалары, Вайшнав кітаптарының аудармалары және Вайшнавтық көзқарас тұрғысынан заманауи мәселелерге жасаған түсіндірмелері арқылы Бхактивинода үлкен аудиториясының санасында да, жазбаша түрде де Гаудия Вайшнавтық ортодоксия мен ортопраксияның, яғни Вайшнавтың кім екені және кім еместігінің негізін біртіндеп қалыптастырды. Бірте-бірте Бхактивинода Бенгалияда кең таралған әртүрлі гетеродоксалды Вайшнав топтарына сын айтты, оларды ол «вайшнав» (нағыз Вайшнав емес) және апасампрадая («бұрыс тізбектер») деп атады: Аул, Баул, Сайна, Дарвеса, Сахаджия, смарт брахмандар және т.б. Олардың ішінде жыныстық еркіндікті рухани тәжірибе ретінде ұсынатын Вайшнав топтары Бхактивиноданың ерекше күшті шабуылдарының нысаны болды. Сонымен қатар, ықпалды жати госаилерге (касталық госвамилерге) және Гаудия Вайшнавизміне бастау құқығын мұрагерлік байланыстары арқасында ғана өзіне тән деп таластаған, бірақ брахман емес Вайшнавтарға осы құқықты бермеген смарт брахмандарға қарсы да бейтарап, бірақ кескілестер философтық шабуыл жасалды. Бхактивиноданың олармен келіспеушілігі көп жылдар бойы күшейіп, ол ауыр сырқаттанған кезде 1911 жылы Балигай (Миднапур) қаласында өткен «Брахмана о Вайшнава» (Брахман және Вайшнав) атақты пікірталасына ұлын Бхактисиддхантаны жібергенде шешімін тапты, бұл Бхактисиддханта мен Бхактивиноданың жеңісімен аяқталды.

Prior to Bhaktivinoda's literary and preaching endeavours, an organised Gaudiya Vaishnava sampradaya (lineage) was virtually nonexistent, as was a single, overarching Gaudiya Vaishnava canon in a codified form. In the absence of such theological and organisational commonality, claims of affiliation with Gaudiya Vaishnavism by individuals and groups were either tenuous, superficial, or unverifiable. Bhaktivinoda Thakur attempted to restore the once strong and unified Chaitanya movement from the motley assortment of sects that it came to be towards the end of the 19th century. He chose his Sajjjana tosani magazine as the means for this task. Through his articles dealing with the process of initiation and sadhana, through translations of Vaishnava scriptures, and through his commentaries on contemporary issues from a Vaishnava perspective, Bhaktivinoda was gradually establishing, both in the minds of his large audience and in writing, the foundation for Gaudiya Vaishnava orthodoxy and orthopraxy, or what a Vaishnava is and isn't. Gradually Bhaktivinoda directed criticism at various heterodox Vaishnava groups abounding in Bengal that he identified and termed "a Vaishnava" (non Vaishnava) and apasampradayas ("deviant lineages"): Aul, Baul, Saina, Darvesa, Sahajiya, smarta brahmanas, etc. Of them, the Vaishnava spin off groups that presented sexual promiscuity to be a spiritual practice became the target of choice for Bhaktivinoda's especially pointed attacks. A more tacit but nothing short of uncompromising philosophical assault was directed at the influential jati gosais (caste goswamis) and smarta brahmanas who claimed exclusive right to conduct initiations into Gaudiya Vaishnavism on the basis of their hereditary affiliation with it and denied eligibility to do so to non brahmana Vaishnavas. Bhaktivinoda's contention with them was brewing for many years until it came to a boil when he, already seriously ill, delegated his son Bhaktisiddhanta to the famous Brāhmaṇa o Vaiṣṇava (Brahmana and Vaishnava) debate that took place in 1911 in Balighai, Midnapore, and turned into Bhaktisiddhanta's and Bhaktivinoda's triumph.

Батысқа қарай

Оның "Кришна самхитасы" Батыстың белгілі зиялыларының қолына тигенімен, санскритте жазылған кітапты онда аз ғана адам оқыды. Осы кедергіге қарамастан, 1882 жылы Бхактивинода өзінің "Саджана тошани" журналында елдер мен нәсілдер арасындағы әмбебаптық пен бауырластықтың қадірлі көрінісін жариялады:

Бхактивинода өзінің көрінісін іске асыру үшін нақты әрекеттер жасаудан жаңылған жоқ. 1896 жылы ол Батыстағы бірнеше ғалымдарға "Гаурангалила Смаранамангала", яки Чайтанья Махапрабху, оның өмірі мен ұстанымдары атты кітабын жариялап, жіберді. Бұл кітапта Чайтанья Махапрабху "әмбебап бауырластық пен интеллектуалдық еркіндіктің" жақтасы ретінде бейнеленді:

Бхактивинода өзінің ойын Батыс санасына бейімдеу үшін "әмбебап бауырластық", "рухани даму", "уағыз айту" және "шіркеу" сияқты танымал христиандық сөздерді қарыз алып, оларды индуистік контексте әдейі қолданды. "Чайтанья, оның өмірі мен қағидалары" кітабының түптемелері Британ империясының батыс ғалымдарына жіберілді және Монреальдегі МакГилл университетінің, Австралиядағы Сидней университетінің және Лондонның Корольдік Азия қоғамының академиялық кітапханаларына жетті. Кітап сондай-ақ Оксфорд санскритшісі Монир Монир Уильямс сияқты көрнекті ғалымдарға жетіп, Корольдік Азия қоғамының журналында жағымды пікір алды. Бхактивиноданың ұлы, кейін Бхактисиддханта Сарасвати деп танылған, Чайтанья Махапрабхудың хабарын Батысқа тарату туралы көрінісін әкесінен мұра етті. Бұл шабыт Бхактисиддхантаға 1910 жылы Бхактивинодадан алған хатында сыйланды:

1930 жылдары Бхактисиддханта құрған Гаудия Матхи миссионерлерін Еуропаға жіберді, бірақ 1966 жылы Бхактисиддхантаның шәкірті А.С. Бхактиведанта Свами (1896–1977) Нью-Йоркте Халықаралық Кришна санасы қоғамын (ISKCON) құрғанға дейін Батысқа таратуда көп сәттілікке жете алмады. Бастапқы Гаудия Матх үлгісінде жасалған және оның белсенді миссиялық қызметі мен рухани тәжірибесіне баса назар аударған ISKCON, Чайтанья Вайшнавизмін әлемдік деңгейде танымал етіп, индуистік бактилік персонализмнің әлемдегі жетекші жақтаушысы болды.

Мұра

2023 жылы Бхактиведанта зерттеу орталығы 1853 жылы индуистік колледждің студенті болған Бхактивинод Тхакурдың құрметіне Калькуттадағы Президент университетінің Социология кафедрасына эндаумент (қор) құрды. Осы стипендия кафедраның дін тану саласындағы ғылыми еңбектерді қолдауға бағытталған. Британ кітапханасы және Чикаго университетімен бірлесіп құрылған, Инду/Президент колледжінің (қазіргі Президент университеті, Калькутта) құжаттарын қамтитын мұрағат жинақталды. Бұл мұрағаттың ішінде Кедарнатх Даттаның аты бар индуистік колледждің қатыру тізімі табылды. Бхактивинода 1838 жылы туғаннан 1894 жылы зейнетке шыққанға дейінгі өмірін баяндайтын "Свалихита живани" атты автобиографиялық еңбек жазды. Ол 1914 жылдың 23 маусымында 75 жасында Калькуттада қайтыс болды. Оның денесі Батыс Бенгалиядағы Маяпур маңына жерленді.